Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach
archikatedra
Distinctive emblem for cultural property.svg A/1658/97 z 15.12.1997 r.[1]
Archikatedra katowicka
Archikatedra katowicka
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Chrystusa Króla
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Archikatedra Chrystusa Króla
Archikatedra Chrystusa Króla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Archikatedra Chrystusa Króla
Archikatedra Chrystusa Króla
Ziemia 50°15′05,72″N 19°01′08,85″E/50,251589 19,019125Na mapach: 50°15′05,72″N 19°01′08,85″E/50,251589 19,019125
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach – zbudowana w latach 19271955 w stylu klasycyzującym według projektu architektów Z. Gawlika i F. Mączyńskiego[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do budowy katedry przystąpiono oficjalnie 5 czerwca 1927[3]. Miejsce pod budowę kościoła i kurii biskupiej, o powierzchni 90 tys. m², objęło teren dawnej cegielni.[4] Pierwszym magister fabricae a zarazem przewodniczącym Komitetu Budowy Katedry w Katowicach wybrany został ks. dr Emil Szramek[5]. Kamień węgielny wmurowano 4 września 1932. W uroczystości uczestniczyli: abp Adam Stefan Sapieha, bp Antoni Szlagowski, bp Bernard Dembek, nuncjusz abp Francesco Marmaggi, wojewoda Michał Grażyński i członkowie kapituły katedralnej[6]. Projekt przedwojennych architektów na skutek decyzji władz wojewódzkich Polski Ludowej uległ później modyfikacji (m.in. aż o 38 m obniżono kopułę i ostatecznie katedra osiągnęła wys. 64 m, dł. 101 m, szer. 50 m). Główny wpływ na zmniejszenie kopuły miał formalnie zastępujący biskupów katowickich ks. Jan Piskorz (ksiądz patriota, posłuszny komunistycznym władzom)[7]. Jej mury wzniesiono w większości z żelazobetonu, a zewnętrzne okładziny ścian wykonano z dolomitu wydobywanego i obrabianego w kamieniołomach Imielina (woj. śląskie). Witraże zaprojektował prof. Stanisław Pękalski.[4] Archikatedra Chrystusa Króla jest największą archikatedrą w Polsce.

Konsekracji świątyni dokonał 30 października 1955, podczas tzw. wysiedlenia biskupów katowickich, ordynariusz częstochowski Zdzisław Goliński. Dnia 20 czerwca 1983 w katowickiej katedrze gościł papież Jan Paweł II. Dziewięć lat później w obecności biskupów śląskich odczytano w niej bullę Totus Tuus Poloniae Populus z 25 marca 1992, erygującą metropolię katowicką i tworzące archikatedrę.

W archikatedrze wręczana jest każdego roku nagroda Lux ex Silesia.

W krypcie Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach pochowani zostali śląscy biskupi: Arkadiusz Lisiecki, Stanisław Adamski oraz Herbert Bednorz.

Archidiecezja katowicka obchodzi wspomnienie liturgiczne rocznicy poświęcenia kościoła metropolitalnego 30 października.

Rządcy i proboszczowie parafii katedralnej

  • Ks. Karol Skupin, administrator (19381939)
  • Ks. Stefan Szwajnoch, kuratus (X 1939)
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach
Krypta archikatedry
Krypta archikatedry

W czasie II wojny światowej parafią zarządzali:

Po wojnie parafią zarządzał ks. Rudolf Adamczyk W czasie jego uwięzienia w latach 1952-1956 parafią zarządzali:

Po powrocie biskupów z wygnania do diecezji parafią zarządzali

Obecni wikariusze w parafii:

  • Ks. Andrzej Kotula
  • Ks. Maciej Kuś

Z tej parafii pochodzi biskup Piotr Libera − w latach 19972007 biskup pomocniczy katowicki, obecnie ordynariusz płocki.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 31 marca 2014. [dostęp 2010-12-31].
  2. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]
  3. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 150. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  4. 4,0 4,1 Przewodnik po Katowicach, wyd. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, Zarząd Okręgu Katowice, wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1962, s. 114.
  5. Dorota Głazek: Historia budowy katedry w Katowicach. W: Stanisław Markowski, Stanisław Puchała, Anna Liskowacka: Katedra Chrystusa Króla w Katowicach. Katowice: Parafia Katedralna Chrystusa Króla : "Telemach", 2000, s. 109. ISBN 83-913632-0-1.
  6. Jerzy Myszor: Historia diecezji katowickiej. Katowice: [Kuria Metropolitalna], 1999, s. 101. ISBN 83-86922-60-5.
  7. Michał Smolorz. Z historii budowy katedry w Katowicach: Opus Dei czy zbieg przypadków?. „Z Tej ziemi: Śląski kalendarz katolicki”. 1985. s. 59-60. ISSN 0239-5630. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, s. 392.
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 42. ISBN 83-85831-35-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]