Palestyna (państwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Państwo Palestyna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
فلسطين
Filastin

Palestyna
Flaga Palestyny
Godło Palestyny
Flaga Palestyny Godło Palestyny
Hymn: Biladi
(Mój kraj)
Położenie Palestyny
Państwo  Izrael
Język urzędowy arabski
Stolica Ramallah
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Mahmud Abbas
Szef rządu premier Rami Hamd Allah
Powierzchnia
 • całkowita

6242 (postulowana) km²
Liczba ludności (2005)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

ok. 4 mln
osób/km²
Arabowie palestyńscy, izraelscy i Żydzi
Utworzenie jednostronna deklaracja niepodległości
1988
Domena internetowa .ps
Kod samochodowy PS
Kod telefoniczny +970
Mapa Palestyny
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Palestyna (państwo) w Wikipodróżach

Palestyna (patrz: Autonomia Palestyńska) – nieuznawane państwo, znajdujące się na terenie historycznej Palestyny. Terytorialnie ma obejmować obszar Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu, który jest aktualnie terytorium Izraela.

Palestyna uzyskała 29 listopada 2012 roku status nieczłonkowskiego państwa obserwatora ONZ[1][2][3], czyli status taki sam jaki w ONZ posiada Stolica Apostolska[4][5]. Nazwa "Państwo Palestyna" określa byt polityczny, postulowany przez palestyński ruch narodowy, obejmujący całość lub część historycznej Palestyny.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Początki dążeń arabskiej ludności Palestyny do utworzenia własnego państwa wiążą się z powstaniem brytyjskiego mandatu Palestyny. Przed rokiem 1920 region ten był uznawany przez miejscowych działaczy arabskich za część arabskiej Syrii, zaś miejscowa ludność arabska za południowych Syryjczyków. Rezolucja II Kongresu Syryjskiego z 7 marca 1920 roku, w którym brali udział delegaci z Palestyny, deklarowała niepodległość Syrii w granicach, obejmujących także obszar późniejszego mandatu brytyjskiego. Koncept odrębnego arabskiego państwa palestyńskiego jest między innymi rezultatem podziału Bliskiego Wschodu i utworzenia przez Ligę Narodów odrębnego "terytorium mandatowego Palestyny", powierzonego Wielkiej Brytanii.

Bezpośrednio po utworzeniu mandatu brytyjskiego Arabowie palestyńscy zaczęli się domagać nadania niepodległości dla terytorium Palestyny, które obejmowało także obecną Jordanię. Dążenia arabskie stały w sprzeczności z aspiracjami ruchu syjonistycznego, dążącego do ustanowienia na tym terytorium państwa żydowskiego. Narastające konflikty spowodowały, że Brytyjczycy, zwalczani przez obie strony postanowiły zrezygnować z administrowania krajem. 29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję o podziale mandatu na część arabską, żydowską i strefę międzynarodową (Jerozolimę z okręgiem). O ile Żydzi zaakceptowali rezolucję, o tyle Arabowie palestyńscy oraz sąsiednie państwa arabskie ją odrzuciły.

Ze względu na wybuch wojny arabsko-izraelskiej rezolucja ONZ nie została wcielona w życie, a Palestyna została podzielona na państwo Izrael, włączony do Transjordanii Zachodni Brzeg oraz Strefę Gazy pod administracją Egiptu.

Obecny status[edytuj | edytuj kod]

Obecnie pojęcie Państwa Palestyny dotyczy przede wszystkim struktury politycznej in statu nascendi proklamowanej na podstawie deklaracji niepodległości ogłoszonej przez Palestyńską Radę Narodową 15 listopada 1988 roku. Palestyna, jako niepodległy organizm polityczny, nie jest formalnie uznawana przez Izrael, ale została uznana za państwo przez ONZ. Szereg państw (w tym Polska) utrzymuje kontakty dyplomatyczne z Autonomią Palestyńską, czyli władzami Palestyny. Również Liga Państw Arabskich przyjęła Palestynę jako swojego członka pod nazwą "Państwo Palestyny"[6].

Państwo Palestyna nie ma obecnie uznanej międzynarodowo suwerenności na żadnym obszarze. Zgodnie z palestyńską konstytucją Palestyna obejmuje dwa dystrykty (arab. mintakat) zajęte przez Izrael w 1967 r.: Strefę Gazy i Zachodni Brzeg znany również pod nazwą historyczną Cisjordania[7]. Część Palestyńczyków oraz niektóre państwa (Syria, Iran) uważają jednak, że suwerenność państwa palestyńskiego powinna rozciągać się na całe terytorium zajmowane przez Izrael, którego istnienia nie uznają.

Tereny Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy są w większości zamieszkiwane przez Palestyńczyków (ok. 3,8 mln) stanowiących 95% mieszkańców (wyznających głównie islam sunnicki, liczni są też chrześcijanie) oraz ludność żydowską zamieszkującą oddzielne osiedla (ok. 200 tys.). Palestyńczycy domagają się, by stolicą niezależnego państwa palestyńskiego była Jerozolima.

Zgodnie z porozumieniami w Oslo terytoria Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy podzielono na obszary o różnym statusie:

  • status A – tereny pod kontrolą Autonomii Palestyńskiej: Strefa Gazy, kilka większych skupień arabskich na Zachodnim Brzegu
  • status B – tereny pod kontrolą mieszaną: Autonomia Palestyńska sprawuje tam władzę, ale kontrolę wojskową sprawuje armia izraelska,
  • status C – tereny pod kontrolą izraelską: obejmują kolonie żydowskie, drogi dojazdowe do nich oraz punkty strategiczne (np. wzgórza, źródła wody).

Obecnie obie strony oskarżają się o niedotrzymywanie zobowiązań. Sytuacje komplikuje stan wojny domowej i dwuwładzy panujący na terytorium Autonomii, zamachy terrorystyczne i porwania żołnierzy izraelskich przez organizacje palestyńskie, liczne interwencje militarne i uwięzienie wielu działaczy palestyńskich przez Izrael.

W 2007 roku w Annapolis Izrael i Autonomia Palestyńska zobowiązały się do nawiązania rokowań, które do końca 2008 miały doprowadzić strony do porozumienia w sprawie utworzenia państwa palestyńskiego.

W 2009 po wyborach parlamentarnych i utworzeniu rządu Beniamina Netenjahu minister spraw zagranicznych Izraela Avigdor Lieberman powiedział, że jego kraju nie obowiązują uzgodnienia z Annapolis. W odpowiedzi przedstawiciel prezydenta Autonomii Palestyńskiej Mahmuda Abbasa, Nabil Abu Rudeina wezwał Stany Zjednoczone, by przeciwstawiły się postawie Liebermana w sprawie państwa palestyńskiego[8]. Następnie Liberman złagodził swoją wypowiedź stwierdzając, że jest zobowiązany planem działań przyjętym przez gabinet izraelski w 2003 roku[9].

Uznanie międzynarodowe Palestyny[edytuj | edytuj kod]

W 1988 niepodległą Palestynę uznał ZSRR[10]. W lutym 2008 r. niepodległość Palestyny została uznana przez Kostarykę[11]. W 2010 Palestynę uznały Argentyna[12], Brazylia[13] Boliwia[14] i Ekwador. W 2011 zrobiły to Chile[15], Gujana[16], Paragwaj[17], Cypr[18], Syria[19], Honduras, Salwador, Belize i Islandia[20]. Według władz palestyńskich w połowie 2011 roku Palestynę za państwo uznawały 122 państwa członkowskie ONZ, wśród nich Polska[21]. Informacje te jednak są niewiarygodne, brak w nich potwierdzeń uznania przez zainteresowane państwa, a niektórych wypadkach podano nieprawdę – m.in. Polska dotychczas nie uznała Państwa Palestyny[22].

31 października 2011 roku Palestyna oficjalnie została 194. członkiem UNESCO[23].

30 października 2014 roku Minister Spraw Zagranicznych Szwecji Margot Wallström podała do informacji, iż Palestyna jako państwo została oficjalnie uznana przez Szwecję (pierwsze państwo UE), co natychmiast poskutkowało wezwaniem izraelskiego ambasadora ze Szwecji na konsultacje.[24][25].

Przypisy

  1. RMF24: Palestyna wygrała w ONZ. Otrzymała status nieczłonkowskiego państwa obserwatora
  2. TVN24: Palestyna wygrała w ONZ. Jest nieczłonkowskim państwem obserwatorem
  3. Wirtualna Polska: Palestyna z nowym statusem w ONZ. Izrael nie zdołał przekonać świata
  4. http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=A/RES/58/314
  5. Wprost: [1]
  6. arableagueonline.org: League of Arab States, Member States: State of Palestine (ang.). [dostęp 2010-12-21].
  7. Constitution of the State of Palestine. Third Draft,7 March 2003, revised in March 25,2003: Article 1. The State of Palestine is a sovereign, independent republic. Its territory is an indivisible unit based upon its borders on the eve of June 4, 1967, without prejudice to the rights guaranteed by the international resolutions relative to Palestine. All residents of this territory shall be subject to Palestinian law exclusively.
  8. wprost.pl: Izrael: uzgodnienia z Annapolis nieważne. [dostęp 2009-04-01].
  9. naszdziennik.pl: Izrael łagodzi retorykę. [dostęp 2009-04-03].
  10. onet.pl: Rosja uznaje niepodległe państwo palestyńskie. [dostęp 2011-01-18].
  11. rp.pl: Izrael potępił uznanie Palestyny przez Kostarykę. [dostęp 2009-04-02].
  12. tvn24.pl: Argentyna uznała niepodległość Palestyny. [dostęp 2010-12-21].
  13. nacjonalista.pl: Brazylia uznaje Palestynę. [dostęp 2010-12-21].
  14. wprost24.pl: Boliwia uznała Palestynę. [dostęp 2010-12-21].
  15. radiozet.pl: Chile uznało niepodległość Palestyny. [dostęp 2011-01-08].
  16. lewica.pl: Gujana uznała niepodległość Palestyny (pol.). 2011. [dostęp 2011-01-14].
  17. lewica.pl: Paragwaj uznał niepodległość Palestyny (pol.). 2011. [dostęp 2011-01-14].
  18. lewica.pl: Cypr uznał niepodległość Palestyny (pol.). 2011. [dostęp 2011-01-31].
  19. jen: Syria uznała państwo palestyńskie. rp.pl, 2011-07-18. [dostęp 2011-07-18].
  20. Islandia oficjalnie uznała państwo palestyńskie. onet.pl, 2011-12-15. [dostęp 2011-12-15].
  21. Recognizing the Palestinian State on the 1967 border & Admission of Palestine as a Full Member of the United Nations (ang.). Palestine Liberation Organization, Negotiations Affairs Department. [dostęp 2011-12-18].
  22. Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, s. VII, XI, 65
  23. jen: Syria uznała państwo palestyńskie. wprost.pl, 2011-10-31. [dostęp 2011-10-31].
  24. Szwecja uznaje państwo palestyńskie. Wyborcza.pl. [dostęp 2014-10-30].
  25. Szwecja uznaje państwo palestyńskie, izraelski ambasador wezwany na konsultacje. wp.pl. [dostęp 2014-10-30].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]