1 Dywizjon Artylerii Konnej

1 Dywizjon Artylerii Konnej
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	23 lutego 1919
Patron	Józef Bem
Tradycje
Święto	19 marca
Dowódcy
Pierwszy	ppłk Leon Dunin-Wolski
Ostatni	ppłk Tadeusz Pietsch
Organizacja
Dyslokacja	Warszawa
Podporządkowanie	Mazowiecka Brygada Kawalerii
Rodzaj wojsk	artyleria konna
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska Lądowe

1 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema (1 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Dywizjon stacjonował w garnizonie Warszawa, w "Koszarach imienia generała Józefa Bema" przy ulicy 29 Listopada (wcześniej ulica Huzarska).
Był organicznym pododdziałem artylerii: 1 Pułku Artylerii Konnej (1921), I Brygady Jazdy (1921-1924), 2 Dywizji Kawalerii (1924-1937) i Mazowieckiej Brygady Kawalerii (1937-1939).
Pod względem fachowego wyszkolenia podporządkowany był dowódcy 1 Grupy Artylerii.

Formowanie

29 lipca - 3 sierpnia 1920

18 grudnia 1918 w Warszawie zorganizowana została 1 Bateria Artylerii Konnej. W jej skład włączony został:

• 5 Szwadron Artylerii Konnej 3 Pułku Ułanów w Warszawie ( → I pluton),
• Pluton Artylerii Konnej por. Stanisława Kopańskiego w Radomsku przy Szwadronie Kawalerii rtm. Bzowskiego ( → II pluton).

25 lutego 1919 w Warszawie przystąpiono do formowania Dowództwa I Dywizjonu Artylerii Konnej oraz 2 baterii.

30 lipca 1919 ze składu dywizjonu wyłączona została 2 bateria, jako zalążek II dak. Dotychczasowy pluton kadrowy I dak rozwinięty został w baterię.

20 września 1920 w Warszawie por. Stanisław Kopański rozpoczął formować 3 baterię. Przed zakończeniem jej organizacji została włączona do VI dak. Nowa 3 bateria utworzona została w lipcu 1920 r. przez Baterię Zapasową Artylerii Konnej Nr 2 w Górze Kalwarii.

Po zakończeniu demobilizacji dywizjon przyjął organizację pokojową: dowództwo dywizjonu, trzy baterie i Kadra Baterii Zapasowej 1 Dywizjonu Artylerii Konnej, która stacjonowała w Górze Kalwarii.

Mobilizacja i walki dywizjonu w 1939

Józef Zachariasz Bem

Armata wz. 02 po przekalibrowaniu stanowiła podstawowe uzbrojenie dywizjonu

W czasie mobilizacji dywizjon sformował:
w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym:

• Bateria Artylerii Konnej nr 15 z Plutonem Kolumny Amunicyjnej
• Szwadron Łączności nr 1
• Szwadron Pionierów nr 2
• Drużyna Parku Uzbrojenia nr 141

I rzucie mobilizacji powszechnej:

• Uzupełnienie Marszowe dla Szwadronu Pionierów nr 2
• Uzupełnienie Marszowe dla Szwadronu Łączności nr 1
• Pluton Marszowy 1 Dywizjonu Artylerii Konnej
• Pluton Marszowy 9 Dywizjonu Artylerii Konnej
• Pluton Marszowy 11 Dywizjonu Artylerii Konnej

II rzucie mobilizacji powszechnej:

• Ośrodek Zapasowy Artylerii Konnej nr 1 Mińsk Mazowiecki

Z pozostałości Dywizjonu sformowano 2 września dodatkową baterię, która wzięła udział w obronie Warszawy, pod dowództwem kpt.Stanisława Koziki.

W kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie Mazowieckiej BK. W jego skład wchodziły cztery baterie artylerii konnej (organizacja dak na stopie wojennej).

Obsada personalna dywizjonu we wrześniu 1939

Dowództwo

• dowódca – ppłk Tadeusz Pietsch
• adiutant – kpt. Wacław Skórzewski († 14 IX 1939)
• oficer zwiadowczy – kpt. Jerzy Stypułkowski
• oficer obserwacyjny – por. rez. Tadeusz Kubalski
• oficer gospodarczy – ppor. rez. Józef Skórnicki
• oficer żywnościowy – por. Czesław Walczyński
• lekarz – kpt. lek. Jan Zakrzewski († IV 1940 na Ukrainie)
• lekarz weterynarii – por. rez. lek. wet. Stanisław Nowakowski

1 bateria

• dowódca – kpt. Ryszard Niewiarowski († 13 IX 1939)

2 bateria

• dowódca – kpt. Ryszard Radzikowski († 26 IX 1939)
• oficer zwiadowczy – ppor. rez. mgr Józef Maria Koschembar-Łyskowski
• oficer ogniowy – por. rez. Adam Raczyński († z ran 24 IX 1939)
• dowódca plutonu – ppor. rez. Robert Karol Tauschiński

3 bateria

• dowódca – por. Mieczysław Sokołowski

4 bateria

• dowódca – kpt. Leopold Skarżyński (do 11 IX)
• oficer zwiadowczy – ppor. rez. inż. Jan Stanisław Załęski († 1 VIII 1944 w Warszawie)
• oficer ogniowy – por. rez. inż. Kazimierz Lenczewski-Samotyja
• dowódca plutonu – por. rez. Józef Rumel
• dowódca plutonu – ppor. rez. Henryk Frej

pluton łączności

• dowódca – ppor. Hipolit Krajewski

kolumna amunicyjna

• dowódca – por. rez. Stanisław Lis

Kadra dywizjonu

Dowódcy:

• ppłk Leon Dunin-Wolski (od 25 II 1919)
• kpt. Leon Hózman-Mirza-Sulkiewicz (od 10 II 1920)
• ppłk inż. Władysław Tadeusz Surmacki (1920 - VII 1926 )
• ppłk SG / płk dypl. Antoni Durski-Trzaska (VII 1926 - VII 1929)
• mjr / ppłk dypl. Stefan Brzeszczyński (VII 1929 - VI 1932 )
• ppłk dypl. Stefan Czerwiński (od VI 1932)
• ppłk Władysław Kaliszek (1 I 1937 do VII 1939)
• ppłk Tadeusz Pietsch (1939)

Oficerowie:

• ppłk. Stefan Szaniawski
• por. Ksawery Floryanowicz
• por. Stanisław Kopański
• por. rez. Stanisław II Sroka

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

Trąbka 1 baterii por. Leon Czenze płk Leon Dunin-Wolski pchor. Ksawery Floryanowicz kan. Wacław Gabryś kpr. Wincenty Herse mjr Leon Hózman-Mirza-Sulkiewicz plut. Kazimierz Jasiński kpr. Stanisław Jarocki ppor. Kazimierz Józefowicz kpr. Tadeusz Karszo-Siedlewski por. Stanisław Kopański plut. Czesław Kopyciński

wchm. Roman Kozłowski por. Józef Kwiatkowski plut. Roman Kwieciński por. Bohdan Krzyżanowski kan. Józef Langner por. Kazimierz Leśniewski plut. Adam Łuczak ppor. Marian Majewski kpr. Wacław Majewski mjr Czesław Makowski kan. Feliks Mizera kpr. Bogusław Nowak kpr. Aleksander Niedbalec

kan. Stefan Ochorowicz bomb. Józef Pęda plut. Zbigniew Płudowski kan. Władysław Prosowski por. Józef Sarnecki plut. Zbigniew Sokołowski kpr. Bolesław Stankiewicz plut. Aleksander Sulewski kpr. Stanisław Szwelnis bomb. Bolesław Trel pchor. Zygmunt Wojewódzki ppor. Władysław Zawadzki plut. Władysław Żurkowski

Symbole dywizjonu

Sztandar
26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki wręczył jednostce sztandar ufundowany przez mieszkańcy stolicy. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów M.S.Wojsk. z 1937 nr 16 poz. 198.

Odznaka
Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Żurawiejka
"Dzielni chłopcy, choć nicponie, – w pierwszym konnym dywizjonie."
"Dawniej był to dak bojowy, – dziś jest zakład pogrzebowy."

Bibliografia

• Ksawery Floryanowicz, Zarys historii wojennej 1-go Dywizjonu Artylerii Konnej imienia gen. Józefa Bema, Warszawa 1929
• Giętkowski Mirosław, Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001, ISBN 83-7174-823-X.
• Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3.
• Piotr Zarzycki, 15 bateria artylerii konnej w kampanii wrześniowej 1939 roku, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 3 (203) z 2004 r., ss. 77-86.
• Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, ISBN 83-222-0377-2, s. 349-350.
• Tadeusz Jurga, Władysław Karbowski, Armia "Modlin" 1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1987, wyd. I, ISBN 83-11-07274-4, s. 449.
• Galster Karol Lucjan : Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn 1975.