Klasztor Benedyktynów w Tyńcu

Zespół klasztorny benedyktynów
Klasztor w Tyńcu
Państwo	Polska
Miejscowość	Tyniec
Kościół	Kościół katolicki
Rodzaj klasztoru	Opactwo
Właściciel	Benedyktyni
Prowincja	krakowska
Klauzura	tak
Typ zakonu	męski
Liczba eremów	4
Obiekty sakralne
Kościół	św. Piotra i św. Pawła
Fundator	Kazimierz I Odnowiciel
Styl	XI wiek – romański XV wiek – gotycki barok
Materiał budowlany	kamień
Rok budowy	XI wiek
Data zamknięcia	1816
Data reaktywacji	1947
Zabytek	A-169/M 2008-10-2929 października 2008
Położenie na mapie Krakowa Tyniec
50°01′10″N 19°48′07″E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa klasztoru

Klasztor benedyktynów w Tyńcu wraz z Kościołem św. Piotra i św. Pawła – opactwo benedyktynów w Tyńcu w granicach Krakowa, w jego południowo-zachodniej części.

Historia opactwa

Opactwo, usytuowane na wapiennym wzgórzu nad Wisłą, ufundował najprawdopodobniej Kazimierz I Odnowiciel w 1044 r. Działo się to po kryzysie młodego państwa, wywołanym pogańskim buntem i czeskim najazdem. Benedyktyni mieli wspierać odbudowę państwa i Kościoła. Pierwszym opatem został Aaron.

W II połowie XI w. powstał zespół romańskich budowli – trójnawowa bazylika oraz zabudowania klasztorne. W XIV wieku opactwo uległo znacznemu zniszczeniu w wyniku ataku Czechów oraz Tatarów. W kolejnych wiekach następowały kilkakrotne przebudowy całego kompleksu, najpierw na styl gotycki w XV w. a następnie na barok i rokoko. Opactwo zostało zniszczone przez wojny w XVII wieku, lecz wkrótce znowu odbudowane i powiększone (m.in. o bibliotekę). Kolejne zniszczenie dotknęło zabudowania klasztorne w związku z zamienieniem ich na twierdzę konfederatów barskich.

Odbudowy dokonał opat Florian Amand Janowski. W 1816 r. opactwo zostało zlikwidowane. W latach 1821-1826 kościół stanowił siedzibę biskupstwa tynieckiego z biskupem Grzegorzem Tomaszem Zieglerem na czele. Mnisi, dzięki inicjatywie belgijskiego benedyktyna Karola van Oosta, powrócili do Tyńca w 1939 r. a od 1947 r. odbudowywali podniszczony kompleks. W 1968 r. kościół św. Piotra i Pawła znowu stał się opactwem.

W latach 1821-1826 kościół pełnił funkcję katedry diecezji tynieckiej.

8 maja 1991 o. Włodzimierz Zatorski założył przy opactwie TYNIEC Wydawnictwo Benedyktynów. 14 stycznia 2006 dekret Opata Bernarda Sawickiego powołał do życia BENEDICITE Jednostkę Gospodarczą Opactwa Tynieckiego. Wtedy też rozpoczął się ostatni etap odbudowy Opactwa Tynieckiego. Jednostka zajmuje się m.in. sprzedażą produktów pod marką Produkty Benedyktyńskie. W lipcu 2008 roku została odbudowana tzw. Wielka Ruina i powstał Benedyktyński Instytut Kultury Aby chronić Dobro

Budowla kościoła

Obecnie trójnawowa świątynia posiada gotyckie prezbiterium i barokową nawę główną. Autorem wielu ołtarzy m.in. rokokowego ołtarza głównego z czarnego marmuru, przedstawiającego Świętą Trójcę i apostołów św. Piotra i Pawła był Francesco Placidi. W kościele znajduje się późnobarokowa ambona w kształcie łodzi, utrzymana w czarno złotej tonacji, autorstwa najprawdopodobniej Franciszka Józefa Mangoldta. W długim prezbiterium stanowiącym chór zakonny znajdują się stalle z XVII wieku, ozdobione motywami z życia świętych, w tym św. Benedykta. Godne zauważenia są również m.in. krużganki klasztorne oraz pozostałości dawnych zabudowań wzgórza.

• 

  Kościół św. Piotra i Pawła

• 

  Kościół św. Piotra i Pawła (z lewej późnobarokowa ambona w kształcie łodzi)

• 

  Prezbiterium kościoła

• 

  krużganki tynieckiego klasztoru

• 

  zabytkowa studnia na dziedzińcu klasztoru

Ciekawostki

Ujęcie opactwa zostało wykorzystane w filmie "Ogniem i mieczem" (reż. Jerzy Hoffman) jako widok zdobytego Baru.

Linki zewnętrzne

• Strona opactwa benedyktynów w Tyńcu
• Zatwierdzenie posiadłości i przywilejów nadanych klasztorowi tynieckiemu z 1105 roku
• O. Piotr Rostworowski – przeor klasztoru w Tyńcu
• Strona Jednostki Gospodarczej Opactwa w Tyńcu
• Wirtualna Wycieczka po Opactwie w Tyńcu

Zobacz też

• Adam Kozłowski – opat tyniecki
• Małopolska Droga św. Jakuba