EP09

EP09
EP09-032
Producent	Pafawag
Lata budowy	1986-1997
Układ osi	Bo'Bo'
Masa służbowa	83,5 tony
Długość ze zderzakami	16740 mm
Szerokość	2974 mm
Wysokość	4300 mm
Średnica kół	1250 mm
Liczba silników	4
Typ silników trakcyjnych	LKa740
Moc ciągła	2920 kW
Moc godzinna	3180 kW
Napięcie zasilania	3 kV DC
Maksymalna siła pociągowa	195 kN
Stosunek przekładni	73:38
Prędkość konstrukcyjna	160 km/h
Nacisk osi na szyny	21 t
System hamulca	Oerlikon + ED
nie posiada sterowania wielokrotnego
Multimedia w Wikimedia Commons

EP09 (typ 104E, 104Ea, 104Eb i 104Ec) - normalnotorowa elektryczna lokomotywa pasażerska produkcji polskiej. EP09 jest nazywana dziewiątką (od cyfry) i EPoką (od liter). Skrót EP na PKP oznacza Elektryczna Pasażerska, czyli lokomotywa przeznaczona do ciągnięcia składów pasażerskich z wysoką prędkością.

Opis

Lokomotywy EP09 powstawały w Pafawagu we Wrocławiu. Pierwsza lokomotywa tego typu została zbudowana w 1986 roku i otrzymała oznaczenie fabryczne 104E. Lokomotywy te zaprojektowane były do prowadzenia pociągów pasażerskich o masie brutto do 500 ton z prędkością do 160 km/h szczególnie po Centralnej Magistrali Kolejowej (z Warszawy do Katowic i Krakowa), gdzie są dominującym typem taboru trakcyjnego do dziś. Po podniesieniu prędkości szlakowej do 160 km/h na fragmentach linii kolejowej z Warszawy do Poznania EP09 znalazły zastosowanie także przy prowadzeniu pociągów ekspresowych na tej trasie. Lokomotywy serii EP09 można spotkać podczas służby na pociągach spółki PKP InterCity w rejonie Warszawy, Trójmiasta, Górnego Śląska, Krakowa, Szczecina, Poznania, Wrocławia, Łodzi i Bielska-Białej.

Seria EP09 miała mieć rozruch elektroniczny oparty na tyrystorach, ale zastosowano rozruch oporowy. Wśród innych polskich lokomotyw wyróżnia się hamulcem elektrodynamicznym. Dziesięć ostatnich lokomotyw EP09 zostało wyposażone w klimatyzację. Podczas produkcji kolejnych lokomotyw tej serii wprowadzano różne zmiany konstrukcyjne, co powoduje, że praktycznie każda EP09 różni się czymś od pozostałych.

Zbudowano w sumie 47 sztuk tych lokomotyw (pierwotnie planowano produkcję 200 szt.). Pierwsza miała oznaczenie fabryczne 104E, druga 104Ea, a pozostałe 104Eb. Ostatnie dwie lokomotywy (EP09-046 i EP09-047) weszły do służby w 1997 roku. Lokomotywy czynne znajdują się na stanie lokomotywowni Kraków Prokocim (Nr lokomotyw: 001, 002, 003, 005, 007, 008, 013, 014, 031, 045, 046, 047), oraz Warszawa Olszynka Grochowska (pozostałe egzemplarze). Początkowo malowane były na barwy pomarańczowo-brązowe. Od grudnia 2005 do stycznia 2008 roku lokomotywy tej serii przemalowywane były w czerwono-biało-niebieskie barwy właściciela czyli PKP Cargo. W połowie czerwca 2007 PKP Intercity wprowadziło nowy schemat malowania lokomotyw w granatowe barwy z logo PKP Intercity na boku. Malowanie takie zostało zastosowane, aby upodobnić je do wagonów w nowym malowaniu PKP Intercity. Najnowsze malowanie to szaro-niebieskie które weszło na początku 2009 r. Planuje się, pomalowanie wszystkich jednostek. Pierwszą maszyną w tych barwach była EP09-026 z lokomotywowni Warszawa Olszynka Grochowska. Lokomotywy te używane są do prowadzenia pociągów spółki PKP Intercity. W 2004 roku pojawiły się plany modernizacji tych lokomotyw. Obecnie w ZNLE w Gliwicach przeprowadzane są naprawy główne EP09. 2010.11.30. EP09-046 wyjechała na testy po rewizji. Wyjechała przemalowana (dzięki staraniom Stowarzyszenia Miłośników Kolei z Krakowa) w pierwotne barwy - pomarańczowo-brązowe. W 2011 roku rozpoczęła się modernizacja 15 lokomotyw, zmianie ulegnie m.in. pulpit. Wcześniej były także prowadzone mniej zaawansowane modernizacje (zmienione reflektory i pantografy). Wszystkie modernizacje i naprawy główne odbywają się w zakładach ZNLE Gliwice.

Wypadki

W 1993 roku na stacji Cienin wypadkowi uległa EP09-001 (104E-001). Została odbudowana w 1995 roku w Pafawagu Wrocław na typ 104Eb.

3 marca 2012 lokomotywa EP09-035 została zniszczona w katastrofie kolejowej pod Szczekocinami.

Ozdabianie lokomotyw na EURO 2012

PKP Intercity postanowiło pójść śladem Austrii w czasie EURO 2008 i również ozdobić lokomotywy w barwy krajów uczestniczących w EURO 2012. Oprócz barw krajów, cztery lokomotywy będą ozdobione w wizerunki czterech stadionów; łącznie daje nam to 20 lokomotyw: dziesięć Husarzy EU44 i dziesięć EP09. Obecne lokomotywy EP09 oklejone na EURO 2012:
- EP09-010 - Hiszpania,
- EP09-018 - Holandia,
- EP09-020 - Chorwacja,
- EP09-022 - Grecja,
- EP09-023 - Portugalia,
- EP09-026 - Włochy,
- EP09-032 - Szwecja,
- EP09-034 - Anglia (po upływie ważności rewizji EP09-044),
- EP09-036 - Irlandia,
- EP09-042 - Francja,
- EP09-044 - Anglia.

Galeria

• 

  Lokomotywa EP09-009 w malowaniu PKP Cargo na stacji Zabrze

• 

  EP09 w najstarszym malowaniu

• 

  EP09-007 w malowaniu Intercity

• 

  EP09-010 w malowaniu Intercity

• 

  EP09 w najnowszym malowaniu

• 

  EP09 w najnowszym malowaniu Intercity

Zobacz też

• Lista lokomotyw elektrycznych eksploatowanych w Polsce
• Lista lokomotyw spalinowych eksploatowanych w Polsce

Linki zewnętrzne

• Strona o konstrukcji EP09
• Serwis poświęcony lokomotywie EP09
• Pojazdy Komunikacji - Elektrowóz EP 09