Rubid

Rubid
– ← rubid → stront
K ↑ Rb ↓ Cs 37 Rb
Wygląd
srebrzystobiały
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	rubid, Rb, 37 (łac. rubidium)
Grupa, okres, blok	1 (IA), 5, s
Stopień utlenienia	1
Właściwości metaliczne	metal alkaliczny
Właściwości tlenków	silnie zasadowe
Masa atomowa	85,4678 u
Stan skupienia	stały
Gęstość	1532 kg/m³
Temperatura topnienia	39,31 °C
Temperatura wrzenia	688 °C
Numer CAS	7440-17-7
PubChem	5357696
Właściwości atomowe Promień • atomowy • walencyjny • van der Waalsa 235 (obl. 265) pm 211 pm 244 pm Konfiguracja elektronowa [Kr]5s1 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 8, 1 Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda 0,82 0,89 Potencjały jonizacyjne I 403,0 kJ/mol II 2633 kJ/mol III 3860 kJ/mol
Właściwości fizyczne Ciepło parowania 77,216 kJ/mol Ciepło topnienia 2,192 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 1,56×10−4 Pa (312,6 K) Konduktywność 7,79×106 S/m Ciepło właściwe 363 J/(kg·K) Przewodność cieplna 58,2 W/(m·K) Układ krystalograficzny regularny przestrzennie centrowany Twardość • w skali Mohsa 0,5 Prędkość dźwięku 1300 m/s (293,15 K) Objętość molowa 55,76×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 83Rb {syn.} 86,2 dni w.e. 83Kr 84Rb {syn.} 32,9 dni β+ β− 0,78 0,892 84Kr 84Sr 85Rb 72,165% stabilny izotop z 48 neutronami 86Rb {syn.} 18,65 dni β− 1,775 86Sr 87Rb 27,835% 4,88×1010 lat β− 0,283 87Sr
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Zagrożenia (GHS) wg MSDS Niebezpieczeństwo Zwroty H H260, H314 Zwroty EUH EUH014 Zwroty P P223, P231+P232, P280, P305+P351+P338, P370+P378, P422 Zagrożenia (UE) wg MSDS Łatwopalny (F) Żrący (C) Zwroty R R14/15, R34 Zwroty S S26, S36/37/39, S43, S45 NFPA 704 0 3 2 W Numer RTECS VL8500000
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło rubid w Wikisłowniku

Rubid (Rb, łac. rubidium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych układu okresowego.

Charakterystyka

W postaci czystej rubid jest metalem o srebrzysto-szarym połysku. Jego własności chemiczne są zbliżone do potasu, tyle że jest jeszcze bardziej reaktywny. Na powietrzu zapala się, z wodą reaguje wybuchowo.

Kationy Rb⁺ barwią płomień na kolor fioletowo-różowy.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 90 ppm, w postaci minerałów:

• lepidolit
• karmalit

Rubid posiada 30 izotopów z przedziału mas 75-98. Trwały jest tylko jeden – 85. W naturalnym składzie izotopowym tego pierwiastka występuje jeszcze długożyciowy izotop 87.

Odkrycie

Został odkryty w roku 1861 r. przez R. Bunsena i G. Kirchhoffa, w Heidelbergu, w Niemczech. Robert Bunsen otrzymał rubid po raz pierwszy w postaci czystej za pomocą reakcji chlorku rubidu z potasem.

Znaczenie biologiczne

Niektóre jego sole, podobnie jak sole litu, mają działanie stymulujące ośrodkowy układ nerwowy. Dawniej podejmowano próby zastosowania soli rubidu w lecznictwie psychiatrycznym (w chorobie afektywnej).

Zastosowania techniczne

Znane są jego tlenki, sole kwasów nieorganicznych i kilkaset kompleksów metaloorganicznych, jednak żaden z tych związków nie odgrywa praktycznej roli.

W roku 1995 izotop ⁸⁷Rb został wykorzystany do uzyskania kondensatu Bosego-Einsteina.

Stosowany jest w niewielkich ilościach jako domieszka do półprzewodników stosowanych w fotokomórkach, dodatek do specjalnych gatunków szkła oraz jako komponent zegarów atomowych.