Cmentarz wojenny nr 34 – Ołpiny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny nr 34
Ołpiny
Obiekt zabytkowy nr rej. A-414 z 4.05.1998[1]
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Ołpiny
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 2007 m2
Liczba pochówków 577
Liczba grobów 36 + 127
Architekt Johann Jäger
Położenie na mapie gminy Szerzyny
Mapa lokalizacyjna gminy Szerzyny
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Ołpiny, cm. wojenny nr 34
Ziemia49°47′46,9″N 21°12′30,1″E/49,796361 21,208361

Cmentarz wojenny nr 34 – Ołpiny – austriacki cmentarz z I wojny światowej znajdujący się w Ołpinach w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Szerzyny. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Jest jednym z 31 cmentarzy II Okręgu Jasło[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dojście do cmentarza wskazuje charakterystyczna betonowa tabliczka na betonowym słupku. Cmentarz znajduje się na wzgórzu na południowych zboczach doliny Olszynki, w odległości około 1,2 km od głównej szosy biegnącej przez Ołpiny. Prowadzi do niego droga, początkowo asfaltowa, potem żwirowa. Cmentarz znajduje się wśród pól uprawnych. W kierunku północnym rozciąga się spod niego szeroka panorama widokowa na Pasmo Brzanki i dolinę Olszynki. W kierunku południowym, w odległości około 600 m znajdował się drugi cmentarz, również z I wojny światowej (cmentarz wojenny nr 35 – Ołpiny), ale został zniszczony[3].

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Zaprojektowany został przez Johanna Jägera na planie koła z czterema bastionowymi, symetrycznie rozmieszczonymi wypustkami. Ogrodzony jest litym kamiennym murem nakrytym betonowym daszkiem. Wejście od strony północnej przez osadzona na kamiennych pylonach bramkę w postaci kutej, dwuskrzydłowej furtki. Na wykonanej z płaskowników furtce symbole solarne. Na placu cmentarnym pomnik centralny, wokół niego rozłożone promieniście mogiły. Są na nich różnego rodzaju krzyże z tabliczkami imiennymi, osadzone na betonowych postumentach. Są dwie grupy krzyży: jednoramienne krzyże łacińskie i dwuramienne krzyże lotaryńskie, w każdej z tych grup występują jeszcze różne odmiany krzyży (z ramkami u podstawy lub bez ramek, oraz o ramionach w różny sposób zakończonych)[4]. Większość krzyży wykonana jest z metalowych płaskowników, ale jest też kilka większych krzyży o ażurowej konstrukcji (również jedno i dwuramiennych). Są także stele z nazwiskami poległych.

Polegli[edytuj | edytuj kod]

Na cmentarzu pochowano 577 żołnierzy w 127 pojedynczych grobach i 36 mogiłach zbiorowych, w tym 127 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 84 niemieckiej i 366 rosyjskiej. Zidentyfikowano 111 żołnierzy. Polegli z armii austriackiej pochodzili m.in. z[2]

  • 33 Pułk Piechoty k.k. Landwehry (niem. 33. Landwehrinfanterieregiment Stryj lub 33 Landwehr Infanterie-Regimenter Stryj) z okręgiem uzupełnień – Stryj, Sambor.
  • 18 Pułk Piechoty k.k. Landwehry (niem. 18. Landwehrinfanterieregiment Przemysl lub 18 Landwehr Infanterie-Regimenter Przemysl), okręg uzupełnień – Przemyśl oraz Sanok.
  • k. u. k. Böhmisches Feldjägerbataillon Nr. 12 (Cesarscy i królewscy strzelcy polni), okręg uzupełnień Jungbunzlau (obecnie Mladá Boleslav)

Niemieccy żołnierze pochodzili głównie z[2]:

  • 1 Pułk Grenadierów Gwardii im. Cesarza Aleksandra (niem. Kaiser Alexander Garde-Grenadier-Regiment Nr. 1)
  • 2 Pułk Grenadierów im. Króla Fryderyka Wilhelma IV (1 Pomorski) – (niem. Königlich Preußisches Grenadier-Regiment König Friedrich Wilhelm IV. (1. Pommersches) Nr. 2) – z garnizonem w Szczecinie

Losy cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Austriacy rozpoczęli budowę cmentarza wkrótce po zwycięskiej dla nich bitwie pod Gorlicami, w wyniku której wojska rosyjskie zmuszone były cofnąć się daleko na wschód[2]. Jeszcze w trakcie budowy posadzili na nim drzewa. Do końca I wojny światowej nie zdążyli jednak dokończyć budowy. Na tylnej, przeciwległej do wejścia ścianie cmentarza pozostawili zgromadzone kamienie. Z zachowanej dokumentacji wynika, że miały być one przeznaczone na budowę pomnika centralnego[5]. Miała na nim być wmurowana tablica z inskrypcją w języku niemieckim, która przetłumaczona na język polski brzmi[4]:

Towarzysze broni z południa i północy,
Powaliwszy wroga na ziemię
Odeszli do wiecznej ojczyzny,
Święte słowa zostawiając w dziedzictwie:
Umrzyj i bądź!
.

Pomnik centralny wybudowano dopiero w 2014 r., w ramach kapitalnego remontu cmentarza wykonanego z budżetu Państwa Polskiego[5]. Nie zamontowano jednak na nim tablicy.

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2015-05-16].
  2. a b c d Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne, tom I. Beskid Niski i Pogórze. Warszawa: Rewasz, 1995, s. 72. ISBN 83-85557-20-2.
  3. Pogórze Ciężkowickie i Strzyżowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 978-83-7605-211-3.
  4. a b Ołpiny cmentarz wojenny nr 34. [dostęp 2017-05-20].
  5. a b Na podstawie tablicy informacyjnej zamontowanej przy bramie cmentarza