To jest dobry artykuł

Lubrza (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia.
Lubrza
Herb
Herb Lubrzy
Rynek, widok latem
Rynek, widok latem
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat świebodziński
Gmina Lubrza
Wysokość 74 [1] m n.p.m.
Liczba ludności (2015) 1031
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 66-218
Tablice rejestracyjne FSW
SIMC 0910914
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Lubrza
Lubrza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubrza
Lubrza
Ziemia 52°18′20″N 15°26′34″E/52,305556 15,442778
Strona internetowa miejscowości

Lubrza (niem. Liebenau) – wieś w zachodniej Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim. Siedziba gminy Lubrza. Według danych z 31 grudnia 2015 roku, wieś miała 1031 mieszkańców[2]. Dodatkowo do sołectwa w Lubrzy należą dwa przysiółki Romanówek z 47 mieszkańcami, oraz Chałupczyn z 10 mieszkańcami[3].

Miejscowość o charakterze turystycznym[4]. Położona nad jeziorami Goszcza, Lubie oraz Lubrza, w pobliżu licznych obiektów południowego odcinka MRU, zwanego umownie Pętlą Boryszyńską. Przez wieś przepływa rzeka Rakownik[5][6].

Pierwsza wzmianka o Lubrzy pochodzi z 1246 roku. Miejscowość posiadała prawa miejskie od 1319 do XVII wieku oraz 1857-1945[7].

Położenie[edytuj]

Lubrza położona jest wśród wzgórz morenowych o wysokości dochodzącej do 130 m n.p.m.[1][8], na Pojezierzu Lubuskim, dokładniej na Pojezierzu Łagowskim, w dorzeczu Obry, nad trzema jeziorami: Goszcza (48 ha, głęb. 20,2 m), Lubie (28,4 ha, głęb. do 35 m) oraz Lubrza. Krajobraz okolic wsi został ukształtowany w plejstocenie przez zlodowacenie środkowopolskie i bałtyckie[9].

Geograficznie w zachodniej Polsce, administracyjnie w województwie lubuskim, historycznie na północnych krańcach Dolnego Śląska, dokładniej na ziemi świebodzińskiej, w pobliżu granicy z Wielkopolską[10]. Miejscowość leży 52 km na północ od Zielonej Góry, 62 km na południe od Gorzowa Wielkopolskiego, najbliższym miastem jest Świebodzin, położony 9 kilometrów na południe od Lubrzy[11].

Środowisko naturalne[edytuj]

Lubrza położona jest w zasięgu śląsko-wielkopolskiego regionu klimatycznego. Klimat z przewagą wpływów oceanicznych, mniejsze od przeciętnych amplitudy temperatur. Sumy opadów wahają się pomiędzy 550 mm a 600 mm rocznie. Wartości te są nieco wyższe od średniej w województwie lubuskim, co jest spowodowane położeniem wśród wzniesień morenowych[12]. Wiatry wieją głównie z kierunków zachodnich i północno-zachodnich[13]. Wiosna i lato wczesne, długie i ciepłe. Zima łagodna i krótka[14].

Przyroda[edytuj]

Dwa kilometry na południe od Lubrzy znajduje się rezerwat przyrody Pniewski Ług, gdzie spotkać można chronione gatunki roślin w tym: rosiczkę okrągłolistną, bagnice torfową oraz przygiełkę białą[15]. W pobliżu rezerwatu położony jest pomnik przyrody Krzeczkowskie Bagno, który został utworzony w celu ochrony źródlisk z śródleśnym torfowiskiem wysokim[16]. Okolice miejscowości porośnięte są lasami sosnowymi[8].

Historia[edytuj]

Urząd gminy w Lubrzy
Mapa Lubrzy i najbliższych okolic z 1936 roku

Średniowiecze[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1246 r. jednak przez niektóre źródła uznawana jest za falsyfikat. Podaje ona, iż ks. Przemysł I zaświadcza, że komes Bodzęta s. Janusza z Widzimia nadaje miejscowość dla Opactwa Cystersów z Paradyża[17][18][19]. Wiadomo, iż w XIII wieku, Lubrza była typową osadą rycerską z ośrodkiem grodowym, rozwijającym się obok dóbr klasztoru w Paradyżu. W XIII i XIV wieku nastąpił dynamiczny rozwój miejscowości wiążący się z jej położeniem, na szlaku handlowym ze Świebodzina do Gorzowa, takie położenie zapewniało, również połączenie z Frankfurtem oraz Poznaniem. Za pierwszą autentyczną wzmiankę uznaje się informację z 1247 r., która dotyczy decyzji papieża Innocentego IV o przyjęciu pod swoją opiekę Opactwa Cystersów z Paradyża wraz z należącymi do niego wsiami w tym wymienia się m.in. Lubrzę[18][20]. Z kolei wzmianka z 1249 r. mówi o sprzedaży przez Bodzętę, wsi Lubrza za 40 grzywień dla klasztoru z Paradyża, co poręczył opat klasztoru Cystersów z Lehnin[18][17][21]. W 1293 r. Jan i Mikołaj synowie Bodzęty zawarli ugodę potwierdzoną przez Przemysła II, o zrzeczeniu się praw do wsi, za co otrzymali od opata z Paradyża 210 grzywień[18]. Cystersi zarządzając wsią, stawiali głównie na uprawę roli oraz hodowlę, stosując przy tym trójpolówkę, nawożenie, oraz meliorację[22]. W 1312 roku, Lubrza była centrum administracyjnym jednego z dystryktów księstwa głogowskiego, będąc siedzibą jego zarządcy, czyli ówczesnego landwójta[23]. W tym czasie własność wsi była podzielona pomiędzy stan rycerski i zakonników z Paradyża, sytuacja ta trwała do 1322 r. gdy Piotr von Lossow dokonał zamiany miasta i zamku w Lubrzy na dwie mniejsze miejscowości. Zamiana została potwierdzona przez Jana ks. Ścinawskiego oraz Henryka ks. Żagańskiego[18]. Przechodząc całkowicie na własność klasztoru cysterskiego w Paradyżu, Lubrza straciła znaczenie polityczno-administracyjne, na rzecz rozwijającego się prężniej świeckiego Świebodzina[23]. Aparat urzędniczy (burmistrz, urzędnik sądowy, radni i ława) byli wspominani w I poł. XV wieku[22].

Czasy nowożytne[edytuj]

W XVI wieku prowadzono tu produkcję własnego piwa oraz sukna. Od 1613 roku przysługiwał dla miasta przywilej organizowania 3 jarmarków w roku, a w 1616 roku miejscowy cech szewców otrzymał nowy wilkierz[23]. Pozostałe cechy rzemieślnicze, z czasem traciły znaczenie i zostały podporządkowane cechom świebodzińskim. Mimo to nawet w XVII wieku istniały w Lubrzy mocne rzemieślnicze cechy: szewski, kowalski, kołodziejów i krawców[22]. Lubrza w tym czasie otrzymała status małego ośrodka miejskiego[24]. Miejscowość rozwijała się mimo trudności wojny trzydziestoletniej. W 1762 miał miejsce duży pożar, którego pozytywnym skutkiem była odbudowa miejscowości nadająca jej bardziej miejski charakter. XVIII wiek to także stopniowe zmniejszanie się roli handlu na rzecz rzemieślnictwa, w konsekwencji czego część rynku została przeznaczona pod zabudowę mieszkalną[25]. Część domów była już wówczas murowana, poza tym w Lubrzy funkcjonowały dwie szkoły wyznaniowe, dwa młyny, oraz folwark zakonny[23]. Lubrza w XVIII wieku posiadała zwarte założenie z małym rynkiem pośrodku[22]. Własność klasztoru paradyskiego utrzymała się do 1810 roku, kiedy to na mocy rozporządzeń królewskich zsekularyzowano dobra klasztorów w Prusach[22]. Dzięki temu pełnię praw uzyskał samorząd lokalny z burmistrzem na czele[22]. Ta zmiana pobudziła miejscowość do dalszego rozwoju. W 1824 roku podczas drążenia studni przypadkowo odnaleziono, pokłady węgla brunatnego[22]. Późniejsze wydobycie tego surowca w okolicy Lubrzy spowodowało rozwój gospodarczy oraz związany z nim przyrost liczby ludności[26]. W 1910 roku miasto zamieszkiwało 1148 osób, z czego 701 było wyznania ewangelickiego, 446 było katolikami, a jedna osoba była wyznania mojżeszowego[27].

Historia najnowsza[edytuj]

W 1933 roku miasto liczyło około 1250 obywateli[23]. Liczba ta obniżyła się do 1170 mieszkańców w 1939 roku, na skutek migracji rdzennych mieszkańców na zachód Niemiec, tzw. Ostflucht[28]. W 1940 roku w Lubrzy utworzono dwa obozy pracy, Liebenau I i Liebenau II, w których wykorzystywano żydowskich więźniów do budowy pobliskiej autostrady[29]. W styczniu 1945 roku pod Lubrzą miało miejsce ostateczne przełamanie umocnień Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego[30], skutkiem czego zabudowa miejscowości została zniszczona w około 40%, co było najwyższym wskaźnikiem, obok Sulechowa, na terenie przedwojennego powiatu świebodzińskiego[31][32] (m.in. kościół katolicki z 1776 roku, należąca do niego plebania, hotele, część zabudowy mieszkalnej w tym drewniana willa przeniesiona z rynku świebodzińskiego pochodząca z XVII w.)[33][34]. Lubrza zajęta przez armię radziecką, przeszła pod administrację polską, jednak w konsekwencji zniszczeń wojennych, straciła prawa miejskie[35]. W okresie PRL w latach 60. wsi przywrócono funkcje turystyczne, wiązało się to z budową ośrodków turystycznych z 250 miejscami noclegowymi, poza tym urządzono wówczas kąpielisko nad jeziorem Goszcza oraz przystań wodną[36]. W latach 70. aż do początku lat 90. ważny ośrodek turystyczny (cztery duże obiekty wypoczynkowe, m.in. ośrodek wczasowy Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz Wielkopolskiej Fabryki Maszyn Elektrycznych w Poznaniu "Wiefamel")[37][38][39]. W latach 80 w literaturze turystycznej Lubrza była określana mianem jednej z najlepiej zorganizowanych wsi letniskowych w kraju, docelowo państwo planowało urządzić w jej okolicach 8–10 tysięcy miejsc wypoczynkowych. Plany miały zostać zrealizowane po 1990 roku, jednak już w połowie lat 80-tych zaprzestano realizowania nowych inwestycji w infrastrukturę turystyczną[40]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego. Od 1999 roku wieś należy do województwa lubuskiego[4].

Ulica Świebodzińska, widok na południe
Odrestaurowany bunkier Pz.W. 694 na północnym krańcu wsi

Toponimia[edytuj]

W historycznych źródłach nazwa miejscowości była podawana jako: Lubrze[19], Liebenau[19], Lubenow[19], Lubnow[19], Lubizi[19], Lubinen[41], Lübenau[41], Lubna[17][21][18]. Najczęściej nazwę wywodzi się od czasownika lubić, argumentując że podobnie powstały nazwy innych okolicznych miejscowości np. Lubikowo, Lubień, Lubniewice, Luboszyce, Lubów itp.[42]. Potwierdza to również niemiecka nazwa stosowana do 1945r. czyli Liebenau, od czasownika lieben. Za prawdopodobne uznaje się również pochodzenie nazwy od położonego na lewym brzegu Odry – Lubusza[43], głównego ośrodka kasztelańskiego i dawnej siedziby biskupów lubuskich od którego nazwę zaczerpnęła również Ziemia Lubuska. Natomiast w niemieckich przedwojennych publikacjach, nazwę wywodzi się od pobliskiego jeziora Lubie - Lüben See[41].

Pochodzenia nazwy doszukuję się także w legendach. Jedna z nich opowiadana corocznie podczas Nocy Nenufarów opisuje historię słowiańskiej córki rybaka o imieniu Lubrzana.

Ciekawostką jest, iż w okresie przejściowym od wyzwolenia miejscowości do nadania obecnej oficjalnej nazwy, niektórzy spośród pierwszych przesiedleńców nazywali potocznie miejscowość Miłosławek, co prawdopodobnie było wolnym tłumaczeniem poprzedniej niemieckiej nazwy.

Obecną nazwę Lubrza, nadano 12 listopada 1946 r.[44]

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[45]:

We wsi znajduje się poza tym:

  • cmentarz katolicki z końca XIX wieku – przy ulicy Świebodzińskiej i 3 Maja, nieczynny. Po II wojnie światowej większość starych nagrobków została zdewastowana i w konsekwencji usunięta przez władze komunistyczne by umożliwić pochówek dla nowo przybyłej polskiej społeczności. Obecnie na jego terenie pozostało zaledwie kilka przedwojennych niemieckich nagrobków. Jeszcze w latach 60. na terenie cmentarza znajdowała się dobrze zachowana ruina uszkodzonego w czasie wojny barokowego kościoła katolickiego zbudowanego w 1776 roku[47][46]. Oficjalnie została ona usunięta z powodu zagrożenia katastrofą budowlaną, choć według świadków tego wydarzenia kościół pozostawał w stanie umożliwiającym jego odrestaurowanie. Dziś po świątyni pozostały jedynie fundamenty przykryte warstwą ziemi, a na jej miejscu miejscowi duchowni urządzili ołtarz polowy. Cmentarz w całości otoczony jest przedwojennym ceglanym murem cmentarnym[48].
  • młyn miejski – budynek sięgający tradycją czasów średniowiecznych[22], obecnie dostosowany do potrzeb studia nagraniowego, jednak podczas remontu z zewnątrz zostały zachowane detale świadczące o jego przeszłości[46].
  • średniowieczne grodzisko, z reliktami wieży rycerskiej – znajduje się na wzniesieniu za zabudowaniami przy ulicy Zamkowej. Obecnie nie wyeksponowane, porośnięte krzewami[49].
  • pomnik z PT-76 – w centralnym miejscu placu Wdzięczności. Na betonowym cokole do lat 90. stało działo samobieżne SU-76, które ze względu na powstanie w czasie drugiej wojny światowej zostało podarowane przez władze gminy dla Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[50]. Początkowo pomnik zastąpiono armatką ciągnioną kaliber 76, jednak szybko została ona zastąpiona lekkim czołgiem pływającym PT-76, stojącym na cokole do dziś.[46]
  • jaz 709, śluza forteczna 708 oraz odrestaurowany Pz.W. 694, czyli elementy Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego[46].

Układ wsi[edytuj]

Lubrza jest przykładem zespołu urbanistycznego o średniowiecznym rozplanowaniu opartym na dawnej drodze tranzytowej ze Świebodzina do Międzyrzecza, obecnie ulica Świebodzińska. Dawny rynek miejski położony jest centralnie, obecnie nosi nazwę plac Wdzięczności. Najstarsze murowane budynki pochodzą z końca XIX i pocz. XX w. usytuowane są na ulicy Świebodzińskiej, 3 Maja, Zamkowej, Klasztornej oraz Krzywej. Zabudowa wsi przebiega południkowo. Kilkadziesiąt metrów na zachód od miejscowości znajduje się jezioro Goszcza. Południowe krańce wsi sięgają jeziora Lubie, natomiast północne jeziora Lubrza[51].

Demografia[edytuj]

Liczba ludności w poszczególnych latach.

Tabela przedstawiająca liczbę ludności Lubrzy w latach 1743-2015:

Gospodarka[edytuj]

Gospodarka w Lubrzy ma charakter handlowo-usługowy (sklepy, zakłady mechaniki pojazdowej, zespół muzyczny, studio nagrań, firmy budowlane, punkt apteczny, hurtownia wyrobów z wikliny, usługi ślusarskie, lecznica zwierząt, filia banku spółdzielczego z Krosna Odrzańskiego)[3]. Coraz większego znaczenia nabiera również sektor związany z turystyką, a szczególnie spływ kajakowy rzeką Rakownik uznany w 2008 roku za siódmy cud województwa lubuskiego w rankingu Gazety Lubuskiej[53], poza tym we wsi istnieją: dwa ośrodki wypoczynkowe, wypożyczalnia sprzętu wodnego, przedsiębiorstwa zajmujące się organizowaniem wypoczynku (zwiedzanie obiektów MRU, punkty gastronomiczne i kwatery prywatne)[54]. Charakter prowadzonej działalności na terenie wsi jest mało uciążliwy dla środowiska[55].

Stadion Zjednoczonych Lubrza

Sport[edytuj]

Na terenie miejscowości działa klub piłkarski Zjednoczeni Lubrza. Klub został założony w 1961 roku, w sezonie 2014/15 występuje w A klasie, w grupie Zielona Góra I. Zespół ma barwy żółto-zielone. Przy klubie działa sekcja juniorów[56].

Przy szkole podstawowej w Lubrzy znajduje się sala gimnastyczna, z której korzystają uczniowie, sportowcy, oraz zorganizowane grupy mieszkańców z całej gminy Lubrza. W październiku 2009 roku na terenie przylegającym do szkoły podstawowej otwarto zespół boisk Orlik 2012[57].

Turystyka[edytuj]

Plaża nad Goszczą

Lubrza posiadała cechy miejscowości turystycznej jeszcze przed II wojną światową[36]. Ze względu na łagodny klimat znajdowała się tu stacja klimatyczna[36]. Do dziś zachowało się wiele przedwojennych pocztówek, które podkreślały walory krajobrazowe miasta[58]. W czasie wojny zniszczeniu uległa cała infrastruktura turystyczna, a polscy osadnicy nie podjęli prób jej odbudowy[36].

Po wojnie turystyka w Lubrzy była rozwijana od lat 60. XX wieku, kiedy to zbudowano pierwsze ośrodki wypoczynkowe. Obecnie w Lubrzy znajdują się dwa czynne ośrodki wypoczynkowe[59] (w sumie 320 miejsc noclegowych), kilkanaście kwater prywatnych (około 100 miejsc noclegowych), a w okresie wakacyjnym w zespole szkół samorządowych organizowane są kolonie o charakterze obozów przygotowawczych dla młodych sportowców. W sezonie letnim działają również cztery obiekty gastronomiczne[36].

Walorami turystycznymi miejscowości są: położenie między trzema jeziorami, łagodny klimat, plaża nad jeziorem Goszcza z wyremontowanym w 2008 roku pomostem, głębokie jezioro Lubie wykorzystywane do nurkowania, rybne jeziora, strome wzgórza morenowe, położenie wśród lasów obfitujących w runo leśne[60].

Do atrakcji turystycznych w Lubrzy można zaliczyć: zabytkowy neoromański kościół z 1848 roku, rynek z pomnikiem czołgu, znajdujące się we wsi obiekty Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. W miejscowości w okresie letnim organizowana jest impreza plenerowa Noc Nenufarów[46].

Do aktywnych form spędzania czasu w miejscowości należą: spływ kajakowy rzeką Rakownik, spacery i wycieczki rowerowe po okolicznych lasach oraz wzdłuż linii brzegowych jeziora Goszcza i Lubie, możliwość nurkowania, uprawiania nordic walkingu, rajdy w trudnym terenie wypożyczonymi samochodami terenowymi oraz quadami, tyrolka, możliwość korzystania ze strzelnicy sportowej[61]. Ponadto przez cały rok istnieje możliwość wędkowania, a jesienią zbierania grzybów i owoców runa leśnego[59].

Szlaki turystyczne[edytuj]

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny PTTK, oraz pięć szlaków utworzonych przez władze gminy i lokalne organizacje turystyczne:

Tablica z planem Lubrzy znajduje się w pobliżu rynku. W miejscowości działa punkt informacji turystycznej, zlokalizowany w gminnej bibliotece[46].

Kultura i edukacja[edytuj]

Zespół Szkół Samorządowych w Lubrzy
  • Publiczne Gimnazjum im. Arkadego Fiedlera w Lubrzy – powstało po reformie oświaty we wrześniu 1999 roku[69][70].
  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. Arkadego Fiedlera w Lubrzy – została założona już w 1945 roku, pierwszy rok szkolny rozpoczął się 4 września 1945 roku[71]. Obecnie do szkoły uczęszczają dzieci z miejscowości: Bucze, Buczyna, Nowa Wioska i Zagaje[72].
  • Niepubliczne Przedszkole w Lubrzy[73].

Szkoła podstawowa jak i gimnazjum znajdują się w budynku z lat 80. XX wieku, tworząc razem Zespół Szkół Samorządowych w Lubrzy[71].

We wsi znajduje się także Gminna Biblioteka, oraz remiza Ochotniczej Straży Pożarnej. Najważniejsze imprezy kulturalne w Lubrzy to obchody Święta Konstytucji 3 Maja, najczęściej uświetniane przez występy orkiestr dętych w Gminnym Ośrodku Kultury, oraz Noc Nenufarów znana impreza plenerowa, która co roku przyciąga nawet 10 tysięcy osób[59][74].

W 1864 roku urodził się w Lubrzy niemiecki chirurg Alexander Tietze[75][76], który opisał zespół objawów zwany dziś zespołem Tietzego[77].

Religia[edytuj]

W Lubrzy znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej św. Jana Chrzciciela, należącej do diecezji zielonogórsko-gorzowskiej[78] . Przy parafii działają m.in. Ruch Światło-Życie i Oratorium Świętego Jana Bosko. Dom parafialny prowadzą księża salezjanie[79][80]. Budynki parafialne dysponują 50 miejscami noclegowymi[81].

Polityka[edytuj]

Samorząd[edytuj]

Lubrza jest siedzibą gminy wiejskiej. Zgodnie z ustawą o samorządach z 1990 roku, gmina posiada Wójta Gminy – organ władzy wykonawczej i Radę Gminy – organ władzy stanowiącej i kontrolnej. Rada Gminy w Lubrzy jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. W jej skład wchodzi 15 radnych, obradujących na sesjach zwoływanych przez jej przewodniczącego[82].

Poglądy polityczne mieszkańców[edytuj]

W wyborach prezydenckich i parlamentarnych ostatnich lat mieszkańcy Lubrzy i gminy Lubrza wybierali najczęściej opcje bardziej liberalne. W wyborach prezydenckich z 2010 i 2015 najwięcej głosów zdobył dwukrotnie przedstawiciel liberalno-centrowej partii Platforma Obywatelska ( Bronisław Komorowski 2010: 69.26%, 2015: 58.64%) i wygrał z kandydatami bardziej konserwatywnymi Prawa i Sprawiedliwości (2010: Jarosław Kaczyński, 30.74%, 2015: Andrzej Duda, 41.36%)[83][84]. W wyborach parlamentarnych do Sejmu z 2007 i z 2011 najwięcej głosów zdobyła Platforma Obywatelska (2007: 43.10%, 2011: 37,75%). Powyższa tendencja zmieniła się podczas wyborów parlamentarnych z 2015 roku, w których nieznacznie zwyciężyła partia konserwatywna Prawo i Sprawiedliwość zdobywając 30,94 % głosów, wyprzedzając Platformę Obywatelską, która zdobyła 27,64 % głosów[85]. O liberalizmie mieszkańców świadczą też wyniki referendum w sprawie wejścia Polski do Unii Europejskiej, gdyż przy poparciu na skalę kraju wynoszącym 77% w Lubrzy oddano aż 83% głosów na tak[86].

Infrastruktura[edytuj]

Komunikacja[edytuj]

We wsi znajdują się dwa przystanki autobusowe, obsługiwane przez autobusy PKS Zielona Góra. Większość połączeń prowadzi do Świebodzina[87].

Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Świebodzinie. Bliżej są przystanki kolejowe w Wilkowie oraz w Mostkach, jednak pociągi ekspresowe zatrzymują się jedynie na stacji kolejowej w Świebodzinie[88].

Lubrza położona jest bezpośrednio przy autostradzie A2, która przebiega w pobliżu północnych granic wsi. Możliwość wjazdu na autostradę zapewnia węzeł w Jordanowie, znajdujący się około 15 km na wschód od miejscowości.[89]. Natomiast najbliższy zjazd na drogę ekspresową S3 położony jest około 9 kilometrów na południowy wschód przy wjeździe do Świebodzina.

Oczyszczalnia ścieków w Lubrzy

Najbliższe lotnisko to port lotniczy Zielona Góra-Babimost, znajdujący się w Nowym Kramsku 36 km od Lubrzy[90].

Infrastruktura techniczna[edytuj]

Wieś jest w pełni zelektryfikowana, nadzór nad elektroenergetyczną siecią przesyłową pełni Enea S.A. Ponadto Lubrza posiada własną oczyszczalnię ścieków o przepustowości 480 m³/d, która po modernizacji zakończonej w 2012 roku, przyjmuje nieczystości z terenu gminy Lubrza [91]. Skanalizowanie miejscowości poprawiło jakość wód jezior położonych wokół Lubrzy[55]. We wsi działa również sieć wodociągowa. Od 2006 w Lubrzy istnieje możliwość skorzystania z przyłącza gazowego, które obsługiwane jest przez EWE z siedzibą w Międzyrzeczu[92].

Bezpieczeństwo[edytuj]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – w Lubrzy działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej wyposażona w specjalistyczny sprzęt m.in. dwa ciężarowe pojazdy gaśnicze w tym Mercedes Benz Atego z 2011 r. oraz starszy StarP244L z 1977 r.[93] Od lipca 2015 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Lubrzy jest włączona w Krajowy system ratowniczo-gaśniczy[94].

Wieś podlega pod dzielnicowego z Powiatowej Komendy Policji w Świebodzinie[95]. Do lat 90 tych XX wieku, funkcjonował w Lubrzy samodzielny posterunek, jednak został zlikwidowany z powodu reorganizacji przeprowadzonej w policji. Obecnie budynek po placówce został zaadaptowany na cele mieszkalne. Przy Urzędzie Gminy w Lubrzy działa również obrona cywilna[96].

Najbliższa jednostka wojskowa znajduje się w Międzyrzeczu.

Opieka zdrowotna[edytuj]

Jedyną placówką opieki zdrowotnej w Lubrzy jest Gminny Ośrodek Zdrowia. W wyremontowanym w 2015 r. budynku mieści się poradnia lekarza rodzinnego oraz gabinet dentystyczny[97]. W obu przypadkach jest możliwość skorzystania z bezpłatnych porad lekarskich zapewnianych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Liebenau, Meßtischblatt nr. 3658, 1:25 000, 1934
  2. a b Dane uzyskane w Urzędzie Gminy Lubrza – stan na 31 grudnia 2015, Tabela: Wykaz ilościowy mieszkańców wg Miejscowości
  3. a b c Plan odnowy miejscowości Lubrza na lata 2008-2014, opracowany przez grupę odnowy miejscowości Lubrza, Lubrza 2008, s.2
  4. a b Jacek Bochiński, Jarosław Zawadzki, Polska nowy podział terytorialny, przewodnik encyklopedyczny, Świat Książki, Warszawa 1999, s.93, ISBN 83-7229-259-X
  5. Tabela 1.Ocena stanu czystości wód rzek w poszczególnych przekrojach pomiarowo – kontrolnych na terenie powiatu świebodzińskiego (pol.). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze. [dostęp 16.01.2013].
  6. Jezioro Paklicko Wielkie – komunikat o jakości wód (pol.). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze. [dostęp 18.01.2013].
  7. Lubrza – Historia Gminy (pol.). Powiat Świebodziński – informator turystyczny. [dostęp 18.01.2013].
  8. a b c Antoni Łęszczak, Zbigniew Adamczak, Gmina Lubrza, przewodnik turystyczny, Swarzędz 1998, s.9, ISBN 83-909176-1-0
  9. Stanisława Zajchowska, Środowisko Geograficzne, w: Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, Tom 1, Ziemia Lubuska, Nowa Marchia, Wielkopolska, pod red. Zdzisława Kaczmarczyka i Andrzeja Wędzkiego, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1967, s.24-25
  10. Marek Nowacki, Wydzielenie enklawy Świebodzina w końcu XV wieku, [w:]Materiały pomocnicze do nauczania historii regionu w powiecie świebodzińskim, Marek Nowacki, Adam Gonciarz, Świebodzin 2002, s.71
  11. Jacek Bochiński, Jarosław Zawadzki, Polska nowy podział terytorialny, przewodnik encyklopedyczny, Świat Książki, Warszawa 1999, s.88-92, ISBN 83-7229-259-X
  12. Stanisława Zajchowska, Środowisko Geograficzne, w: Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, Tom 1, Ziemia Lubuska, Nowa Marchia, Wielkopolska, pod red. Zdzisława Kaczmarczyka i Andrzeja Wędzkiego, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1967, s.32
  13. a b Jan Krajniak, Marek Gielo, Szlaki Wodne Ziemi Lubuskiej, Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s.25-26
  14. Maria Skiba, Geograficzny Atlas Polski, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa-Wrocław, 1999, ISBN 83-7000-245-5
  15. Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku, Dział 1.2 Rezerwaty przyrody, s. 106 (pol.). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze. [dostęp 18.01.2013].
  16. Rozporządzenie nr. 30 Wojewody lubuskiego z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody (pol.). Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. [dostęp 23.02.2009].
  17. a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV cz.2, [1]
  18. a b c d e f Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. 3, s.576-581
  19. a b c d e f Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I, Poznań 1877, dok. Nr 252, [2]
  20. Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I, Poznań 1877, dok. Nr 265
  21. a b Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I, Poznań 1877, dok. Nr 280, s.244-245, tłum. M. Nowacki
  22. a b c d e f g h i Piotr Zwoliński: Pojezierze Łagowskie i Równina Torzymska. Łagów: Agencja Turystyczna w Łagowie, 1997, s. 47-51. ISBN 83-906475-1-6.
  23. a b c d e Szkic do historii Lubrzy, w: Powiat Świebodziński, Szkice historyczne, Marek Nowacki, Świebodzin 2006, ISBN 83-905943-5-8, s.92-93
  24. Materiały pomocnicze do nauczania historii regionu w powiecie świebodzińskim, Marek Nowacki, Adam Gonciarz, Świebodzin 2002
  25. Stanisław Kowalski, Miasta Środkowego Nadodrza – dawniej, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1994, s.77
  26. Węgiel brunatny z okolic Świebodzina, w: Powiat Świebodziński, Szkice historyczne, Marek Nowacki, Świebodzin 2006, ISBN 83-905943-5-8, s.83
  27. a b Adressbuch fur die Städte Schwiebus und Liebenau mit Berücksichtigung der Stadt Zullichau und der Dörfer im Kreise Zullichau-Schwiebus. – Schwiebus : H. Reiche, [1920], s.179
  28. a b Bogumił Krygowski, Stanisława Zajchowska, Ziemia Lubuska – opis geograficzny i gospodarczy, Wydawnictwo Instytutu Zachodniego, Poznań 1946, s.63
  29. B. Biegalski, Losy Żydów na terenie Środkowego Nadodrza w latach 1940-1945, [w:] Prawda i pamięć, pod red J. Benyskiewicza, Zielona Góra 1995, s.101-102
  30. Bogdan Kucharski, Piotr Maluśkiewicz, Ziemia Lubuska, Wydawnictwo Muza, Warszawa 1996, s.331
  31. Mapa obrazująca stopień zniszczenia miast ziemi lubuskiej [w]: Ziemia Lubuska, Praca zbiorowa pod red. Michała Szczanieckiego i Stanisławy Zajchowskiej, Instytut Zachodni, Poznań 1950, s.438
  32. Adam Dubowski, Franciszek Jaśkowiak, Ziemia Lubuska – przewodnik Turystyczny, Spółdzielnia wydawnicza "Sport i Turystyka", Warszawa 1953, s.92
  33. Jan Muszyński, Z doświadczeń w służbie konserwatorskiej, [w:] Wokół niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Ziemiach Zachodnich i Północnych, pod red. Zbigniewa Mazura, Instytut Zachodni, Poznań 1997, s.253, ISBN 83-85003-87-8
  34. Gwido Chmarzyński, Kraina krośnieńska: Sztuka [w:] Ziemia Lubuska, Praca zbiorowa pod red. Michała Szczanieckiego i Stanisławy Zajchowskiej, Instytut Zachodni, Poznań 1950, s.424
  35. Pojezierze Lubuskie, Jan Krajniak, Poznań 1982
  36. a b c d e Gustaw Antonowicz, Województwo Zielonogórskie, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981, s.64-65
  37. Jerzy Zaidlewicz, Świebodzin i okolice, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, Poznań 1973, s.20
  38. Bogdan Kucharski, Pojezierze Łagowskie, Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 1986,s.64-65, ISBN 83-7005-020-4
  39. Pieszo, Rowerem, Kajakiem przez środkowe Nadodrze, Zielonogórski Ośrodek Informacji Turystycznej, Zielona Góra, 1982, s.9
  40. Gustaw Antonowicz, Województwo Zielonogórskie – Vademecum Turystyczne, Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1981, s.35
  41. a b c W. Riehl und J. Scheu (Hrsg.): Berlin und die Mark Brandenburg mit dem Markgrafenthum Nieder-Lausitz in ihrer Geschichte und in ihrem gegenwärtigen Bestande. Berlin 1861, S. 510.
  42. Ziemia Lubuska, Praca zbiorowa pod red. Michała Szczanieckiego i Stanisławy Zajchowskiej, Instytut Zachodni, Poznań 1950, s.194
  43. Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1903, s. 338.
  44. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  45. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 15.2.13]. s. 70.
  46. a b c d e f g h i j k Robert M. Jurga, Wędrując po Gminie Lubrza, natura, historia, legenda... Przewodnik Turystyczny, Pracownia R.M. Jurga, Zielona Góra 2015, s.8-19, ISBN 978-83-931173-8-3
  47. Salezjanie.pl. [dostęp 18.01.2013].
  48. Eugeniusz Kitzmann, Gwido Chmarzyński, Przed półwieczem... Ziemia lubuska w obiektywie, Instytut Zachodni, Poznań 1997, s.10
  49. Rycina 12, Rozmieszczenie stanowisk archeologicznych Ziemi Lubuskiej w młodszych fazach wczesnego średniowiecza i w początkach późnego średniowiecza(950-1300), Alina Urbańska i Stanisław Kurnatowski, Rozwój terenów osadniczych w północnej części województwa zielonogórskiego od I do XII wieku, w: Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, Tom 1, Ziemia Lubuska, Nowa Marchia, Wielkopolska, pod red. Zdzisława Kaczmarczyka i Andrzeja Wędzkiego, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1967
  50. Strona Internetowa Muzeum Wojska Polskiego. [dostęp 10.2.2009].
  51. Stanisław Kowalski, Staromiejskie zespoły urbanistyczne jako forma ekspozycji, [w:] Rocznik Lubuski, pod red. Andrzeja Toczewskiego, Zielona Góra, 2005, ISSN 0485-3083, s.243
  52. Dane uzyskane w Urzędzie Gminy Lubrza – stan na 31 grudnia 2010, Tabela: Wykaz ilościowy mieszkańców wg Miejscowości
  53. Strona internetowa Gazety Lubuskiej. [dostęp 09.02.2009].
  54. Panorama Firm. [dostęp 01.05.2015].
  55. a b Informacja o stanie środowiska w powiecie świebodzińskim 2005 rok. [dostęp 18.01.2013].
  56. Skarb kibica dla zespołu Zjednoczeni Lubrza. [dostęp 01.05.2015].
  57. Strona Szkoły Podstawowej w Lubrzy. [dostęp 19.01.2013].
  58. Der Brandenburger Landstreicher (niem.). [dostęp 16.01.2013].
  59. a b c d e f Edward Gralec, Przewodnik po trasach turystycznych powiatu świebodzińskiego, Zakład Kartograficzny Sygnatura, Zielona Góra-Świebodzin 2005
  60. Nad jeziorem Goszcza jest nowy pomost (pol.). Gazeta Lubuska. [dostęp 11.03.2009].
  61. Strzelnica Snajper w Lubrzy (pol.). [dostęp 01.05.2015].
  62. Nizinne szlaki turystyczne w Polsce (pol.). Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. [dostęp 28.02.2009].
  63. Pojezierze Lubuskie, mapa turystyczna, Zakład Kartograficzny Sygnatura, Wydanie 2, Zielona Góra 2006, 1:100.000, ISBN 83-87873-51-9
  64. a b Gmina Lubrza, natura, historia, legenda, Lubrzańskie Stowarzyszenie Turystyczne, ISBN 83-920925-0-3
  65. a b Powiat świebodziński, Mapa administracyjno-turystyczna, Zakład Kartograficzny Sygnatura, Wydanie 1, Zielona Góra 2001, 1:100.000, ISBN 83-87873-25-X
  66. Szlak Bobra (pol.). Strona Ośrodka Wypoczynkowego. [dostęp 29.05.2015].
  67. Jerzy Sadowski, Lubrzański szlak fortyfikacji MRU – przewodnik turystyczny, Gliwice 2006, s.14-15, ISBN 83-922687-4-1
  68. Lubuska Regionalna Organizacja Turystyczna, Lubuskie Szlaki nordic walking – mapa opracowana przez Zakład Kartograficzny "Sygnatura", ISBN 978-83-7499-145-2, ISBN 978-83-930067-1-7
  69. Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Lubrza. [dostęp 09.02.2009].
  70. Publiczne Gimnazjum w Lubrzy. [dostęp 01.04.2010].
  71. a b Publiczna Szkoła Podstawowa w Lubrzy. [dostęp 17.01.2013].
  72. Publiczna Szkoła Podstawowa w Lubrzy. [dostęp 17.01.2013].
  73. Strona internetowa gminy Lubrza, dział placówki oświatowe.. [dostęp 29.05.2015].
  74. Polska Niezwykła XXL, pod red. Jarosława Talacha i Adama Zakrzewskiego, Warszawa, 2010, Wydawnictwo Demart SA, ISBN 978-83-7427-383-1, s.264
  75. Alexander Tietze, ok. 1885 Alexander Tietze (1864-1927) (pol.). slaskiekolekcje.eu. [dostęp 2015-05-27].
  76. Alexander Tietze (niem.). radiologie24.ch. [dostęp 2015-05-27].
  77. Tietze A. Über eine eigenartige Häufung von Fällen mit Dystrophie der Rippenknorpel. Berliner klinische Wochenschrift, 1921, 58: 829-831.
  78. Dekanaty i Parafie diecezji (pol.). Diecezja Zielonogórsko-Gorzowska. [dostęp 01.05.2015].
  79. Salezjanie Inspektoria Św. Wojciecha w Pile. [dostęp 19.01.2013].
  80. Don BOSCO – magazayn salezjański. [dostęp 19.01.2013].
  81. Strona Internetowa Lubrzy – Baza noclegowa. [dostęp 19.01.2013].
  82. Strona Internetowa Gminy Lubrza: Rada Gminy w Lubrzy (pol.). [dostęp 2016-01-02].
  83. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory prezydenckie 2010 (pol.). [dostęp 2016-01-02].
  84. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory prezydenckie 2015 (pol.). [dostęp 2016-01-02].
  85. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory parlamentarne 2015 (pol.). [dostęp 2016-01-02].
  86. Państwowa Komisja Wyborcza: Referendum ogólnokrajowe w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (pol.). [dostęp 2016-01-02].
  87. PKS Zielona Góra. [dostęp 07.01.2016].
  88. Polskie Koleje Państwowe. [dostęp 09.02.2009].
  89. Strona Internetowa Autostrady Wielkopolskiej. [dostęp 01.05.2015].
  90. Strona Internetowa Portu Lotniczego Zielona Góra-Babimost. [dostęp 2013-01-16].
  91. Strona internetowa gminy Lubrza, dział aktualności.. [dostęp 01.01.2013].
  92. Strona Internetowa EWE. [dostęp 01.05.2015].
  93. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Świebodzinie [dostęp 2016-01-26] (pol.).
  94. Ochotnicza Straż Pożarna w Lubrzy, Strona internetowa Gminy Lubrza [dostęp 2016-01-26] (pol.).
  95. Komenda Powiatowa Policji w Świebodzinie [dostęp 2016-01-26] (pol.).
  96. Strona Internetowa Gminy Lubrza - wykaz danych kontaktowych [dostęp 2016-01-26] (pol.).
  97. Strona Internetowa Gminy Lubrza - aktualności [dostęp 2016-01-26] (pol.).

Bibliografia[edytuj]

  • Szkic do historii Lubrzy, w: Powiat Świebodziński, Szkice historyczne, Marek Nowacki, Świebodzin 2006, Wydaw. Muzeum Regionalnego. ISBN 83-905943-5-8
  • Materiały pomocnicze do nauczania historii regionu w powiecie świebodzińskim, Marek Nowacki, Adam Gonciarz, Świebodzin 2002
  • Lubrzański szlak fortyfikacji MRU – przewodnik turystyczny, Jerzy Sadowski, Gliwice 2006, ISBN 83-922687-4-1

Linki zewnętrzne[edytuj]