Język międzysłowiański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Medžuslovjansky
Меджусловјанскы
Obszar (kraje słowiańskie)
Klasyfikacja genetyczna Języki sztuczne
  • języki pomocnicze
    • języki regionalne
      • międzysłowiański
Pismo/alfabet łacińskie oraz cyrylica
Status oficjalny
język urzędowy -
Regulowany przez Slovianski Forum
ISO 639-2 art
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata





Język międzysłowiański (medžuslovjansky, cyr. меджусловјанскы), także znany pod nazwą slovianski, jest sztucznym językiem, opartym na językach słowiańskich. Został stworzony przez zespół językotwórców z różnych krajów jako język pomocniczy, który może zarazem ułatwić komunikację między Słowianami i służyć jako instrument pozwalający osobom nieznającym żadnego języka słowiańskiego porozumiewać się ze Słowianami. Podstawową ideą międzysłowiańskiego jest fakt, że języki słowiańskie są na tyle do siebie zbliżone, że na podstawie wspólnych cech, jak np. słów i końcówek gramatycznych, można stworzyć język, który jest zrozumiały dla wszystkich.

Język ten powstał w marcu 2006 roku pod nazwą slovianski, częściowo jako reakcja na wiele niesłowiańskich elementów oraz nadmiar słów pochodzących z rosyjskiego w najbardziej znanym ówcześnie słowiańskim języku pomocniczym, slovio. W założeniu swoich autorów, międzysłowiański ma być językiem czysto naturalistycznym, składającym się wyłącznie z materiałów istniejących we wszystkich językach słowiańskich lub w większości z nich, niezawierających żadnych elementów sztucznych. Z tego wynika, że międzysłowiański (w przeciwieństwie do slovio) posiada trzy rodzaje gramatyczne: męski, żeński i nijaki. Dlatego też międzysłowiański posiada pełną deklinację i pełną koniugację czasowników, podczas gdy większość języków pomocniczych stara się unikać fleksji do absolutnego minimum. Mimo to, międzysłowiański jest językiem uproszczonym w tym sensie, że posługuje się prostymi, jednoznacznymi końcówkami i na ogół unika nieregularności. Zdaniem autorów, podczas gdy slovio jest słowiańskim odpowiednikiem esperanta, to międzysłowiański jest słowiańskim odpowiednikiem interlingua. Międzysłowiański jest językiem stale rozwijanym i ulepszanym pod kątem gramatyki, ortografii oraz słownictwa.

Warianty[edytuj]

Flaga języka międzysłowiańskiego

Do 2009 r. slovianski istniał w dwóch odmianach: Slovianski-N (opracowany przez Jana van Steenbergena i Igora Poliakowa) został rozpoczęty jako język ściśle naturalistyczny, opierającym się na materiałach, które zdarzają się w większości języków słowiańskich, podczas gdy Slovianski-P (opracowany przez Ondreja Rečnika i Gabriela Svobodę) ograniczał się w gramatyce do materiałów, które istnieją we wszystkich językach słowiańskich. W praktyce to oznaczało, że slovianski-N dysponował sześcioma przypadkami, gdy slovianski-P w ogóle nie miał przypadków i zamiast tego posługiwał się przyimkami. Oprócz tych dwóch wariantów (N odnosi się do naturalizmu, P do elementów pidżynowych) istniała jeszcze wersja schematyczna pt. Slovianski-S, która potem jednak została porzucona. W grudniu 2009 r. ustalono, że slovianski-N będzie nosił nazwę "slovianski". W oparciu o slovianski i slovio powstały również dwa inne projekty, rozumio i slovioski.

W kolejnych latach społeczność rozwijająca język slovianski była ściśle związana ze społecznością, która w 2010 r. stworzyła niemal identyczny język pomocniczy, novoslovienskij (później: novoslověnsky). Ten drugi język, zamiast opierać się na odnajdowaniu podobieństw między istniejącymi językami słowiańskimi, była nowoczesną interpretacją starocerkiewnosłowiańskiego. Oba projekty miały wspólny słownik i dzieliły je jedynie drobne różnice gramatyczne i ortograficzne - znane były pod wspólnym szyldem medžuslovjanski. W 2011 r. opracowana została nowa wersja języka jako kontynuacja obu projektów, obejmując wszystkie różnice w jednym systemie gramatycznym i ortograficznym.

W czerwcu 2017 r., podczas pierwszej międzynarodowej konferencji poświęconej językowi międzysłowiańskiemu powołano komisję, której zadaniem była całkowita unifikacja obu wersji językowych. Rezultatem była nowa gramatyka pt. Medžuslovjansky wspólnego autorstwa Jan van Steenbergena i Vojtěcha Merunki.

Rozwój i zrozumiałość[edytuj]

Język międzysłowiański ciągle się rozwija - mocno w jego propagowaniu udziela się Vojtěch Merunka[1] W kwietniu 2016 roku został także wydany pierwszy numer czasopisma czesko- i słowackojęzycznego "Slovanská Unie", w którym jednak możliwe jest także pisanie artykułów w obu dialektach międzysłowiańskiego, przy zachowaniu pisowni możliwie obywającej się bez skomplikowanych znaków diakrytycznych. Razem z pierwszym numerem o temacie "Dny Slovanské Kultury" pojawił się artykuł w języku nowosłowiańskim napisany przez Vojtěcha Merunkę[2]. W roku 2015 została także zorganizowana ankieta internetowa która miała pokazać stopień zrozumiałości nowosłowiańskiego w której wzięło udział 1650 osób z różnych części świata. Według wyników tej ankiety wynika, że zrozumiałość międzysłowiańskiego kształtuje się na poziomie 84%.[3] [4]

W czerwcu 2017 r. odbyła się czeskiej miejscowości Staré Město pierwsza konferencja poświęcona językowi międzysłowiańskiemu pt. CISLa 2017. W konferencji brało udział 64 uczestników z dwunastu różnych krajów, a wszystkie wykłady były albo prowadzone w międzysłowiańskim, albo tłumaczone na międzysłowiański.[5][6]

Alfabet[edytuj]

Międzysłowiański może być zapisywany za pomocą różnych pisowni. Główną zasadą jest to, by każdy Słowianin mógł pisać po międzysłowiańsku na własnej klawiaturze. Dlatego jego autorzy proponują dwie ortografie na podstawie alfabetu łacińskiego, jedną z haczkami, drugą zaś z dwuznakami. Tak samo istnieją dwie ortografie cyrylickie, jedną na podstawie alfabetu rosyjskiego, drugą na podstawie alfabetu serbskiego.

Ortografia języka slovianskiego
łaciński (I) A B C Č D E F G H I J/’ K L M N O P R S Š T U V Z Ž (JA) (JU)
łaciński (II) A B C CZ D E F G H I J/’ K L M N O P R S SZ T U V Z ZS (JA) (JU)
cyrylica (I) А Б Ц Ч Д Е Ф Г Х И Й/Ь К Л М Н О П Р С Ш Т У В З Ж Я Ю
cyrylica (II) А Б Ц Ч Д Е Ф Г Х И Ј К Л М Н О П Р С Ш Т У В З Ж (ЈА) (ЈУ)
wymowa ɑ
a
b ʦ ʧ d ɛ f g
h
x i
ɪ
ɨ
j k l m n o
ɔ
p r s ʂ
ʃ
t u v
ʋ
z ʐ
ʒ

Ponieważ międzysłowiański nie jest językiem etnicznym, wymowa i akcent nie podlegają ścisłym regułom. Istnieje jednak wersja "domyślna" każdego słowa wraz z unikalną ortografią oraz proponowaną standardową wymową w IPA, tworzoną w taki sposób, by była jak najbardziej "pośrodku" wymowy występującej w językach żywych z różnych rodzin. W tym celu utworzone zostały dodatkowe, opcjonalne litery, które mogą wpływać na wymowę oraz/lub zawierać informacje etymologiczne (tzw. Naučny medžuslovianski). Litery te pochodzą z różnych języków słowiańskich (wyjątkami są litery å, ò i ų, które nie występują w żadnym języku słowiańskim). Korzystanie z tych liter stanowi drugi poziom ortografii, podczas gdy na pierwszy składają się jedynie litery podane w tabeli powyższej. Mimo iż podstawowy zestaw liter w pełni wystarcza do zapisywania języka, dynamiczny słownik medžuslovjansko-angielski podaje zawsze ortografię stopnia drugiego w celu uniknięcia nieścisłości.

znaki opcjonalne Å Ć Ď Ě Ę Ľ Ń Ò Ŕ Ś Ť Ų Y Ź
wymowa ɒ ʨ ɟ jɛ jæ ʎ ɲ ə rʲ ɕ c u ɪ ʑ
Przykłady różnic ortograficznych w stopniu pierwszym i drugim ortografii
stopień pierwszy budučni ris dnes mekki svez krava jarmo dožd aktualnost čEst basn članek
stopień drugi bųdųćny ryś dneś mękki svęź kråva jaŕmo dòžď aktuaľnosť čęsť basń članòk

Słownictwo[edytuj]

Słowa w języku slovianskim powstają na podstawie porównywania słów w językach słowiańskich, które są podzielone na sześć grup:

Grupy te są traktowane równo. Aby wejść do słownika slovianskiego, słowo powinno być zrozumiałe dla mówców maksymalnej liczby wyżej wymienionych grup. Właściwa forma jest ustalona nie tylko na podstawie frekwencji danego słowa w współczesnych językach słowiańskich, lecz również na podstawie regularnej derywacji z prasłowiańskiego, aby zapewnić spoistość wewnętrzną.

Porównanie kilku słów slovianskich z innymi językami słowiańskimi
Slovianski Словиански rosyjski ukraiński białoruski polski górnołużycki czeski słowacki słoweński chorwacki serbski macedoński bułgarski
člověk чловѣк человек чоловік чалавек człowiek čłowjek člověk človek človek čovjek човек човек човек
pes пес пёс, собака пес, собака сабака pies pos, psyk pes pes pes pas пас пес, куче пес, куче
dom дом дом дім дом dom dom dům dom dom, hiša dom, kuća дом, кућа дом, куќа дом, къща
kniga книга книга книга кніга książka kniha kniha kniha knjiga knjiga књига книга книга
noč ноч ночь ніч ноч noc nóc noc noc noč noć ноћ ноќ нощ
pismo писмо письмо лист пісьмо, ліст list list dopis list pismo pismo писмо писмо писмо
veliki велики большой великий вялікі wielki wulki velký veľký velik velik велик голем голям
novy новы новый новий новы nowy nowy nový nový nov nov нов нов нов

Tekst przykładowy[edytuj]

Ojcze nasz w dwóch głównych pisowniach (odmiana slovianski):

Alfabet łaciński Cyrylica
Otče naš, ktory jesi v nebesah, nehaj svęti sę imę Tvoje.
Nehaj prijde krålevstvo Tvoje, nehaj bųde volja Tvoja, kako v nebě tako i na zemji.
Hlěb naš vsjakodenny daj nam dneś, i odpusti nam naše grěhi, tako kako my odpušćajemo našim grěšnikam.
I ne vvedi nas v pokušeńje,
ale izbavi nas od zlogo.
Ibo Tvoje je krålevstvo i moć i slava, na věki.
Amin.
Отче наш, кторы јеси в небесах, нехај свети се име Твоје.
Нехај пријде кралевство Твоје, нехај буде вольа Твоја, како в небе тако и на земји.
Хлеб наш всьакоденны дај нам днес, и одпусти нам наше грехи, тако како мы одпушчајемо нашим грешникам.
И не введи нас в покушенје, але избави нас од злого.
Ибо Твоје је кралевство и моч и слава, на веки.
Амин.

Liczby 1-10[edytuj]

Liczebniki Medžuslovianski Меджусловјански
1 jedin един
2 dva два
3 tri три
4 četyri четыри
5 pęť пeть
6 šesť шесть
7 sedm седм
8 osm осм
9 devęť девeть
10 desęť десeть

Referencje[edytuj]

Literature[edytuj]

  • Barandovská-Frank, Věra. Panslawische Variationen. Brosch, Ciril i Fiedler, Sabine (ed.), Florilegium Interlinguisticum. Festschrift für Detlev Blanke zum 70. Geburtstag. Peter Lang Internationaler Verlag der Wissenschaften, Frankfurt am Main, 2011, ​ISBN 978-3-631-61328-3​, str. 209–236.
  • Duličenko, Aleksandr D. Pravigo de la slava interlingvistiko: slava reciprokeco kaj tutslava lingvo en la historio de Slavoj. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, nr 57:2, czerwciec 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, str. 75–101.
  • Meyer, Anna-Maria. Wiederbelebung einer Utopie. Probleme und Perspektiven slavischer Plansprachen im Zeitalter des Internets. Bamberger Beiträge zur Linguistik 6, Bamberg: Univ. of Bamberg Press, 2014, ​ISBN 978-3-86309-233-7​.
  • Merunka, Vojtěch; Heršak, Emil; Molhanec, Martin. Neoslavonic Language. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, nr 57:2, czerwiec 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, str. 114–134.
  • Merunka, Vojtěch. Neoslavonic zonal constructed language. České Budějovice, 2012, ​ISBN 978-80-7453-291-7​.
  • Рупосова, Л.П. История межславянского языка. Вестник Московского государственного областного университета. Московский государственный областной университет, 2012 no. 1, pp. 51–56.
  • Steenbergen, Jan van. Constructed Slavic languages in the 21th century. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, nr 57:2, czerwciec 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, str. 102–113.

Przypisy

  1. Np. konferencja czesko-chorwacka "Antropologija budućnosti: Jezik i komunikacija", gdzie V. Merunka mówi po nowosłowiańsku i propaguje go.
  2. "Slověnska Kulturna Diplomacija: SWOT analyza, strategija i taktika do budučnosti" http://slovane.org/su/
  3. Wyniki: http://slovane.org/index.php/projekty/172-docasni-rezultaty
  4. Ankieta: http://slovane.org/index.php/projekty/166-nstest
  5. CISLa 2017 (ang.).
  6. Jiří Králík: Dny slovanské kultury 2017 skončily (ang.). Místní kultura, 6 czerwca 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj]