Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Oddział Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Ilustracja
Wieża wyciągowa szybu Kolejowego
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Zabrze
Adres ul. 3 Maja 93
41-800 Zabrze[1]
Data założenia 1982
Zakres zbiorów górnictwo
Dyrektor mgr Bartłomiej Szewczyk
Położenie na mapie Zabrza
Mapa lokalizacyjna Zabrza
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Zabytkowa Kopalnia Guido[1]
Ziemia50°17′23″N 18°47′30″E/50,289722 18,791667
Strona internetowa muzeum
Kopalnia Węgla Kamiennego Guido
Ilustracja
Kopalnia Guido na niemieckiej pocztówce
Założyciel(e) Guido Henckel von Donnersmarck
Data założenia 1 października 1855 (nadanie górnicze)
Data likwidacji 1 lipca 1996 (postawienie kopalni doświadczalnej M-300 w stan likwidacji)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Siedziba Zabrze
Branża górnictwo
Produkty węgiel kamienny
Chodnik w kopalni
Ściana nr 4 na trasie 355 otwartej w 2016 r.

Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido – nieczynna kopalnia węgla kamiennego (nadanie górnicze z 2 października 1855 roku, eksploatacja od 1871 do 1928 roku[1], od około 1887 roku część kopalni Delbrück[2], po 1945 roku część kopalni Makoszowy, od 1 lipca 1967 roku część wyrobisk przeznaczona na Kopalnię Doświadczalną Węgla Kamiennego M-300[3][4][1], którą postawiono w stan likwidacji 1 lipca 1996 roku) w Zabrzu, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego[5]; część wyrobisk jest udostępniona do zwiedzania jako podziemne trasy turystyczne; obiekt należy do Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu[1].

Historia[edytuj]

Nadanie górnicze na przyszłą kopalnię Guido zostało wydane 2 października 1855 roku dla hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka i kopalnia przyjęła nazwę od jego imienia. Jako pierwszy zaczęto drążyć szyb Barbara. Wkrótce napotkano w nim jednak kurzawkę i natrafiono na uskok tektoniczny, co w 1856 roku spowodowało, po wykonaniu zaledwie 30 metrów, przerwanie drążenia szybu. Równolegle podjęto drążenie szybu Concordia, w którym wkrótce założony został pierwszy poziom wydobywczy 80 m. Tu jednak prace również napotkały na trudności związane z zaburzeniami tektonicznymi, skutecznie utrudniającymi wydobycie. W 1862 r. na głębokości 117 m szyb Concordia przerwał warstwę wodonośną i został zatopiony. Aby zgromadzić kapitał inwestycyjny na jego odwodnienie i dalsze roboty górnicze Donnersmarck zawiązał spółkę z Górnośląskim Towarzystwem Kolejowym (Oberschlesische Eisenbahn Gesellschaft)[1].

W 1870 roku przystąpiono do osuszenia szybu (który w międzyczasie przemianowano na Guido), po czym podjęto jego dalsze zgłębianie do 170 m. W 1872 r. wznowione zostało wydobycie na poziomie 80 m, a urobek wyciągano zainstalowanym wyciągiem z maszyną parową. Równocześnie trwały prace związane z drążeniem niezbędnego dla kopalni drugiego szybu, który na cześć wspólnika Donnersmarck nazwał szybem Eisenbahn (Kolejowy). W 1885 r. wydobyto rekordową w historii kopalni ilość węgla: 313 tys. ton, jednak z powodu generalnie niskiej rentowności już dwa lata później Donnersmarck sprzedał kopalnię Skarbowi Pruskiemu. Od tej chwili stanowiła ona własność państwową[6]. Została ona włączona jako pole południowe do państwowej kopalni „Królowa Luiza”.

W pierwszych latach XX w. na południe od kopalni „Guido” wybudowano nową kopalnię „Delbrück” („Delbrückgrube” – późniejsza kopalnia „Makoszowy”, obecnie „Sośnica-Makoszowy”), wydobywającą węgiel koksujący. Obok niej powstała koksownia. W 1904 r. dokonano podziemnego połączenia wyrobisk obu kopalń, a w 1912 r. kopalnię „Guido” formalnie włączono do kopalni „Delbrück”[1].

W 1922 roku, po podziale Śląska, kopalnia Guido wraz z kopalnią Delbrück pozostały po stronie niemieckiej, wchodząc w skład państwowego koncernu „Preussag”[6]. Po wyeksploatowaniu złóż węgla kopalnia „Guido” straciła na znaczeniu. W 1928 r. szyb Guido został unieruchomiony, a Kolejowy przestał pełnić funkcję szybu wydobywczego. Pozostał natomiast szybem zjazdowym dla załogi i materiałów (w sąsiedztwie powstał obszerny plac drzewny). Na poziomie 170 zostały natomiast zainstalowane urządzenia odwadniające, które wkrótce przejęły odwadnianie trzech kopalń: Bielszowice, Makoszowy i samej Guido. Po II wojnie światowej stała się nieczynnym rejonem kopalni Makoszowy, z którą była związana wyrobiskami wentylacyjnymi i drogami ucieczkowymi[7].

Kopalnia doświadczalna M-300 i skansen[edytuj]

W 1967 roku zakład przekształcono w kopalnię doświadczalną M-300. W 1982 roku na terenie dawnej kopalni uruchomiono skansen, który działał do roku 1996. 26 lutego 1987 roku wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod numerem rej. 1342/87 następujące elementy kopalni: szyb Kolejowy, budynek nadszybowy szybu Kolejowego z wieżą wyciągową, maszynownię szybu Kolejowego, szybik Guido oraz wyrobiska podziemne (poziom 170, poziom 320)[5]. W latach 90. XX wieku kopalnia doświadczalna należała do Gliwickiego Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG[7] 1 lipca 1996 roku kopalnia doświadczalna M-300 została postawiona w stan likwidacji[8], w wyniku której zlikwidowano te elementy, które nie naruszały zapisów rejestru zabytków[7]. W 1997 roku zmieniono formę likwidacji kopalni na przekształcenie jej w skansen, a 15 listopada 1999 roku majątek kopalni został przekazany Gliwickiej Spółce Węglowej[8]. W czerwcu 2007 roku wznowiono ruch turystyczny[9][1]. 30 grudnia 2014 roku dopisano ponadto wyrobiska podziemne (poziom 320, poziom 150) do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod numerem rej. A/425/14[5].

Charakterystyka[edytuj]

Guido to unikat na skalę światową, bowiem zachowane wyrobisko nie ma odpowiednika w innych ośrodkach muzealnych na świecie. Skansen tworzą korytarze na poziomach 170 i 320 metrów oraz zespół zabudowy powierzchniowej wraz z wyposażeniem technicznym. W kopalni można obejrzeć m.in. warstwową budowę geologiczną skał z objawami tektoniki. Zwiedzających oprowadza przewodnik.

Poziom 170

Ten poziom opowiada o pracy górników na przełomie XIX i XX wieku na obszarze Śląska, zagrożeniach na kopalni oraz o tradycjach górniczych (kaplica św. Barbary). Trasa na poziomie 170 jest uzupełnioną efektami multimedialnymi.

Poziom 320

Wyrobiska na tym poziomie są utrzymane w stanie jak najbardziej zbliżonym do pierwotnego, kiedy to górnicy po raz ostatni zakończyli pracę i opuścili kopalnię. Część komór na tym poziomie jest już wykorzystana na działalność usługową i restauracyjną, odbywają się tu liczne koncerty, spotkania i przedstawienia teatralne.

Poziom 355

Tzw. Poziom 355 został otwarty 4 lutego 2016, trasa przechodzi przez wyrobiska, które były w latach 1996–2014 zatamowane. Można zwiedzać albo podczas tzw. „szychty” – zwiedzający w górniczym ubraniu roboczym z przewodnikiem-górnikiem wykonują pewne prace górnicze, albo w trybie „mroki kopalni” – zwiedzający otrzymują lampy osobiste i zwiedzają te trasę po ciemku.

Turystyka[edytuj]

Po otwarciu poziomu 320 kopalnia składa się z dwóch poziomów o odmiennym charakterze ekspozycji. Na poziomie 170 metrów jest przedstawiona m.in. historia śląskiego górnictwa i metody wydobycia węgla z przełomu XIX i XX wieku. Na poziomie tym funkcjonuje też kaplica. W klimat epoki i charakterystykę pracy górników wprowadzają efekty audiowizualne (np. rozmowy górników, trzeszczenie stropów). Poziom 320 metrów ma, jak już opisano, charakter współczesnego górnictwa. Wycieczki oprowadzają przewodnicy w cenie biletu.

14 czerwca 2007 roku nastąpiło uroczyste otwarcie dla turystów poziomu 170 metrów w Zabytkowej Kopalni. 4 grudnia 2008 roku nastąpiło otwarcie poziomu 320.

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g h MGW ↓.
  2. Jaros 1984 ↓, s. 49.
  3. Historia KOMAG-u. Lata '60. Instytut Techniki Górniczej KOMAG. [dostęp 2017-11-02].
  4. Jaros 1984 ↓, s. 73.
  5. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2017-11-02]. s. 125.
  6. a b Barszczewska Krystyna, Srokosz Zygmunt: Skansen Górniczy „GUIDO” – perspektywy i szanse funkcjonowania, w: „Materiały Szkoły Eksploatacji Podziemnej 2002”, t. II, wyd. Polska Akademia Nauk i Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków 2002, s. 751–761, ​ISBN 83-87854-34-4​.
  7. a b c Filipowicz 1999 ↓.
  8. a b KOMAG ↓.
  9. Kompania Węglowa SA – Informacje historyczne.

Bibliografia[edytuj]