Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach
| Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach | |||||||||||
| archikatedra | |||||||||||
 A/1658/97 z 15.12.1997 r.[1] |
|||||||||||
 Archikatedra katowicka |
|||||||||||
| Państwo |  Polska |
||||||||||
| Miejscowość | Katowice | ||||||||||
| Wyznanie | katolickie | ||||||||||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||||||||||
| Wezwanie | Chrystusa Króla | ||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||
|
Położenie na mapie Katowic
  Archikatedra Chrystusa Króla
|
|||||||||||
|
Położenie na mapie Polski
 Archikatedra Chrystusa Króla
|
|||||||||||
 50°15′5.72″N 19°01′8.85″E / 50.251588888889, 19.019125Na mapach: 50°15′5.72″N 19°01′8.85″E / 50.251588888889, 19.019125 |
|||||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||||
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach – zbudowana w latach 1927−1955 w stylu klasycyzującym według projektu architektów Z. Gawlika i F. Mączyńskiego[2].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Do budowy katedry przystąpiono oficjalnie 5 czerwca 1927. Miejsce pod budowę kościoła i kurii biskupiej, o powierzchni 90 tys. m², objęło teren dawnej cegielni.[3] Pierwszym magister fabricae a zarazem przewodniczącym Komitetu Budowy Katedry w Katowicach wybrany został ks. dr Emil Szramek[4]. Kamień węgielny wmurowano 4 września 1932. W uroczystości uczestniczyli: abp Adam Stefan Sapieha, bp Antoni Szlagowski, bp Bernard Dembek, nuncjusz abp Francesco Marmaggi, wojewoda Michał Grażyński i członkowie kapituły katedralnej[5]. Projekt przedwojennych architektów na skutek decyzji władz wojewódzkich Polski Ludowej uległ później modyfikacji (m.in. aż o 38 m obniżono kopułę i ostatecznie katedra osiągnęła wys. 64 m, dł. 101 m, szer. 50 m). Główny wpływ na zmniejszenie kopuły miał formalnie zastępujący biskupów katowickich ks. Jan Piskorz (ksiądz patriota, posłuszny komunistycznym władzom)[6]. Jej mury wzniesiono w większości z żelazobetonu, a zewnętrzne okładziny ścian wykonano z dolomitu wydobywanego i obrabianego w kamieniołomach Imielina (woj. śląskie). Witraże zaprojektował prof. Stanisław Pękalski.[3] Archikatedra Chrystusa Króla jest największą archikatedrą w Polsce.
Konsekracji świątyni dokonał 30 października 1955, podczas tzw. wysiedlenia biskupów katowickich, ordynariusz częstochowski Zdzisław Goliński. Dnia 20 czerwca 1983 w katowickiej katedrze gościł papież Jan Paweł II. Dziewięć lat później w obecności biskupów śląskich odczytano w niej bullę Totus Tuus Poloniae Populus z 25 marca 1992, erygującą metropolię katowicką i tworzące archikatedrę.
W archikatedrze wręczana jest każdego roku nagroda Lux ex Silesia.
W krypcie Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach pochowani zostali śląscy biskupi: Arkadiusz Lisiecki, Stanisław Adamski oraz Herbert Bednorz.
Archidiecezja katowicka obchodzi wspomnienie liturgiczne rocznicy poświęcenia kościoła metropolitalnego 30 października.
Rządcy i proboszczowie parafii katedralnej
Krypta archikatedry
W czasie II wojny światowej parafią zarządzali:
- Ks. Karol Skupin (X 1939)
- Ks. Rudolf Adamczyk (XI 1939−1941)
- Ks. Franciszek Woźnica (II 1941−IV 1945)
- Ks. Wilhelm Lizura (V 1941−II 1945)
Po wojnie parafią zarządzał ks. Rudolf Adamczyk W czasie jego uwięzienia w latach 1952-1956 parafią zarządzali:
Po powrocie biskupów z wygnania do diecezji parafią zarządzali
- Ks. Rudolf Adamczyk (1956−1973, proboszcz od 1958)
- Ks. Henryk Zganiacz, proboszcz (1973−1998, od 1998 emerytowany proboszcz)
- Ks. Stanisław Puchała, proboszcz (1998−nadal)
Obecni wikariusze w parafii:
- Ks. Andrzej Kotula
- Ks. Maciej Kuś
- Ks. Łukasz Kocima
Z tej parafii pochodzi biskup Piotr Libera − w latach 1997−2007 biskup pomocniczy katowicki, obecnie ordynariusz płocki.
Przypisy
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 2012-12-31. [dostęp 2010-12-31].
- ↑ Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]
- ↑ 3,0 3,1 Przewodnik po Katowicach, wyd. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, Zarząd Okręgu Katowice, wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1962, s. 114.
- ↑ Dorota Głazek: Historia budowy katedry w Katowicach. W: Stanisław Markowski, Stanisław Puchała, Anna Liskowacka: Katedra Chrystusa Króla w Katowicach. Katowice: Parafia Katedralna Chrystusa Króla : "Telemach", 2000, s. 109. ISBN 83-913632-0-1.
- ↑ Jerzy Myszor: Historia diecezji katowickiej. Katowice: [Kuria Metropolitalna], 1999, s. 101. ISBN 83-86922-60-5.
- ↑ Michał Smolorz. Z historii budowy katedry w Katowicach: Opus Dei czy zbieg przypadków?. „Z Tej ziemi: Śląski kalendarz katolicki”. 1985. s. 59-60. ISSN 0239-5630.
Bibliografia [edytuj]
- Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, s. 392.
- Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 42. ISBN 83-85831-35-5.
