Klasztor Benedyktynów w Tyńcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół klasztorny benedyktynów
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A-169/M[1] z 2008-10-2929 października 2008
Klasztor w Tyńcu
Klasztor w Tyńcu
Państwo  Polska
Miejscowość Tyniec
Kościół Kościół katolicki
Rodzaj klasztoru Opactwo
Właściciel Benedyktyni
Prowincja krakowska
Klauzura tak
Typ zakonu męski
Liczba eremów 4
Obiekty sakralne
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Fundator Kazimierz I Odnowiciel
Styl XI wiek – romański
XV wiek – gotycki
barok
Materiał budowlany kamień
Data budowy XI wiek
Data zamknięcia 1816
Data reaktywacji 1947
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Zespół klasztorny benedyktynów
Zespół klasztorny benedyktynów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zespół klasztorny benedyktynów
Zespół klasztorny benedyktynów
Ziemia 50°01′10″N 19°48′07″E/50,019444 19,801944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa klasztoru

Klasztor benedyktynów w Tyńcu wraz z Kościołem św. Piotra i św. Pawłaopactwo benedyktynów w Tyńcu w granicach Krakowa, w jego południowo-zachodniej części.

Historia opactwa[edytuj | edytuj kod]

Opactwo, usytuowane na wapiennym wzgórzu nad Wisłą, ufundował najprawdopodobniej Kazimierz I Odnowiciel w 1044 r. Działo się to po kryzysie młodego państwa, wywołanym pogańskim buntem i czeskim najazdem. Benedyktyni mieli wspierać odbudowę państwa i Kościoła. Pierwszym opatem został Aaron. Część badaczy uważa natomiast, iż opactwo tynieckie dla benedyktynów obecnych wcześniej w Krakowie ufundował dopiero syn Kazimierza Odnowiciela, Bolesław II Szczodry.

W II połowie XI w. powstał zespół romańskich budowli – trójnawowa bazylika oraz zabudowania klasztorne. W XIV wieku opactwo uległo znacznemu zniszczeniu w wyniku ataku Czechów oraz Tatarów. W kolejnych wiekach następowały kilkakrotne przebudowy całego kompleksu, najpierw na styl gotycki w XV w. a następnie na barok i rokoko. Opactwo zostało zniszczone przez wojny w XVII wieku, lecz wkrótce znowu odbudowane i powiększone (m.in. o bibliotekę). Kolejne zniszczenie dotknęło zabudowania klasztorne w związku z zamienieniem ich na twierdzę konfederatów barskich.

Odbudowy dokonał opat Florian Amand Janowski. W 1816 r. opactwo zostało zlikwidowane. W latach 1821-1826 kościół stanowił siedzibę biskupstwa tynieckiego z biskupem Grzegorzem Tomaszem Zieglerem na czele. Mnisi, dzięki inicjatywie belgijskiego benedyktyna Karola van Oosta[2], powrócili do Tyńca w 1939 r. a od 1947 r. odbudowywali podniszczony kompleks. W 1968 r. kościół św. Piotra i Pawła znowu stał się opactwem.

W latach 1821-1826 kościół pełnił funkcję katedry diecezji tynieckiej.

8 maja 1991 o. Włodzimierz Zatorski założył przy opactwie TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów. 14 stycznia 2006 dekret Opata Bernarda Sawickiego powołał do życia BENEDICITE Jednostkę Gospodarczą Opactwa Tynieckiego. Wtedy też rozpoczął się ostatni etap odbudowy Opactwa Tynieckiego. Jednostka zajmuje się m.in. sprzedażą produktów pod marką Produkty Benedyktyńskie. W lipcu 2008 roku została odbudowana tzw. Wielka Ruina i powstał Benedyktyński Instytut Kultury Aby chronić Dobro.

Na terenie klasztoru mieści się Muzeum Opactwa w Tyńcu.

Budowla kościoła[edytuj | edytuj kod]

Obecnie trójnawowa świątynia posiada gotyckie prezbiterium i barokową nawę główną. Autorem wielu ołtarzy m.in. rokokowego ołtarza głównego z czarnego marmuru, przedstawiającego Świętą Trójcę i apostołów św. Piotra i Pawła był Francesco Placidi. W kościele znajduje się późnobarokowa ambona w kształcie łodzi, utrzymana w czarno złotej tonacji, autorstwa najprawdopodobniej Franciszka Józefa Mangoldta. W długim prezbiterium stanowiącym chór zakonny znajdują się stalle z XVII wieku, ozdobione motywami z życia świętych, w tym św. Benedykta. Godne zauważenia są również m.in. krużganki klasztorne oraz pozostałości dawnych zabudowań wzgórza.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Ujęcie opactwa zostało wykorzystane w filmie "Ogniem i mieczem" (reż. Jerzy Hoffman) jako widok zdobytego Baru.

W pobliżu klasztoru, na brzegu Wisły znajduje się przystanek tramwaju wodnego kursującego do centrum Krakowa.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie (pol.). 30 września 2014.
  2. Br. Michał T. Gronowski OSB: 70-lecie odnowy Tyńca. "Spotkania z Zabytkami", 09/2009. [dostęp 3 września 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]