Lutet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy pierwiastka. Zobacz też: lutet (geologia).
Lutet
iterb ← lutet → hafn
Wygląd
srebrzystobiały
Lutet
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. lutet, Lu, 71
(łac. lutetium)
Grupa, okres, blok 3, 6, d
Stopień utlenienia III
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków słabo zasadowe
Masa atomowa 174,9668(1)[a][1] u
Stan skupienia stały
Gęstość 9840 kg/m³
Temperatura topnienia 1663 °C
Temperatura wrzenia 3395 °C
Numer CAS 7439-94-3
PubChem 23929[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Lutet (Lu, łac. lutetium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Paryża. Dawna nazwa to kasjop (Cp).

Zgodnie z terminologią IUPAC lutet jest zaliczany do lantanowców. Także zgodnie z terminologią IUPAC należy on do bloku d, przez co jest jedynym lantanowcem z okresu 6, który nie należy do bloku f. Poprzez przynależność do bloku d, należy on do grupy skandowców.

Pierwiastek został odkryty 1905 r. przez Carla Auera von Welsbacha.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Lutet występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,51 ppm. Najważniejszymi minerałami lutetu są:

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Atom lutetu posiada 71 elektronów o konfiguracji [Xe] 4f145d16s2. Wchodząc w reakcję chemiczną atom traci dwa zewnętrzne elektrony i jeden elektron podpowłoki 5d, co jest nietypowe ponieważ reakcje innych lantanowców wykorzystują elektrony podpowłoki f. Atom lutetu jest najmniejszy spośród atomów lantanowców ze względu na kontrakcję lantanowców[4], co skutkuje tym, że lutet ma największą gęstość, temperaturę topnienia i twardość spośród lantanowców. Niektóre z tych właściwości mogą być wyjaśnione poprzez przynależność pierwiastka do bloku d układu okresowego, co daje mu częściowo właściwości cięższych metali przejściowych. Czasami lutet bywa, z tego względu klasyfikowany jako metal przejściowy, mimo, że IUPAC sklasyfikował go jako lantanowca.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Izotop lutetu 177Lu jest stosowany w połączeniu z analogami somatostatyny do leczenia nowotworów pochodzenia neuroendokrynnego [5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  2. Lutet – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Lutet (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-04].
  4. Introduction to the Lanthanides. W: [[1]]: Lanthanide and Actinide Chemistry. John Wiley & Sons, 2006, s. 7. ISBN 0-470-01005-3. (ang.)
  5. Lutet Lu-177, Chlorek lutetu-177