Jan Tomaszewski (piłkarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy piłkarza. Zobacz też: inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku.
Jan Tomaszewski
Ilustracja
Jan Tomaszewski (2012)
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1948
Wrocław, Polska
Pozycja bramkarz
Kariera klubowa
Lata Klub M (G)
1960–1962
1963–1967
1968–1970
1971–1972
1972–1978
1978–1981
1981–1982
1982
Śląsk Wrocław
Gwardia Wrocław
Śląsk Wrocław
Legia Warszawa
ŁKS Łódź
Beerschot VAC
Hércules Alicante
ŁKS Łódź


25 (0)
19 (0)
155 (1)
85 (0)
12 (0)
4 (0)
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja M (G)
1971–1981  Polska 63 (0)
Kariera trenerska
Lata Klub/reprezentacja
1981
1989–1990
1989
1995
ŁKS Łódź
 Polska (trener bramkarzy)
Widzew Łódź
ŁKS Łódź

Jan Tomaszewski (ur. 9 stycznia 1948 we Wrocławiu) – polski piłkarz, występujący na pozycji bramkarza, reprezentant Polski, trener, polityk, działacz piłkarski i publicysta sportowy. Poseł na Sejm VII kadencji.

Uważany za jednego z najlepszych polskich bramkarzy w historii. Reprezentował barwy Śląska Wrocław, Gwardii Wrocław, Legii Warszawa, ŁKS-u Łódź, Beerschot VAC oraz Hércules CF. Były członek Klubu Wybitnego Reprezentanta. Z reprezentacją Polski dwukrotnie uczestniczył na mistrzostwach świata (1974 – 3. miejsce, 1978) oraz na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976 w Montrealu (srebrny medal). Po zakończeniu kariery uczestnik meczów pokazowych i charytatywnych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kariera piłkarska[edytuj | edytuj kod]

Kariera klubowa[edytuj | edytuj kod]

Jan Tomaszewski karierę piłkarską rozpoczął w 1960 w Śląsku Wrocław, w którym grał do 1962. Następnie w latach 1963–1967 reprezentował barwy Gwardii Wrocław, po czym wrócił do Śląska Wrocław, w barwach którego 18 sierpnia 1968 zadebiutował w ekstraklasie (ówczesnej I lidze), zastępując Klausa Masselego w 62. minucie przegranego 3:1 meczu wyjazdowego z Odrą Opole[1]. Wkrótce został podstawowym bramkarzem zespołu (25 meczów), który w sezonie 1969/1969 zajął 13. miejsce i tym samym spadł z ligi. Jan Tomaszewski z klubu odszedł w trakcie sezonu 1970/1971.

Następnie został zawodnikiem Legii Warszawa, w której z czasem zastąpił w podstawowym składzie Władysława Grotyńskiego. W sezonie 1970/1971 zdobył z klubem wicemistrzostwo Polski. Z powodu słabych występów na początku sezonu 1971/1972 stracił miejsce w podstawowym składzie na rzecz Piotra Mowlika, zdobył wówczas zajął z klubem 3. miejsce w ekstraklasie oraz dotarł do finału Pucharu Polski. Po sezonie 1971/1972 oraz rozegraniu 19 meczów ligowych odszedł z zespołu.

Następnie podpisał kontrakt z ŁKS-em Łódź, w którym dzięki znakomitym występom udało mu się wywalczyć pozycję jednego z najlepszych polskich bramkarzy oraz wrócić do reprezentacji Polski. 29 września 1973 w wygranym 2:0 meczu wyjazdowym z Odrą Opole strzelił swoją jedyną bramkę w ekstraklasie, pokonując w 79. minucie z rzutu karnego Andrzeja Krupę i ustalając tym samym wynik meczu[2]. 7 grudnia 1975 podczas przegranego 3:0 meczu wyjazdowego ze Stoczniowcem Gdańsk w ramach 1/8 finału Pucharu Polski został ukarany czerwoną kartką za niesportowe zachowanie, a PZPN ukarał go wkrótce dyskwalifikacją na cztery mecze w ekstraklasie[3]. Klub opuścił po sezonie 1977/1978.

W 1978 wyjechał do Belgii, gdzie zaczął grać w klubie Eerste klasseVAC Beerschot, z którym w sezonie 1978/1979 zdobył Puchar Belgii. W klubie, w którym występował do 1981, rozegrał łącznie 85 meczów ligowych. Następnie w latach 1981–1982 reprezentował barwy klubu hiszpańskiej Primera DivisiónHérculesa Alicante, w którym rozegrał tylko 12 meczów ligowych.

W 1982 wrócił do ŁKS-u Łódź, w barwach którego w sezonie 1982/1983, rozegrał 4 mecze ligowe. 25 sierpnia 1982 zagrał swój ostatni mecz w profesjonalnej karierze; w spotkaniu tym łódzka drużyna zremisowała 2:2 w meczu wyjazdowym z Cracovią Kraków[4]. Łącznie w ekstraklasie rozegrał 203 spotkania ligowe, w których strzelił 1 bramkę.

Kariera reprezentacyjna[edytuj | edytuj kod]

Henryk Kasperczak i Jan Tomaszewski (po lewej) po meczu z reprezentacją Brazylii na mistrzostwach świata 1974

W latach 1971–1981 w reprezentacji Polski rozegrał 63 mecze. Debiut zaliczył 10 października 1971 na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie w przegranym 1:3 meczu eliminacyjnym do mistrzostw Europy 1972 z reprezentacją RFN[5]. W spotkaniu tym zastąpił chorego Piotra Czaję; Jan Tomaszewski był później krytykowany za postawę w tym meczu. Ostatni raz w reprezentacji Polski zagrał 18 listopada 1981 na Stadionie Miejskim w Łodzi w meczu towarzyskim z Hiszpanią, w którym jedyny raz wystąpił w roli kapitana. Spotkanie zakończyło się porażką Polaków 3:2, a Jan Tomaszewski w 46. minucie został zmieniony przez Piotra Mowlika[6].

W 1973 po półtorarocznej przerwie wrócił do reprezentacji, wywalczając miejsce w podstawowej jedenastce. 17 października 1973 po remisie 1:1 z Anglią na Wembley w Londynie po 36 latach Polska awansowała na mistrzostwa świata. Do awansu przyczyniła się znakomita postawa Jana Tomaszewskiego w tym spotkaniu. Nazwany przed meczem przez angielskiego trenera Briana Clougha „klaunem” polski bramkarz bronił skutecznie, przepuszczając w meczu tylko jeden strzał oddany przez Allana Clarke’a z rzutu karnego. Dzięki swojemu występowi zdobył duży szacunek wśród angielskich kibiców i zyskał przydomek „bohatera z Wembley”, a także „człowieka, który zatrzymał Anglię”.

W 1974 został powołany na mistrzostwa świata w RFN, na których reprezentacja Polski zajęła 3. miejsce. Jan Tomaszewski na tym turnieju był podstawowym bramkarzem drużyny prowadzonej przez Kazimierza Górskiego, występując we wszystkich siedmiu meczach. Turniej był bardzo udany dla Polaka, jako pierwszy bramkarz w historii mistrzostw świata obronił dwa rzuty karne na jednym turnieju: Staffana Tappera w meczu ze Szwecją oraz Uliego Hoenessa w spotkaniu z RFN. Po turnieju zdobył wielkie uznanie, a Pelé nazwał go najlepszym bramkarzem świata.

W 1976 znalazł się w składzie reprezentacji Polski, prowadzonej wciąż przez Kazimierza Górskiego na turniej olimpijski w Montrealu. W finale reprezentacja Polski przegrała 3:1 z NRD i ostatecznie zdobyła srebrny medal. Rezultat ten uznano w kraju za porażkę, w konsekwencji selekcjoner podał się następnie do dymisji.

W 1978 został powołany przez polskiego trenera Jacka Gmocha na mistrzostwa świata w Argentynie. Wystąpił na nich w 4 meczach. Po porażce 2:0 z Argentyną został zastąpiony w bramce przez Zygmunta Kuklę, który bronił w ostatnich dwóch meczach Polaków. Reprezentacja Polski zajęła 3. miejsce w drugiej grupie drugiej rundy i zakończyła swój udział w turnieju.

Kariera trenerska[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w trakcie kariery piłkarskiej rozpoczął karierę trenerską. W ostatniej kolejce sezonu 1980/1981 poprowadził ŁKS Łódź w przegranym 2:0 meczu wyjazdowym z Szombierkami Bytom. W latach 1989–1990 był trenerem bramkarzy reprezentacji Polski prowadzonej przez Andrzeja Strejlaua. W 1989 był trenerem Widzewa Łódź, a w 1995 prowadził ŁKS Łódź.

Pozostała działalność[edytuj | edytuj kod]

Kopia medalu i autograf w Alei Gwiazd Sportu w Dziwnowie

W 1967 zdał egzamin maturalny we Wrocławiu. W 1986 ukończył trzyletnie zaoczne studia trenerskie w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

W 1982 wstąpił do Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, popierając wprowadzenie stanu wojennego[7].

Od lat 90. zajmował się działalnością gospodarczą. Pracował jako specjalista ds. marketingu. Był także doradcą Jacka Dębskiego, prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki. Zajął się również działalnością publicystyczną w zakresie problematyki piłkarskiej. Był m.in. felietonistą „Przeglądu Sportowego”, a także komentatorem telewizyjnym w TVP oraz w Wizji Sport. Opublikował dwie książki: Kulisy reprezentacyjnej piłki (Promise Publishing Institute, Łódź 1991) oraz PZPN czy przestępcy zrzeszeni przeciw nam (Zysk i S-ka, Poznań 2004).

W swoich nieraz kontrowersyjnych wypowiedziach publicznych wielokrotnie krytykował działalność władz PZPN. W czasie kadencji prezesa Mariana Dziurowicza nazywał związek „dziurolandem”, a po objęciu funkcji prezesa przez Michała Listkiewicza ludzi z nim współpracujących określił „listkoludkami”[8]. Na prośbę Michała Listkiewicza objął w 2005 funkcję szefa specjalnie powołanej komisji etyki PZPN, mającej zajmować się ujawnianiem i karaniem nieprawidłowości oraz nieuczciwości w krajowych rozgrywkach ligowych.

Podczas wyborów prezydenckich w 2010 wspierał kandydaturę Jarosława Kaczyńskiego[9]. W 2011 kandydował w wyborach parlamentarnych z ostatniego miejsca na liście komitetu wyborczego Prawa i Sprawiedliwości w okręgu wyborczym nr 9 w Łodzi. Uzyskał mandat poselski, otrzymując 8114 głosów (2,24% głosów oddanych w okręgu)[10], jednak do partii nie przystąpił. 25 maja 2012 został zawieszony na miesiąc w prawach członka klubu parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości[11]. 27 lipca 2014 zapowiedział na następny dzień rezygnację z członkostwa w KP PiS, jednak prezes partii Jarosław Kaczyński poinformował następnego dnia o jego wykluczeniu[12]. 4 lutego 2015 został przyjęty do klubu parlamentarnego Platformy Obywatelskiej[13]. W wyborach w 2015 z piotrkowskiej listy PO nie uzyskał poselskiej reelekcji.

Z 63 meczami w barwach reprezentacji Polski należał do Klubu Wybitnego Reprezentanta. 28 czerwca 2012 zrzekł się członkostwa w tej organizacji[14]. Decyzję podjął dzień po tym, jak przewodniczący klubu, Władysław Żmuda, złożył wniosek o jego wykluczenie.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Rodzice Jana Tomaszewskiego przybyli do Wrocławia z Wileńszczyzny[15]. Trzykrotnie żonaty[7]. Trzecia żona (od 1988), Katarzyna Calińska-Tomaszewska, była mistrzynią Polski w tenisie stołowym[16]; ma dwie córki: Paulinę i Małgorzatę[17].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacyjne[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja narodowa Rok Występy
 Polska
1971 1
1973 13
1974 12
1975 9
1976 7
1977 12
1978 7
1981 2
Łącznie 63

Sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Legia Warszawa
VAC Beerschot
Reprezentacyjne

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. SEZON 1968/69 – Pierwsza liga. slask-wroclaw.pl. [dostęp 2018-06-14].
  2. Degradacja anno 1974. Z dziejów Odry Opole – sezon 1973/1974. wyborcza.pl, 21 stycznia 2002. [dostęp 2018-06-14].
  3. Tomaszewski i Bulzacki – ukarani. „Nowiny”. Nr 283, s. 2, 20–21 grudnia 1975. [dostęp 2018-06-14]. 
  4. 1982-08-25 Cracovia – Łódzki KS 2–2. wikiliga.pl. [dostęp 2018-06-14].
  5. Football MATCH: 10.10.1971 Poland v West Germany (ang.). eu-football.info. [dostęp 2018-06-14].
  6. Football MATCH: 18.11.1981 Poland v Spain (ang.). eu-football.info. [dostęp 2018-06-14].
  7. a b Łukasz Klinke, Piotr Szygalski. Jan Tomaszewski. „Playboy”. Nr 12, 2003. [dostęp 2018-06-14]. 
  8. J. Tomaszewski – „PZPN czy Przestępcy Zrzeszeni Przeciw Nam”. igol.pl, 22 grudnia 2004. [dostęp 2018-06-14].
  9. „Żeby nie bał się wetować”. wyborcza.pl, 4 lipca 2010. [dostęp 2018-06-14].
  10. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2018-06-14].
  11. Jan Tomaszewski na miesiąc zawieszony w prawach członka klubu PiS. wp.pl, 27 maja 2012. [dostęp 2018-06-14].
  12. Jarosław Kaczyński: Jan Tomaszewski usunięty za proputinowskie wypowiedzi. wp.pl, 28 lipca 2014. [dostęp 2018-06-14].
  13. Tomaszewski już w PO. „Zmieniają się zawodnicy”. tvn24.pl, 2018-06-14. [dostęp 4 lutego 2015].
  14. Łukasz Konarski: Chcieli wyrzucić Tomaszewskiego z Klubu Wybitnego Reprezentanta. Odszedł sam. gazeta.pl, 28 czerwca 2012. [dostęp 2018-06-14].
  15. Jakub Gruder. Bramkarz z ul. Kniaziewicza. „Gazeta Wrocławska”, s. 37, 24 stycznia 2014. 
  16. Skoro jest cyrk to musi być klaun. przegladsportowy.pl, 2 stycznia 2009. [dostęp 2018-06-14].
  17. Wnuk wybierze togę czy korki?. gazetakrakowska.pl, 31 maja 2010. [dostęp 2018-06-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]