Lutet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwiastka. Zobacz też: lutet (geologia).
Lutet
iterb ← lutet → hafn
Wygląd
srebrzystobiały
Lutet
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. lutet, Lu, 71
(łac. lutetium)
Grupa, okres, blok 3, 6, d
Stopień utlenienia III
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków słabo zasadowe
Masa atomowa 174,9668(1)[a][2] u
Stan skupienia stały
Gęstość 9840 kg/m³
Temperatura topnienia 1663 °C
Temperatura wrzenia 3395 °C
Numer CAS 7439-94-3
PubChem 23929[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło lutet w Wikisłowniku

Lutet (Lu, łac. lutetium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Paryża. Dawna nazwa to kasjop (Cp).

Zgodnie z terminologią IUPAC lutet jest zaliczany do lantanowców, ale niektórzy chemicy zaliczają go do grupy skandowców.

Pierwiastek został odkryty 1905 r. przez Carla Auera von Welsbacha.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Lutet występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,51 ppm. Najważniejszymi minerałami lutetu są:

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Atom lutetu posiada 71 elektronów o konfiguracji [Xe] 4f145d16s2. Wchodząc w reakcję chemiczną atom traci dwa zewnętrzne elektrony i jeden elektron podpowłoki 5d, co jest nietypowe ponieważ reakcje innych lantanowców wykorzystują elektrony podpowłoki f. Atom lutetu jest najmniejszy spośród atomów lantanowców ze względu na kontrakcję lantanowców[4], co skutkuje tym, że lutet ma największą gęstość, temperaturę topnienia i twardość spośród lantanowców. Niektóre z tych właściwości mogą być wyjaśnione poprzez przynależność pierwiastka do bloku d układu okresowego, co daje mu częściowo właściwości cięższych metali przejściowych. Czasami lutet bywa, z tego względu klasyfikowany jako metal przejściowy, mimo, że IUPAC sklasyfikował go jako lantanowca.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Izotop lutetu 177Lu jest stosowany w połączeniu z analogami somatostatyny do leczenia nowotworów pochodzenia neuroendokrynnego [5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. Lutet (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-04].
  2. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  3. Lutet – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Introduction to the Lanthanides. W: [[1]]: Lanthanide and Actinide Chemistry. John Wiley & Sons, 2006, s. 7. ISBN 0-470-01005-3. (ang.)
  5. Lutet Lu-177, Chlorek lutetu-177