Kiur (pierwiastek)

Kiur
ameryk ← kiur → berkel
Gd ↑ Cm ↓ Uqh 96 Cm
rozmieszczenie elektronów na powłokach w atomie kiuru
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	kiur, Cm, 96 (łac. curium)
Grupa, okres, blok	–, 7, f
Stopień utlenienia	III, IV
Właściwości metaliczne	aktynowiec
Masa atomowa	247 u
Stan skupienia	stały
Numer CAS	7440-51-9
PubChem	23979
Właściwości atomowe Konfiguracja elektronowa [Rn]5f76d17s2 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 32, 25, 9, 2 (wizualizacja powłok)
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 245Cm {syn.} 8,5×103 lat α 5,623 241Pu 246Cm {syn.} 4,78×103 lat α 5,476 242Pu 247Cm {syn.} 1,56×107 lat α 5,352 243Pu 248Cm {syn.} 3,4×106 lat α 5,162 244Pu 250Cm {syn.} 7,4×103 lat α 246Pu
Niebezpieczeństwa Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji według kryteriów systemu GHS są niedostępne. Europejska klasyfikacja substancji Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji według europejskich kryteriów są niedostępne.
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło kiur w Wikisłowniku

Kiur (Cm, łac. curium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od nazwiska Marii Skłodowskiej-Curie i Piotra Curie. Pierwiastek odkrył w 1944 roku Glenn Theodore Seaborg.

Właściwości

• aktywny chemicznie (jego aktywność jest najbardziej podobna do aktywności manganu)
• rozkłada wodę
• jest radioaktywny
• występuje zazwyczaj na +IV stopniu utlenienia
• wykazuje duże powinowactwo do tlenu
• w kwasie azotowym pasywuje z wytworzeniem CmO₂
• tworzy rozpuszczalne azotany, azotyny, siarczany, siarczany, chlorki, bromki oraz nierozpuszczalne węglany, krzemiany, fosforany
• tworzy jon kiurylowy CmO2+2 będący bardzo silnym utleniaczem; utlenia złoto, jod, brom, chlor, siarkę i liczne metale; z reduktorami reaguje wybuchowo^{[potrzebne źródło]}

Występowanie

Z powodu dosyć krótkiego, w porównaniu do wieku Ziemi (4,5 mld lat), okresu połowicznego rozpadu najstabilniejszego izotopu kiuru ²⁴⁷Cm T_1/2 = 15,6 mln lat, kiur nie występuje naturalnie w środowisku naturalnym. Pewne ilości kiuru mogą być znalezione na obszarze testów broni jądrowej.

Powstawanie

Kiur powstaje w wyniku bombardowania ²⁴¹Pu cząstkami α (⁴He).

Zastosowanie

Kiuru używa się między innymi jako źródła energii dla sond kosmicznych, świecących boi morskich, automatycznych stacji meteorologicznych, a także do ogrzewania skafandrów nurków i kosmonautów.