Ordre de Bataille polskiej brygady kawalerii w 1939

Brygada kawalerii polskiej w 1939

W 1939 r kawaleria na stopie pokojowej zorganizowana była w 11 brygad - 7 trzypułkowych i 4 czteropułkowe. Plan mobilizacyjny nie przewidywał wystawienia dodatkowych jednostek kawalerii. Omawiając organizację kawalerii należy nadmienić, że wprawdzie etat brygady przewdywał batalion strzelców, jednakże poza nielicznymi wyjątkami zmobilizowane bataliony strzelców nie weszły w skład brygad kawalerii.

Brygada Kawalerii na stopie wojennej

• dowódca brygady
  • zastępca dowódcy (na stopie pokojowej w brygadach czteropułkowych)
  • szef służby sprawiedliwości
  • kapelan
  • szef sztabu
    • oficer operacyjny
    • oficer informacyjny
    • dowódca łączności
      • szwadron łączności
        • pluton łączności kwatery głównej (stacyjny)
          • 1 patrol telegraficzny
          • 2 patrole telefoniczne na taczankach
          • 3 patrole łączności z lotnikiem (2 konne, 1 motocyklowy)
          • patrol motorowy (2 łaziki, 2 motocykle)
        • pluton radio
        • pluton telefoniczny
  • kwatermistrz
    • oficer transportu
    • oficer uzbrojenia
      • drużyna parku
    • oficer intendentury
      • park intendentury
    • naczelny lekarz
      • pluton sanitarny
    • naczelny lekarz weterynarii
    • pluton konny żandarmerii
    • dowódca taborów
    • warsztat taborów
    • 2 dowództwa grup marszowych
      • 6 kolumn taborowych
    • komendant Kwatery Głównej
      • szwadron sztabowy
  • szwadron kolarzy
  • szwadron pionierów jego wyposażenie stanowiło: 7 łodzi T-35, 24 pontony LMPD, 1100 kg materiałów wybuchowych, 130 min, 300 korpusów do min ppanc, piła spalinowa, motopompa
  • samodzielny pluton karabinów maszynowych
  • pułk kawalerii: 3 (4)
    • 4 szwadrony liniowe
      • poczet dowódcy szwadronu
      • 3 plutony
        • dowódca plutonu-oficer, zastępca, goniec
        • 3 sekcje po 6 żołnierzy
        • sekcja rkm z 5 żołnierzami
        • razem pluton: 1 oficer, 25 podoficerów i szeregowych, 27 koni w tym 1 juczny, 1 rkm, 1 karabin ppanc Ur 35
      • sekcja rkm
      • drużyna gospodarcza
        • szef szwadronu, sanitariusz, podoficer weterynarii, podoficer żywnościowy, podoficer broni, podoficer furażowy
        • obsługa kuchni polowej
        • 6 wozów taborowych (2 z furażem, z amunicją, przykuchenny, kancelaryjno-bagażowy, warsztatowy)
      • razem szwadron: 4 oficerów, 109 podoficerów i szeregowych, 113 koni, 4 rkm, 3 karabiny ppanc Ur 35, Należy zaznaczyć, że do walki spieszało się tylko 68 żołnierzy szwadronu. Spieszony szwadron kawalerii odpowiadał więc wielkością plutonowi piechoty, a spieszony pułk kawalerii odpowiadał zaledwie wzmocnionej kompanii piechoty.
    • szwadron ckm
      • 3 plutony, w każdym 4 ckm
    • pluton ppanc z 4 armatami ppanc 37 mm
    • pluton cyklistów, w części pułków (wielkopolskich i pomorskich) zamiast plutonu sformowano szwadron cyklistów
    • pluton łączności
    • drużyna pionierów
    • szwadron gospodarczy
  • dywizjon artylerii konnej
    • dowódca i poczet
    • zwiad dywizjonu z sekcją obserwacyjną
    • 3 lub 4 baterie, w każdej 4 armaty 75 mm wz 02/26
      • dowódca i poczet
      • zwiad baterii
      • drużyna łączności
        • sekcja łącznicy telefonicznej
        • 4 sekcje telefoniczne
      • drużyna karabinów maszynowych z 2 ckm
      • 2 plutony
        • 2 działony w każdym 2 podoficerów, 17 kanonierów, 25 koni, działo, jaszcz amunicyjny
      • drużyna gospodarcza z kuchnią polową i wozami z żywnością oraz furażem (paszą dla koni), ponadto wóz kancelaryjny, bagażowy i kowalski
      • razem w baterii: 5 oficerów, 28 podoficerów, 136 kanonierów, 186 koni (wierzchowych, artyleryjskich i taborowych), 4 działa, 2 ckm, 4 jaszcze, 2 taczanki (pod ckm), kuchnia polowa, 3 wozy sprzętowe (ze sprzętem łączności i zwiadu artyleryjskiego) 6 wozów taborowych
    • kolumna amunicyjna z 15 jaszczami amunicyjnymi
    • pluton łączności
    • pluton gospodarczy
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej typu B z 2 armatami kalibru 40 mm wz. 36 Bofors
  • dywizjon pancerny
    • szwadron czołgów rozpoznawczych TK-3 lub TKS
    • szwadron samochodów pancernych wz. 34 lub wz. 29
  • batalion strzelców

Skład i uzbrojenie etatowe: 3 pułkowa (4 pułkowa)

• oficerowie: 232 (373)
• szeregowi i podoficerowie: 5911 (6911)
• konie: 5194 (6291)
• samochody: 65 (66)
• karabiny maszynowe:
  • rkm (rkm wz. 28): 89 (107)
  • lkm (lkm wz. 08/15 i lkm wz. 08/18): 10 (12)
  • ckm (ckm wz. 30): 52 (64)
• granatnik (wz. 1930, wz. 1936): 9 (9)
• artyleria:
  • moździerze kal. 81 mm: 2 (2)
  • armata polowa (armata wz. 02/26 kal. 75 mm): 12 (16)
  • działo przeciwlotnicze (armata plot. wz. 36 kal. 40 mm): 2 (2)
  • armata przeciwpancerna armata ppanc. wz. 36 kal. 37 mm: 14 (18)
• karabin przeciwpancerny kal. 7,92 mm (karabin przeciwpancerny wz. 35): 51 (64)
• uzbrojenie dywizjonu pancernego
  • samochód pancerny wz. 34 albo wz. 29 (tylko 11. dywizjon w Mazowieckiej BK): 8
  • czołg rozpoznawczy TKS albo TK-3: 13

Polskie brygady kawalerii w czasie kampanii wrześniowej

• Krakowska Brygada Kawalerii (Kraków) – dowódca: gen. bryg. Zygmunt Piasecki
• Kresowa Brygada Kawalerii (Brody) – dowódca: płk dypl. Stefan Hanka-Kulesza
• Mazowiecka Brygada Kawalerii (Warszawa) – dowódca: płk dypl. Jan Karcz
• Nowogródzka Brygada Kawalerii (Baranowicze) – dowódca: gen. bryg. Władysław Anders
• Podlaska Brygada Kawalerii (Białystok) – dowódca: gen. bryg. Ludwik Kmicic-Skrzyński
• Podolska Brygada Kawalerii (Stanisławów) – dowódca: płk dypl. Leon Strzelecki
• Pomorska Brygada Kawalerii (Bydgoszcz) – dowódca: płk Adam Zakrzewski
• Suwalska Brygada Kawalerii (Suwałki) – dowódca: gen. bryg. Zygmunt Podhorski
• Wielkopolska Brygada Kawalerii (Poznań) – dowódca: gen. bryg. Roman Abraham
• Wileńska Brygada Kawalerii (Wilno) – dowódca: płk dypl. Konstanty Drucki-Lubecki
• Wołyńska Brygada Kawalerii (Równe) – dowódca: płk dypl. Julian Filipowicz
• Brygada Rezerwowa Kawalerii "Wołkowysk" (Białystok, Wołkowysk) – dowódca: płk Edmund Tarnasiewicz-Heldut
• Zbiorcza Brygada Kawalerii (Warszawa) – dowódca: gen. Roman Abraham

Wielkie jednostki pancerno-motorowe

• 10 Brygada Kawalerii (Rzeszów) – dowódca: płk dypl. Stanisław Maczek
• Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa (Warszawa) – dowódca: płk dypl. Stefan Rowecki

Organizacja wielkiej jednostki pancerno-motorowej na przykładzie WBPM

• dowództwo, sztab, pluton Kwatery Głównej
• szwadron sztabowy
• 2 pułki zmotoryzowane
  • 4 szwadrony liniowe
    • 3 plutony
      • 4 sekcje po 6 żołnierzy
  • szwadron rozpoznawczy
    • pluton motocyklistów
    • pluton cyklistów
    • pluton TKS
  • szwadron ckm
    • 4 plutony ckm, w każdym 4 ckm
    • 2 plutony moździerzy 81 mm, w każdym 2 działony
  • pluton pionierów
    • 4 sekcje
  • pluton ppanc z 4 armatami ppanc 37 mm wz 36
  • pluton łączności
  • pluton gospodarczy
  • pluton techniczny
• dyon rozpoznawczy
  • szwadron zmotoryzowany
  • szwadron czołgów TKS
  • pluton motocyklistów
  • pluton pionierów
  • pluton ckm
  • pluton moździerzy
  • pluton ppanc
  • pluton łączności
• dyon artylerii
  • 2 baterie, w każdej 4 armaty 75 mm wz 97
  • pluton łączności
  • pluton gospodarczo-techniczny
• dyon ppanc
  • 2 szwadrony, w każdym 12 armat ppanc 37 mm wz 36
  • pluton miotaczy ognia
• baon saperów
  • 2 kompanie
  • pluton pontonowy
  • pluton rozpoznawczy
• kompania czołgów Vickers E z 16 czołgami
• bateria artylerii plot
• szwadron łączności
• pluton regulacji ruchu
• kwatermistrzostwo
  • pluton żandarmerii
  • pluton sanitarny
  • kolumna samochodowa
  • kolumna warsztatowa

Skład i uzbrojenie etatowe

• 216 oficerów
• 4810 podoficerów i szeregowych
• 235 rkm
• 43 ckm
• 43 kb ppanc
• 36 armat ppanc 37 mm
• 4 armaty plot 40 mm
• 10 moździerzy 81 mm
• 8 armat polowych 75 mm
• 16 czołgów Vickers
• 26 czołgów rozpoznawczych TKS
• 392 motocykle
• 713 samochodów i ciągników
• 20 radiostacji

Zobacz też

• brygada górska
• kampania wrześniowa
• II wojna światowa