Małopolska Droga św. Jakuba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Małopolska Droga św. Jakuba, Via Iacobea de Polonia Minor, Ruta Jacobea de Pequeña Polonia
Współczesny symbol małopolskich szlaków św. Jakuba. Sandomierz – początek Małopolskiej Drogi, tuż obok kościoła św. Jakuba
Współczesny symbol małopolskich szlaków św. Jakuba. Sandomierz – początek Małopolskiej Drogi, tuż obok kościoła św. Jakuba
Dane szlaku
Państwo Polska Polska
Województwo świętokrzyskie, małopolskie, alternatywnie podkarpackie, w niedalekiej przyszłości lubelskie
Początek Sandomierz
Przez Klimontów, Kotuszów, Szczaworyż, Wiślica, Skalbmierz, Pałecznica, Niegardów, Więcławice Stare
Koniec KrakówTyniec
Długość ok. 200 km
Typ szlak kulturowy, religijny (pielgrzymkowy)

Małopolska Droga św. Jakuba – odtworzony w Polsce fragment Drogi św. Jakubaeuropejskiej sieci średniowiecznych szlaków pielgrzymich prowadzących do grobu św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii. Odcinek Małopolskiej Drogi prowadzi z Sandomierza, przez Kraków do Oświęcimia i jest jedną z odnóg Via Regia. W przyszłości Małopolska Droga św. Jakuba ma się połączyć z projektowanymi górnośląskimi szlakami prowadzącymi do Góry św. Anny i stamtąd do Niemiec, lub do Raciborza i Cieszyna a stamtąd na Morawy i Czechy. Sandomierz w przyszłości będzie też ostatnim etapem projektowanej trasy prowadzącej z Lublina i łączącej się z małopolskim szlakiem[1]. Długość trasy Sandomierz – Santiago de Compostela wynosi: 3242 km (przez Pragę) lub 3909 km (przez Wrocław)[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu szlaki prowadzące do Santiago de Compostela kreowały także szlaki handlowe, oprócz pielgrzymów korzystali z nich także kupcy. Na terenach Małopolski krzyżowały się szlaki łączące się z Europą Południową i Zachodnią. Trasa sandomiersko-krakowska prowadziła z Czerwienia, Kijowa i innych miast Rusi i Polesia (jedna z odnóg szlaku ruskiego). Z północy, z Estonii, Inflant, Wielkiego Księstwa Litewskiego, z Wilna i Grodna prowadziła przez ziemię sandomierską jedna z odnóg Via Regia (Szlak Jagielloński). Z Krakowa prowadził szlak na Śląsk oraz na Morawy i Czechy (do Pragi), a stamtąd dalej na zachód.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Cała Europa odnalazła się wokół tej "pamiątki" świętego Jakuba, w tych samych wiekach, w których budowała się jako kontynent jednorodny i zjednoczony duchowo. Dlatego to sam Goethe stwierdzi, że świadomość europejska zrodziła się w pielgrzymowaniu. Pielgrzymki do Santiago były jednym z przemożnych czynników, jakie sprzyjały wzajemnemu zrozumieniu tak różnych ludów europejskich, jak ludy romańskie, germańskie, celtyckie, anglosaskie i słowiańskie. Pielgrzymowanie zbliżało, umożliwiało kontakt i jednoczyło ludy, do których z upływem wieków docierało przepowiadanie świadków Chrystusa i które przyjmowały Ewangelię, a równocześnie – można powiedzieć – kształtowały się jako ludy i narody.

Jan Paweł II, Santiago de Compostela, 9 listopada 1982

Od lat 70. XX wieku nastąpił ponowny rozkwit idei pielgrzymowania po Europie szlakami św. Jakuba. W latach 80. patronat nad nimi objęła Rada Europy (nadając mu tytuł w 1987 r. Europejskiego Szlaku Kulturowego), a w latach 90. Unia Europejska objęła wsparciem w ramach swojej polityki kulturalnej i programów pomocowych. W 1993 r. drogi św. Jakuba wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Krzyż Zakonu św. Jakuba – po muszli jest on najbardziej charakterystycznym znakiem pielgrzyma (w miarę możliwości krzyż taki powinien znajdować się na muszli)
Symbol europejskich szlaków jakubowych
Alternatywny symbol podkreślający wspólną europejską tożsamość i dziedzictwo

Do Santiago de Compostela dwukrotnie pielgrzymował Jan Paweł II. W 1982 r. wygłosił tam swój Akt Europejski[3], a w 1989 r. zorganizował Światowe Dni Młodzieży.

Popularność pielgrzymowania w latach 90. dotarła do Polski, a zainteresowanie nim jeszcze wzrosło wraz z przystąpieniem Polski do UE i zniesieniem kontroli granicznej w ramach strefy Schengen.

Projekt wytyczenia Małopolskiej Drogi pojawił się w 2007 r. podczas spotkania grupy osób z Krakowa, Sandomierza i Tarnobrzega. Do zawiązanej grupy dołączyli przedstawiciele miejscowości i parafii leżących na szlaku, mediewiści, władze wojewódzkie, Bractwo św. Jakuba Starszego Apostoła w Więcławicach Starych, Stowarzyszenie "Przyjaciele Dróg św. Jakuba w Polsce"[4], Polskie Towarzystwo Tatrzańskie w Tarnobrzegu oraz sandomierscy i tarnobrzescy dominikanie[5][6][7].

Pierwszy odcinek z Pałecznicy do Krakowa otwarty został 25 października 2008 r. Całość trasy otwarto w dniu 25 lipca 2009 r., czyli w święto św. Jakuba Apostoła[8].

Współczesny odcinek z Sandomierza do Krakowa liczy w linii prostej 165 km. Długość od kościoła św. Jakuba z Sandomierza do Rynku Starego Miasta w Krakowie wynosi ok. 200 km. Ostatnim punktem jest opactwo benedyktyńskie w Tyńcu. Na jego trasie znajduje się siedem kościołów św. Jakuba, jeden leży w bezpośredniej okolicy. Trasa wyznaczona została tak, by przebiegała przez wszystkie historyczne miejsca związane z dawnym pielgrzymowaniem, ale także włączone zostały w niego nowe ośrodki kultu i pracy duszpasterskiej. Małopolska Droga jest bardzo dobrze oznaczona jakubowymi muszlami oraz charakterystycznymi żółtymi strzałkami. Strzałki ustawione są zawsze w jednym kierunku, na zachód - do katedry w Santiago. Znaki znajdują się w odległości co ok. 100 metrów. Ze względów proceduralnych[9] - podobnie jak inne wielkie miasta na szlakach jakubowych[10] - najsłabiej oznakowane jest miasto Kraków.

Charakter pielgrzymowania[edytuj | edytuj kod]

Pielgrzymowanie w ramach Dróg św. Jakuba, w odmienności od znanych polskiej tradycji pielgrzymek do Częstochowy, nie ma charakteru zorganizowanego, cyklicznego i zbiorowego. W pielgrzymkę Jakubową można wybrać się indywidualnie (ewentualnie w małej grupie) i w dowolnej porze roku. Pielgrzym musi zaplanować i zorganizować całą wyprawę sam, biorąc pod uwagę możliwość noclegu, lub jego brak. Musi też liczyć się z tym, że będzie w większości przypadków zdany na siebie. Cały bagaż pielgrzyma musi być noszony na jego plecach, podczas gdy jasnogórskie pielgrzymki organizują transport plecaków, noclegi, wspólne modlitwy i długość tras. Baza noclegowa, wraz z rozwojem zainteresowania, jest systematycznie poszerzana. Parafie leżące na szlaku przygotowują wzorowane na hiszpańskich albergue, osoby indywidualne otwierają gospodarstwa agroturystyczne, gminy adaptują wolne pomieszczenia pod przyszłych pielgrzymów (np. remizy strażackie). Opłata waha się między opłatą dobrowolną (z hiszpańskiego donativo), a maksymalnie kilkudziesięcioma złotymi. Pielgrzym – zgodnie z tradycją – powinien posiadać znak, który wyróżniałby go (muszla pielgrzyma, krzyż jakubowy).

Tablica informacyjna tuż przy kościele św. Jakuba
Tablica informacyjna przy kościele w Sance

Przebieg szlaku[edytuj | edytuj kod]

Mapa szlaku online: link

Miejscowości, w których znajduje się kościół św. Jakuba zostały wyróżnione poprzez pogrubienie. Miejscowości, będące na trasie alternatywnej zostały zaznaczone kursywą. Stan na lipiec 2010.

Lubelska Droga św. Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Małopolska Droga docelowo rozpoczynać się będzie w Lublinie (Abramowicach) z kościoła św. Jakuba. Jej trasa częściowo pokrywać się będzie z północną odnogą Via Regii (Szlakiem Jagiellońskim z Krakowa przez Grodno do Wilna)[11].

Obecnie jedynym otwartym odcinkiem Lubelskiej Drogi św. Jakuba jest odcinek Kraśnik - Annopol.

Tarnobrzeska Droga św. Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Tarnobrzeg, dominikański kościół – obraz Matki Bożej Dzikowskiej
Koprzywnica – pocysterski kościół św. Floriana

Zamiast w Sandomierzu alternatywnie trasę można rozpocząć w Tarnobrzegu. Trasa łączy się z właściwą historyczną trasą Małopolskiej Drogi św. Jakuba w Rybnicy. Przebieg:

Długość trasy: 21 km.

Etap I[edytuj | edytuj kod]

Sandomierz – kościół św. Jakuba
Matka Boża Różańcowa z jakubowego sandomierskiego kościoła
Klimontów – kościół podominikański N.M.P. i św. Jacka

Długość trasy: 28 km.

Etap II[edytuj | edytuj kod]

Długość trasy: 37 km.

Etap III[edytuj | edytuj kod]

Szydłów – kościół Świętego Ducha
Szczaworyż – kościół św. Jakuba

Długość trasy: 31 km.

Etap IV[edytuj | edytuj kod]

Chotel Czerwony – kościół św. Bartłomieja
Wiślica – bazylika kolegiacka

Długość trasy: 17 km.

Etap V[edytuj | edytuj kod]

Długość trasy: 10 km.

Etap VI[edytuj | edytuj kod]

Skalbmierz – charakterystyczne oznaczenie trasy, muszla jakubowa

Długość trasy: 25 km.

Etap VII[edytuj | edytuj kod]

Niegardów – kościół św. Jakuba

Długość trasy: 19 km.

Etap VIII[edytuj | edytuj kod]

Więcławice – kościół św. Jakuba

Długość trasy: 20 km.

Etap IX[edytuj | edytuj kod]

Sanktuarium albertynek - Ecce Homo
Kościół jezuitów – bazylika Serca Jezusowego
Katedra na Wawelu – grób św. Królowej Jadwigi
Opactwo w Tyńcu – ostatni punkt Małopolskiej Drogi św. Jakuba

w najbliższej okolicy:

  • Trasa alternatywna:
      • ul. Czarodziejska
      • ul. Praska
      • ul. Zielna
      • ul. Jana Pietrusińskiego
      • ul. Elvisa Presleya
      • ul. Do Groty
      • ul. Tyniecka
      • ul. Widałkowa, powrót na ścieżkę pieszo-rowerową koroną wałów wiślanych

Długość trasy Więcławice-Kraków Rynek: 17 km.

Długość trasy Mały Rynek-Tyniec: 12 km.

W Krakowie znajdował się kościół św. Jakuba Apostoła w Kazimierzu. Obecnie jest to teren bulwarów wiślanych, na tyłach ulicy Hieronima Wietora. Punkt informacyjny Małopolskiej Drogi św. Jakuba znajduje się w Księgarni Hiszpańskiej na Małym Rynku oraz przy ulicy Kościuszki 21[12].

Etap X[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Sance

Etap XI[edytuj | edytuj kod]

Dalsza trasa[edytuj | edytuj kod]

Planowane jest także przygotowanie południowego odcinka szlaku łączącego Kraków z Górnym Śląskiem i Czechami, który przebiegać będzie przez:

Odcinek ten nazwany będzie Śląsko-Morawską Drogą św. Jakuba.

Via Regia[edytuj | edytuj kod]

Po przejściu Małopolskiej Drogi Św. Jakuba można przez Ojców, Pieskową Skałę, Olkusz, Bukowno, Sławków, Dąbrowę Górniczą, Sosnowiec, Będzin, Piekary Śląskie[13] połączyć się z dolnośląskim odcinkiem Via Regia na Górze Świętej Anny. Dalej przez Opole, Wrocław, Niemcy, Francję dojść do Saint-Jean-Pied-de-Port, a stamtąd Francuską Drogą dojść do Finistery.

Pozostałe miejscowości leżące w okolicy szlaku[edytuj | edytuj kod]

Opatowiec – kościół św. Jakuba (miejscowość nie leży na wyznaczonym szlaku, lecz w jego bezpośredniej okolicy)

W bezpośredniej okolicy Małopolskiej Drogi św. Jakuba znajdują się liczne atrakcje historyczne, szlaki turystyczne i miejsca kultu. Najbardziej znana z kultu św. Jakuba Apostoła jest kolejna miejscowość z kościołem pod jego wezwaniem – Opatowiec. Wieś podkreśla swe związki z jakubowymi drogami przez herb, na którym znajduje się pielgrzym wędrujący do Santiago. Bardzo blisko szlaku św. Jakuba znajduje się Szlak Cysterski z miejscowościami Koprzywnica[14], Jędrzejów (Brzeźnica)[15], Mogiła[16]. Pierwsza miejscowość - Koprzywnica - znajduje się na odnodze Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Tarnobrzega do Rybnicy. W Opatowie znajduje się kolegiata, a w Pacanowie znajdują się kościół św. Marcina z Tours, które to włączone mogą być w sieć szlaków św. Marcina z Tours[17]. Wspomniany Połaniec jest znany z insurekcji kościuszkowskiej, podobnie jak leżące blisko Pałecznicy Racławice - miejsce bitwy z 1794 roku. Krakowski cmentarz na Pogórzu jest częścią Szlaku Europejskich Cmentarzy[18]. Sandomierz i Tarnobrzeg leżą na trasie Szlaku Architektury Drewnianej. Z wyznaczonej trasy św. Jakuba krakowskie Stare Miasto wpisane zostało na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Obiekty z listy UNESCO leżące w niedalekiej okolicy to: drewniane kościoły południowej Małopolski, Auschwitz-Birkenau, kopalnia soli w Wieliczce.

Sanktuaria[edytuj | edytuj kod]

Po drodze, jak i w okolicy znajdują się liczne sanktuaria rzymskokatolickie[19][20][21]. Są to przykładowo: Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej, Sanktuarium Jezusa Konającego w Pacanowie, Sanktuarium bł. Wincentego Kadłubka w Jędrzejowie. W Krakowie poza trasą Małopolskiej Drogi św. Jakuba leżą sanktuaria: Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach, Matki Bożej od Wykupu Niewolników, Matki Bożej Piaskowej, Matki Bożej Niestającej Pomocy, Domek Loretański, Matki Bożej Pocieszenia, Matki Bożej Płaszowskiej, św. Stanisława Biskupa i Męczennika na Skałce, św. Józefa Oblubieńca N.M.P., bł. Marii Angeli Truszkowskiej.

Nazwa w innych językach[edytuj | edytuj kod]

  • Angielski: The Lesser Polish Way of Saint James, The Lesser Poland Way of Saint James, The Little Poland Way of Saint James, The Little Polish Way of Saint James, The Małopolska Way of Saint James
  • Hiszpański: El Camino Małopolska, El Camino de Santiago de Pequeña Polonia, Ruta Jacobea de Pequeña Polonia
  • Galicyjski: O Camiño Małopolska, O Camiño de Pequena Polonia, Ruta Xacobea de Pequena Polonia
  • Łaciński: Via Iacobea de Polonia Minor
  • Francuski: Le Chemin de Petite-Pologne
  • Niemiecki: Kleinpolen Jakobsweg
  • Ukraiński: Малопольська Дорога Святого Яківа
  • Białoruski: Малапольска Дарога Святого Якаў
  • Rosyjski: Малопольский Путь Святого Иакова
  • Litewski: Mažosios Lenkijos Jokūbo kelias

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aktualny stan szlaków św. Jakuba w Polsce z zaznaczonymi istniejącymi i projektowanymi trasami znajduje się na stronie Mapa, stan na 1 marca 2012 r..
  2. Małopolska Droga św. Jakuba. Portal dróg św. Jakuba w Polsce. [dostęp 20 maja 2010].
  3. Akt Europejski. Parafia św. Jakuba Apostoła w Więcławicach Starych. [dostęp 20 maja 2010].
  4. Przyjaciele Dróg św. Jakuba w Polsce. [dostęp 20 maja 2010].
  5. Droga św. Jakuba – średniowieczny szlak pielgrzymkowy przeżywa renesans. TwójRegion24.pl. [dostęp 20 maja 2010].
  6. Dominikanie « Małopolska Droga św. Jakuba
  7. Dominikanie – Otwarcie Małopolskiej Drogi Św. Jakuba
  8. Otwarcie Małopolskiej Drogi Św. Jakuba. ekai.pl. [dostęp 20 maja 2010].
  9. brak pozwoleń na malowanie strzałek na zabytkowych budynkach, konieczność uzyskania zgody od wielorakich urzędów i instytucji, wysokie koszty postawienia tablic wkomponowujących się w zabytkowe otoczenie itd.
  10. problem braku dobrego oznakowania nie dotyczy tylko Madrytu czy Barcelony, ale tak typowo pielgrzymich miast jak Burgos, Leon i Ponferrada; dobre oznakowanie znika wraz z wejściem do miast, pojawia się wraz z opuszczeniem centrum
  11. Lublin na trakcie krakowsko-wileńskim | Lubelska Droga Św. Jakuba
  12. Duchowa pielgrzymka szlakiem św. Jakuba
  13. Droga św. Jakuba Via Regia Małopolska Zachodnia
  14. Obiekty cysterskie | Szlak Cysterski w Polsce
  15. Obiekty cysterskie | Szlak Cysterski w Polsce
  16. Obiekty cysterskie | Szlak Cysterski w Polsce
  17. tourisme - accueil - Saint-Martin de Tours
  18. Association of Significant Cemeteries in Europe
  19. Sanktuaria pańskie
  20. Sanktuaria świętych
  21. Sanktuaria maryjne

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons