Grand Hotel w Sopocie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sofitel Grand Sopot
b. Grand Hotel
b. Kasino-Hotel
Obiekt zabytkowy nr rej. 986 z 10.12.1986
Wejście do hotelu
Wejście do hotelu
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miejscowość Sopot
Adres ul. Powstańców Warszawy 12-14, 81-718 Sopot
wcześniej: Nordstrasse 12-14
Typ budynku hotel
Styl architektoniczny secesyjny lub neobarokowy
Architekt prof. Otto Kloeppel, prof. Richard Kohnke oraz dr Erich Laue
Inwestor konsorcjum powołane przez miasto Sopot
Wysokość całkowita 35 m
Kondygnacje 5
Rozpoczęcie budowy 1924
Ukończenie budowy 1927-1931
Ważniejsze przebudowy 1937-1939, 1946, 2006
Pierwszy właściciel konsorcjum powołane przez miasto Sopot
Kolejni właściciele Związek Gmin Wolnego Miasta Gdańska (Freistadt-Gemeindeverband GmbH)
Urząd Miejski (1939-1945)
Paul Koss (dzierżawca 1928-)
Wilhelm Kuschel (dzierżawca 1937-1944)
Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe SA
Polskie Linie Oceaniczne PP
Obecny właściciel Orbis SA
Położenie na mapie Sopotu
Mapa lokalizacyjna Sopotu
Hotel Grand
Hotel Grand
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hotel Grand
Hotel Grand
Ziemia 54°26′51,09″N 18°34′05,84″E/54,447525 18,568289Na mapach: 54°26′51,09″N 18°34′05,84″E/54,447525 18,568289
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Sopocki Grand Hotel od strony morza
Sopocki Grand Hotel 1991

Grand Hotel – pięciogwiazdkowy hotel w Sopocie, obecna nazwa "Sofitel Grand Sopot".

Dzieje do 1945[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany został w stylu secesyjnym lub neobarokowym w latach 1924-1927 kosztem około 20 mln guldenów gdańskich, z przeznaczeniem głównie dla gości pobliskiego kasyna gry (Spielklub Zoppot), stąd i nawiązująca do niego ówczesna nazwa obiektu – Kasino-Hotel. Gdy w kwietniu 1922 w "Zoppoter Zeitung" ogłoszono konkurs na projekt Kasino-Hotel, "Gazeta Gdańska" pisała:

"Projektowany hotel winien być wystawiony w takiej formie, by przedstawiał coś w rodzaju tryptyku. Lewe jego skrzydło mieściłoby cele ze ścianami wybitymi filcem dla goszczenia wariatów, prawe skrzydło kryminał. Zamiast gazonu przed frontem hotelu należy od razu założyć cmentarz dla samobójców. Na froncie hotelu umieścić powinno się motto Dantego »Lasciate ogni speranza« (Porzućcie wszelką nadzieję)".

Ufundowano pierwszą nagrodę w wysokości 80 tys. reichsmarek.

Ostatecznie projekt dwóch profesorów Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku, architekta Otto Kloeppela, konstruktora Richarda Kohnke i był powieleniem wybudowanego w 1911 Grand Hotelu w Szczawnie-Zdroju, przemianowanego kilka lat później na "Dwór Śląski" (Schlesischer Hof), aktualnie szpitala-sanatorium "Dom Zdrojowy". Był to najdroższy, najbardziej luksusowy i wytworny hotel w Sopocie, jak i w całym Wolnym Mieście Gdańsku, m.in. wyposażony alternatywnie w wodociąg wody morskiej. Hotel uroczyście otwarto w 1927, choć był wykańczany sukcesywnie do II wojny światowej. Dla gości przygrywał amerykański jazz band Ericha Borcharda, zaś o podniebienia dbali m.in. słynni cukiernicy z Karlovych Varów. W 1931 w hotelu od strony południowej oddano do użytku ekskluzywne kasyno gry (International Sporting-Club) według proj. prof. Emila Fahrenkampa z Dusseldorfu. W 1933 Kasino Hotel stał się tłem głośnego skandalu finansowego związanego z jego powstaniem – jego główna postać – dr Erich Laue, były długoletni burmistrz, a następnie nadburmistrz Sopotu (1919-1930), podobno przegrał swój majątek w miejscowym kasynie, a po aresztowaniu odebrał sobie życie w więzieniu. Podobnymi zarzutami objęto także prof. Richarda Kohnke oraz radcę budowlanego Sopotu, również prof. Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej Doenicka. Cena wynajęcia pokoju w 1938 wynosiła 26,55 guldena, to jest równowartość tej samej kwoty w ówczesnych zł. W 1939 obiekt "wzbogacono" o 2 schrony.

Obiekt wielokrotnie zapisał się w historii[edytuj | edytuj kod]

  • po raz pierwszy na początku września 1939 kierował stąd walkami o Oksywie i Półwysep Helski generał lotn. Leonhard Kaupisch ze sztabem, z 1 Odcinka Straży Granicznej, wchodzącego w skład 4 Armii Grupy Armii "Północ" Wehrmachtu
  • w dniach 19-26 września 1939 hotel pełnił rolę Kwatery Głównej Adolfa Hitlera, który z Sopotu wyjeżdżał dwukrotnie (22 i 25) na przedpola broniącej się Warszawy; pociąg "Amerika" oczekiwał na niego w Godętowie pod Lęborkiem; towarzyszyli mu m.in. Martin Bormann, Wilhelm Keitel, Hans Lammers, Joachim von Ribbentrop oraz Erwin Rommel; sopocką kwaterę führera strzegło m.in. dwustu funkcjonariuszy jednostki SS-Wachsturmbann "Eimann"
  • Adolf Hitler w trakcie pobytu w hotelu 20 lub 21 września 1939 w piśmie (na osobistym papierze listowym) adresowanym do naczelnego lekarza Rzeszy wydał rozkaz pozwalający na mordowanie psychicznie chorych: "Niniejszym udziela się Reichleiterowi [Philippowi] Bouhlerowi oraz doktorowi nauk medycznych [Karlowi] Brandtowi wszelkich pełnomocnictw w zakresie zwiększania uprawnień określonych lekarzy, po to, by ci ostatni mogli zadawać pacjentom, którzy wedle wszelkich ludzkich kryteriów są nieuleczalnie chorzy, miłosierną śmierć po najbardziej wnikliwym orzeczeniu lekarskim dotyczącym stanu ich zdrowia"; pismo było antydatowane na dzień 1 września 1939
  • o pobycie Hitlera w hotelu wiedział adm. Józef Unrug, jednak nie zgodził się na ostrzelanie budynku z dział baterii Laskowskiego na Helu. Być może zmieniłby losy świata[1]
  • od 28 września 1939 przebywał w nim Hermann Göring
  • 1 października 1939 przed kontradmirałem Hubertem von Schmundtem, komandorzy Stefan Frankowski i Marian Majewski, przy udziale kpt. Antoniego Kasztelana podpisali akt kapitulacji załogi Helu.

W okresie od jesieni 1944-1945 mieścił się w nim Wojskowy Szpital Ewakuacyjny nr 62.

Dzieje po 1945[edytuj | edytuj kod]

  • Po raz drugi hotel przeszedł do historii, kiedy od chwili zdobycia Sopotu 23 marca 1945 hotel pełnił rolę siedziby sztabów 49 i 70 armii wchodzących w skład 2 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej jak i samego II Frontu. Jednocześnie anegdota z tamtych czasów mówi o wkroczeniu do miasta Rosjan, którzy niszczyli wszystko, co napotkali po drodze, a co kojarzyło się z hitlerowcami lub kapitalizmem; runąć miał między innymi Grand Hotel, ale podobno udało się go ocalić za butelkę wódki.
  • Dość szybko (w marcu lub kwietniu 1945) został przekazany polskim władzom wojskowym, które umieściły w nim lazaret, a następnie lokalne dowództwo wojskowe.
  • W 1946 na prośbę Antoniego Turka, prezydenta Sopotu, obiekt decyzją marszałka Michała Roli-Żymierskiego został przekazany władzom miasta.

Po II wojnie światowej hotelem zarządzały kolejno:

Pierwszym dyrektorem po wojnie był Wojciech Napierała, były dyrektor warszawskiego hotelu „Bristol”[2]. W 1947 w hotelu, w pok. 110 rezydował konsul Holandii[3], oraz mieściła się agencja konsularna Szwajcarii (Agence Consulaire de Suisse) [4] (do 1950).

W tymże samym roku w hotelu pracował w charakterze portiera znany później radiowy komentator sportowy Bohdan Tomaszewski. M.in. relacjonował:

"Z Warszawy, Krakowa ściągały tu niedobitki inteligencji i arystokracji, bo to był kawałek przedwojennego świata. Dziwny czas. Na kresach resztki patriotów straceńców jeszcze rozpaczliwie się biją i giną, a tu resztka elity rozpaczliwie próbuje nawiązać kontakt z przeszłością"[5].

Gościło w nim setki znakomitych postaci: mężów stanu (monarchów, prezydentów, premierów, polityków) oraz gwiazd estrady i filmu. Wielokrotnie sam "zagrał" w wielu filmach.

W latach 60. hotel pełnił zimowej siedziby kultowego klubu "Non Stop". Od 1961 retransmitowano z Grand Hotelu lokalną radiową audycję muzyczną "Podwieczorek na fali 230", wzorowaną na "Podwieczorku przy mikrofonie". W 1965 oficjalnie zadebiutował w nim zespół "Czerwone Gitary". W 1970 w Sali Turystycznej hotelu uruchomiono pierwszą w Polsce dyskotekę – "Musicoramę", prowadzoną przez Franciszka Walickiego, Marka Gaszyńskiego i Witolda Pogranicznego. Od 1965 przez wiele lat pełnił rolę zaplecza hotelowo-restauracyjnego dla Międzynarodowego Festiwalu Piosenki. W dniach 11-16 września 1966 hotel był miejscem 16 Konferencji Pugwash pt. „Rozbrojenie i światowe bezpieczeństwo, głównie w Europie” (Disarmament and World Security, Especially in Europe), która, jak dotychczas, zgromadziła w naszym kraju największą liczbę laureatów nagrody Nobla.

Przez cały okres działalności hotel pozostawał w sferze zainteresowań służb specjalnych, w okresie powojennym – Służby Bezpieczeństwa. Apogeum jej działań przypadało w czasie organizacji festiwali piosenki[6]. Dyrektorem hotelu długo był Mieczysław Cenckiewicz, mjr SB na tzw. etacie „N”, czyli niejawnym.

W nocy 13 grudnia 1981 był terenem operacji pod kryptonimem „Mewa” Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej pod dowództwem płk Sylwestra Paszkiewicza[7], w ramach której w hotelu zatrzymano dużą grupę działaczy (według różnych źródeł – 37 lub 52 osób) NSZZ "Solidarność", m.in. Krzysztofa Czabańskiego, Lecha Dymarskiego, Jacka Kuronia, Tadeusza Mazowieckiego, Karola Modzelewskiego, Jana Rulewskiego, Jana Strzeleckiego i Krzysztofa Wyszkowskiego. Zatrzymania uniknęli, nie wracając do hotelu m.in. Zbigniew Bujak i Władysław Frasyniuk[8].

W 1990 w hotelu uruchomiono kasyno, trzecie w Polsce po Warszawie i Krakowie. W 2006 przeprowadzono modernizację hotelu, sklasyfikowano go wśród obiektów o najwyższym standardzie w kraju (*****Palace), dysponujących m.in. biblioteką. Obecnie hotel występuje pod marką Sofitel, sieci należącej do francuskiej grupy hotelarskiej Accor. Jest to najbardziej prestiżowy hotel w całym Trójmieście, obok mola i Opery Leśnej rozpoznawalny obiekt Sopotu.

Do sopockiego Grand Hotelu nawiązuje wybudowany w obwodzie kaliningradzkim w Swietłogorsku (dawne Rauschen) w 2005 luksusowy "Grand Palace Hotel"*****.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W 1967 istniał projekt Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w Gdańsku wybudowania od strony Parku Północnego Grand Hotelu 12-piętrowego luksusowego obiektu hotelowego.

Najbardziej znani goście hotelu[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fułek Wojciech, Stinzing-Wojnarowski Roman: Kurort w cieniu PRL-u Sopot 1945-1989, L&L Gdańsk 2007, 472 s.
  • Johnson, Aaron L.: Hitler’s Military Headquarters: Organization, Structure, Security and Personnel, R. James Bender Publishing San Jose, California 1999
  • Padfield, Peter: Himmler, Reichsführer SS, Interart Warszawa 1997, t. 2, s. 12
  • Gmyz, Cezary: Reisefuehrer, [w:] Wprost 26/2005 (1178) [4]
  • Górlikowski, Marek: Rachunek Hitlera za pobyt w sopockim Kasino-Hotel, [w:] Gazeta Wyborcza Trójmiasto, z 13 marca 2010 [5]
  • Górska-Karpińska, Marzena: Grand Hotel Sopot, Oficyna Wydawnicza MH Warszawa 2005, 134 s.
  • Szałkowski, Artur: Kuracja w cesarskich apartamentach, [w:] Polska The Times Gazeta Wrocławska, nr 251 z 26 października 2007
  • Włodkowska, Katarzyna: Gdańsk wita swojego wodza, [w:] Gazeta Wyborcza Trójmiasto, z 9 września 2009 [6]
  • Podgórska, Joanna: O hotelach i ich duszach, [w:] Polityka nr 13 (2698) z dnia 28 marca 2009, s. 11-17
  • Daniel Czerwiński: Działania aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej wobec zachodnich placówek dyplomatycznych w Trójmieście na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX w. (zarys zagadnienia), Słupskie Studia Historyczne mr. 19, rok 2013, s. 221-238
  • książki adresowe

Przypisy

  1. strona knovaka
  2. Z Wowo Bielickim, legendarnym scenografem, aktorem i reżyserem rozmawia Krzysztof Lubczyński, [w:] [1]
  3. Jan Kazimierz Sawicki: Restytucje i zakup taboru portowego i czerpalnego (duńskiego, belgijskiego i holenderskiego) wyratowanego w polskich portach (1946-1951), [w:] Teki Gdańskie, T. VIII-IX, Gdańsk 2006–2007
  4. Przewodnik Sopot 1947
  5. Podgórska, Joanna: O hotelach i ich duszach, [w:] Polityka nr 13 (2698) z dnia 28 marca 2009, s. 11-17
  6. gal: SB inwigilowała także festiwal w Sopocie, [w:] wiadomosci.onet.pl z 1 grudnia 2003, [2], szerzej w: "Biuletynie IPN" nr 10/2003, s. 72, [3]
  7. w okresie 1 września 1981 do 31 lipca 1983 I z-ca komendanta wojewódzkiego MO ds. SB w Gdańsku, źródło: „Serca dla Partii bijące” Ludzie gdańskiej bezpieki 1945-1990, katalog wystawy IPN, Oddział w Gdańsku 2007
  8. Piotr Brzeziński: Grajcie jakby nic się nie stało, [w:] Dziennik Bałtycki, z 9 grudnia 2011
  9. m.in. 19 września Adolf Hitler przemówił w gdańskim Dworze Artusa, zwiedził Westerplatte i Gdynię, 22 przebywał w Wyszkowie i na przedpolach warszawskiej Pragi – w Glinkach, 25 w Wiskitkach, Dawidach i Stucewicach

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]