Florian Stablewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Florian Stablewski
Prymas Polski
Florian Stablewski
Herb Florian Stablewski
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 16 października 1841
Wschowa
Data i miejsce śmierci 24 listopada 1906
Poznań
Arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański
Okres sprawowania 1891–1906
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 24 lutego 1866
Sakra biskupia 17 stycznia 1892
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 17 stycznia 1892
Konsekrator Georg Kopp

Florian Stablewski (ur. 16 października 1841 we Wschowie, zm. 24 listopada 1906 w Poznaniu) – polski biskup rzymskokatolicki, poseł do sejmu pruskiego w latach 1876–1891, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański oraz prymas Polski w latach 1891–1906.

Życiorys[edytuj]

Był synem zubożałego szlachcica Onufrego Stablewskiego herbu Oksza i Emilii z Kurowskich. Kształcił się w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu i w gimnazjum w Trzemesznie (ukończył w 1861). W latach 1861–1863 studiował w seminarium duchownym w Poznaniu, następnie na uniwersytecie w Monachium. W 1866 obronił doktorat z teologii i w Gnieźnie przyjął święcenia kapłańskie.

Pracował jako duszpasterz w Wielichowie, Tarnowie Podgórnym i Śremie. W Śremie był także katechetą i nauczycielem języka hebrajskiego w gimnazjum. Został usunięty z pracy w 1873 po odmowie podporządkowania się zarządzeniu wykładania religii w języku niemieckim. Objął wówczas funkcję proboszcza we Wrześni, gdzie działał jednocześnie w towarzystwach rzemieślniczych, przemysłowych i rolniczych. Wspierał też szeroko pojętą działalność kulturalną[1]. Organizował bank ludowy w Śremie. W latach 1876–1891 sprawował mandat poselski w sejmie pruskim i aktywnie działał w szeregach Koła Polskiego, występując m.in. na rzecz zachowania języka polskiego jako wykładowego w szkolnictwie.

14 grudnia 1891 został mianowany arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i poznańskim (z tytułem prymasa Polski). 13 stycznia 1892 objął archidiecezję, a 17 stycznia przyjął sakrę biskupią. W działalności na stolicy biskupiej, niezależnie od skomplikowanej sytuacji wewnętrznej, na pierwsze miejsce wysuwał sprawy Kościoła. Propagował w archidiecezji tzw. ruch patronacki, przedstawiony w encyklice Rerum novarum papieża Leona XIII. Założył pismo „Przewodnik Katolicki” oraz Drukarnię i Księgarnię św. Wojciecha w Poznaniu. Poszukiwał kompromisu w kwestii polskich spraw narodowościowych, w okresie strajków szkolnych (1901–1904, 1906) łagodził napięcia petycjami do cesarza niemieckiego. Jednocześnie ugodowość wobec zaborcy naraziła go na krytykę części społeczeństwa (m.in. skupionego wokół pism „Orędownik” i „Postęp”). Był przeciwny polonizacji (dokonywanej przez działaczy z zaboru pruskiego) Górnoślązaków w Rzeszy. Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[2].

Został pochowany w katedrze poznańskiej.

Przypisy

  1. O działalności ks. dra Stablewskiego na rzecz teatrów polskich w Wielkopolsce zob.: Edward Webersfeld, Teatr prowincjonalny w Galicji. 1850–1908, cykl „Scena i Sztuka”, 1908–1909.
  2. B. Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 4.

Bibliografia[edytuj]

  • Jakóbczyk W., Przetrwać nad Wartą 1815–1914, 55. część cyklu „Dzieje narodu i państwa polskiego”, Warszawa 1989.
  • Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, Warszawa 2000, ​ISBN 83-211-1311-7​.
  • Ochowiak E., Florian Stablewski, [w:] Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa – Poznań 1981, ​ISBN 83-01-02722-3​.
  • Śmigiel K., Florian Stablewski – arcybiskup gnieźnieński i poznański 1841–1906 (Bibliotheca Studia Gnesnensia; 2), Gniezno 1993, ​ISBN 83-85654-12-7​.

Linki zewnętrzne[edytuj]