Cmentarz wojenny nr 192 – Lubcza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny nr 192
Lubcza
Obiekt zabytkowy nr rej. A-32/M z 13.11.2005
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Dąbrówka Szczepanowska
przysiółek Lubcza
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 3444 m²
Liczba pochówków 675
Liczba grobów 57+267
Data ostatniego pochówku 1915
Architekt Gustav Rossmann
Położenie na mapie gminy Pleśna
Mapa lokalizacyjna gminy Pleśna
Cmentarz wojenny nr 192 Lubcza
Cmentarz wojenny nr 192
Lubcza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 192 Lubcza
Cmentarz wojenny nr 192
Lubcza
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 192 Lubcza
Cmentarz wojenny nr 192
Lubcza
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Cmentarz wojenny nr 192 Lubcza
Cmentarz wojenny nr 192
Lubcza
Ziemia49°54′35,5″N 20°53′31,0″E/49,909861 20,891944

Cmentarz wojenny nr 192 Lubcza – austriacki, zabytkowy cmentarz z I wojny światowej w Dąbrówce Szczepanowskiej, województwie małopolskim, powiecie tarnowskim, w gminie Pleśna. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VI okręgu tarnowskim cmentarzy tych jest 63[1].

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz znajduje się na wzgórzu, na skraju lasu[2]. Jest jednym z większych cmentarzy w okręgu tarnowskim. Zaprojektowany został przez Gustava Rossmanna. Ogrodzenie zróżnicowane. Część ogrodzenia tworzy kamienny mur, większość w postaci metalowego lub drewnianego płotu osadzonego na murowanych z kamienia słupkach. Wejście przez wysoką, dwuskrzydłową, metalową furtkę osadzoną na dwóch wysokich, kamiennych słupach nakrytych betonowymi głowicami. Elementem centralnym jest neorenesansowa kaplica o wysokości 17 m z tablicą inskrypcyjną w języku niemieckim. W tłumaczeniu na język polski napis brzmi: Twardzi jak ta góra odpieraliśmy najeźdźców; teraz leżymy w wiernych objęciach ziemi, którą obroniliśmy[3].

Kaplicę wybudowano na niewielkim, naturalnym tarasie. W jego narożnikach umieszczono niskie, ale masywne betonowe słupki z płaskimi, ośmiobocznymi ostrosłupami. Wewnątrz kaplicy ołtarz z dużym, betonowym krzyżem łacińskim. Na dużym placu przed kaplicą i wokół kaplicy pochowano żołnierzy. Są 4 typy nagrobków:

  • stele z tabliczkami imiennymi i żeliwnymi krzyżami maltańskimi zwieńczonymi wieńcem laurowym,
  • stele z tabliczkami imiennymi i żeliwnymi krzyżami lotaryńskimi zwieńczonymi wieńcem laurowym,
  • osadzone na betonowym cokole krzyże łacińskie z tabliczkami imiennymi, nakryte zębatym daszkiem,
  • osadzone na betonowym cokole krzyże lotaryńskie z tabliczkami imiennymi, nakryte zębatym daszkiem[3].

Polegli[edytuj | edytuj kod]

W 1914 i 1915 r. na linii Dunajca toczyły się zażarte walki między wojskami rosyjskimi i austro-węgierskimi. W 57 grobach zbiorowych i 267 pojedynczych pochowano tu 457 żołnierzy austro-węgierskich i 218 żołnierzy rosyjskich. Żołnierze armii austro-węgierskiej należeli do wielu narodowości. Walczyli m.in. w 1.,2.,3 i 4. pułku cesarskich strzelców tyrolskich, 14. pułku piechoty rekrutującym żołnierzy w okolicach Linzu i Grazu, 81. pułk piechoty z żołnierzami z okolic czeskiej Jihlavy, 59. pułku piechoty, który w 1914 r. składał się w 98% z Austriaków z okolic Salzburga, 95. pp rekrutującym w 1914 r. żołnierzy w okolicach Czortkowa (obecnie na Ukrainie), 28. praskiego pułku piechoty, II i III. Pułku strzelców cesarskich, 9. pułk piechoty honwedu złożonego z Węgrów[4].

Losy cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Już na uroczystości Wszystkich Świętych 1915 r. na cmentarzu wybudowano drewnianą kaplicę według projektu Jana Szczepkowskiego. Odprawiono w niej mszę świętą. Zachowały się szkice i zdjęcia archiwalne kaplicy. Później Austriacy wybudowali nową kaplicę i wokół niej cmentarz. Po II wojnie ranga cmentarzy z I wojny w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała, i cmentarze ulegały w naturalny sposób niszczeniu przez czynniki pogody i roślinność. Dopiero od lat 90. zaczęto bardziej dbać o cmentarze z I wojny światowej[1]. W 2005 r. został uznany za zabytek. Później gruntownie go odremontowano i w 2018 roku cmentarz jest w bardzo dobrym stanie[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa (okręgi V-VII). Pruszków: Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  2. Pogórze Ciężkowickie i Strzyżowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 978-83-7605-211-3.
  3. a b c Zachodniogalicyjskie cmentarze I wojny światowej. [dostęp 2018-06-22].
  4. Jerzy J. P. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Tom 3. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, 2005. ISBN 83-85988-57-2.