Arypiprazol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arypiprazol
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C23H27Cl2N3O2
Masa molowa 448,39 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 129722-12-9
PubChem 60795
DrugBank DB01238
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC N05 AX12
Stosowanie w ciąży kategoria C

Arypiprazolorganiczny związek chemiczny, lek neuroleptyczny drugiej generacji stosowany w leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u pacjentów, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem. Lek został wynaleziony przez Otsuka Pharmaceutical Co., a dystrybutorem leku w Stanach Zjednoczonych i Europie jest Bristol-Myers Squibb.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Arypiprazol działa jako częściowy agonista receptorów dopaminergicznych D2 i serotninergicznych 5-HT1A. Jest również antagonistą receptora serotoninergicznego 5-HT2A oraz receptora dopaminergicznego D3[4].

Wskazania do stosowania[edytuj | edytuj kod]

Lek znajduje zastosowanie w leczeniu objawów schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15. roku życia, leczeniu epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu 1 i w leczeniu podtrzymującym (zapobieganie nowym epizodom maniakalnym) u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, u których występują głównie epizody manii.

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Przeciwwskazaniem jest stwierdzona nadwrażliwość na arypiprazol.

Środki ostrożności[edytuj | edytuj kod]

  1. Preparatu zarejestrowanego do obrotu na terenie Polski, przeznaczonego do podania domięśniowego[5] nie wolno podawać dożylnie lub podskórnie.
  2. Ze względu na ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie ostrożnie stosować u pacjentów z grup dużego ryzyka.
  3. Ostrożnie stosować u pacjentów z:
  1. Jeśli wystąpią objawy świadczące o złośliwym zespole neuroleptycznym należy przerwać leczenie wszystkimi przeciwpsychotycznymi produktami leczniczymi.
  2. Arypiprazol należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek.
  3. Z powodu zwiększonej śmiertelności oraz ryzyka występowania niepożądanych zdarzeń mózgowonaczyniowych arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją.
  4. Jedyny preparat doustny zarejestrowany w Polsce[5] zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (czyli nietolerancją laktozy) lub zaburzeniami wchłaniania glukozy–galaktozy.
  5. Arypiprazol nie może być stosowany w ciąży, chyba że spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Pacjentki nie powinny karmić piersią podczas jego stosowania.
  6. Pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych do czasu oceny indywidualnej reakcji na lek.

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na antagonistyczne działanie na receptor adrenergiczny α1, arypiprazol może nasilać działanie niektórych leków przeciwnadciśnieniowych. Ostrożnie stosować z lekami, które powodują wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe. Podczas jednoczesnego stosowania arypiprazolu i silnych inhibitorów CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) lub silnych inhibitorów CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć o około połowę. Dawkę arypiprazolu należy podwoić, gdy jednocześnie podaje się go z silnymi induktorami CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca). Arypiprazol nie jest metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, dlatego nie jest konieczne stosowanie specjalnych dawek u palaczy tytoniu.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Maksymalna dawka dobowa arypiprazolu wynosi 30 mg (we wszystkich postaciach).

Tabletki arypiprazolu

Postać leku w formie tabletek[6][edytuj | edytuj kod]

  • Dorośli:
Schizofrenia: zalecana dawka początkowa to 10 lub 15 mg/dobę z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę. Lek należy podawać raz na dobę o stałej porze, niezależnie od posiłków.
Epizody maniakalne: zalecaną dawką początkową jest 15 mg podawane w schemacie raz na dobę, niezależnie od posiłków jako monoterapia lub w leczeniu skojarzonym. U niektórych pacjentów może być korzystne zastosowanie większej dawki.
  • Młodzież powyżej 15. roku życia:
Schizofrenia: 10 mg/dobę podawane w schemacie raz na dobę, niezależnie od posiłków. Leczenie powinno być rozpoczęte od dawki 2 mg przez 2 dni, stopniowo zwiększanej do 5 mg przez kolejne 2 dni, aż do osiągnięcia zalecanej dawki dobowej wynoszącej 10 mg. W przypadkach gdzie zwiększenie dawki jest właściwe, kolejne zwiększone dawki należy podawać, zwiększając jednorazowo o 5 mg.

Postać leku w formie iniekcji domięśniowej[edytuj | edytuj kod]

Preparat stosuje się w mięsień naramienny lub głęboko w mięsień pośladkowy wielki z ominięciem obszarów otłuszczonych.

Dawka początkowa wynosi 9,75 mg w pojedynczym wstrzyknięciu. Skuteczna dawka wynosi 5,25–15 mg podana jako pojedyncze wstrzyknięcie. Nie należy podawać więcej niż 3 wstrzyknięcia na dobę.

Leczenie arypiprazolem w postaci roztworu do wstrzykiwań należy odstawić tak szybko, jak jest to klinicznie uzasadnione i należy rozpocząć stosowanie leku w postaci doustnej.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Preparaty arypiprazolu dopuszczone do obrotu w Polsce[7]:

  • Abilify (preparat oryginalny) – tabletki, 5/10/15/30 mg – Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.
  • Abilify – roztwór do wstrzykiwań, 7½ mg/ml – Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.
  • Abilify – roztwór doustny, 1 mg/ml – Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.
  • Abilify – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15/30 mg/ml – Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.
  • Abilify Maintena – proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, 300/400 mg – Otsuka Pharmaceutical Netherlands B.V.
  • Abilium – tabletki, 10/15 mg – Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" S.A.
  • Apiprax – tabletki, 15 mg – AXXON Sp. z o.o.
  • Apra – tabletki, 5/10/15/30 mg – Adamed Pharma S.A.
  • Apra-swift – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15/30 mg – Adamed Pharma S.A.
  • Aprizexen – tabletki, 15 mg – PharmaSwiss Česká republika s.r.o.
  • Aprizexen – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 15 mg – PharmaSwiss Česká republika s.r.o.
  • Aribit – tabletki, 5/10/15/30 mg – Medana Pharma S.A.
  • Aribit ODT – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15/30 mg – Medana Pharma S.A.
  • Aricogan – tabletki, 5/10/15/30 mg – G.L. Pharma GmbH
  • Aripilek – tabletki, 5/10/15/30 mg – Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne LEK-AM Sp. z o.o.
  • Aripiprazole +pharma – tabletki, 15 mg – +pharma arzneimittel GmbH
  • Aripiprazole Accord – tabletki, 5/10/15/30 mg – Accord Healthcare S.L.U.
  • Aripiprazole Accord Healthcare – tabletki, 10/15 mg – Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Aripiprazole Accord Healthcare – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15 mg – Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Aripiprazole Apotex – tabletki, 5/10/15/30 mg – Apotex Europe B.V.
  • Aripiprazole Apotex – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15 mg – Apotex Europe B.V.
  • Aripiprazole Eignapharma – tabletki, 5/10/15/20/30 mg – neuraxpharm Arzneimittel GmbH
  • Aripiprazole Mylan Pharma – tabletki, 5/10/15/30 mg – Mylan S.A.S.
  • Aripiprazole NeuroPharma – tabletki, 5/10/15/30 mg – neuraxpharm Arzneimittel GmbH
  • Aripiprazole Orion – tabletki, 5/10/15/30 mg – Orion Corporation
  • Aripiprazole Sandoz – tabletki, 5/10/15/20/30 mg – Sandoz GmbH
  • Aripiprazole Sandoz – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15/30 mg – Sandoz GmbH
  • Aripiprazole STADA – roztwór doustny, 1 mg/ml – STADA Arzneimittel AG
  • Aripiprazole STADA – tabletki, 15 mg – STADA Arzneimittel AG
  • Aripiprazole Symphar – tabletki, 5/10/15/30 mg – Symphar Sp. z o.o.
  • Aripiprazole Zentiva – tabletki, 5/10/15/30 mg – Zentiva, k.s.
  • Aripiprazole Zentiva – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 10/15/30 mg – Zentiva, k.s.
  • Aripsan – tabletki, 5/10/15 mg – PRO.MED.CS Praha a.s.
  • Arypiprazol Glenmark – tabletki, 5/10/15/30 mg – Glenmark Pharmaceuticals s.r.o.
  • Aryzalera – tabletki, 5/10/15/20/30 mg – Krka d.d., Novo Mesto
  • Aryzalera – tabletki, 15 mg – InPharm Sp. z o.o. / Delfarma Sp. z o.o.
  • Asduter – tabletki, 10/15/30 mg – Vipharm S.A.
  • Explemed – tabletki, 10/15/30 mg – Proterapia Sp. z o.o.
  • Explemed Rapid – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, 5/10/15/30 mg – Proterapia Sp. z o.o.
  • Ripizol – tabletki, 10/15 mg – Polfarmex S.A.

Synteza[edytuj | edytuj kod]

Arypiprazol można otrzymać w wyniku trzech kolejnych reakcji alkilowania wychodząc z 2,3-dichloroaniliny[8]:

Aripiprazole synth.png

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aripiprazole, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB01238 (ang.).
  2. a b Chemicalbook: Aripiprazole
  3. Arypiprazol (nr SML0935) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2020-02-03]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  4. Stephen M. Stahl: Podstawy psychofarmakologii. Leki przyciwpsychotyczne i normotymiczne.. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-60945-42-1.
  5. a b Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2012-01-02]. (pol.)
  6. Abilify – Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa. European Medicines Agency. [dostęp 2012-01-02]. (pol.)
  7. Rejestr Produktów Leczniczych (pol.). [dostęp 2019-02-03].
  8. Oshiro, Y.; Sato, S.; Kurahashi, N.. Carbostyril derivatives. „Patent US 5006528”, 1991. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Marek Jarema. Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. „Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii”. 3, s. 177–182, 2008. [dostęp 2018-04-02].  oraz idem, „Medycyna Praktyczna – Psychiatria”. 2008/1. s. 31–36. 
  • SJ. Edwards, CJ. Smith. Tolerability of atypical antipsychotics in the treatment of adults with schizophrenia or bipolar disorder: a mixed treatment comparison of randomized controlled trials. „Clin Ther”. 31 cz. 1, s. 1345-1359, 2009. DOI: 10.1016/j.clinthera.2009.07.004. PMID: 19698898. 
  • M. Greenaway, D. Elbe, Focus on Aripiprazole: A Review of its use in Child and Adolescent Psychiatry, „J Can Acad Child Adolesc Psychiatry”, 18 (3), 2009, s. 250-260, PMID19718428, PMCIDPMC2732733.
  • HK. Yoo, SH. Choi, S. Park, HR. Wang i inni. An open-label study of the efficacy and tolerability of aripiprazole for children and adolescents with tic disorders. „J Clin Psychiatry”. 68 (7), s. 1088-1093, 2007. DOI: 10.4088/JCP.v68n0717. PMID: 17685747. 
  • Pharmindex: kompendium leków. Warszawa: UBM Medica Polska, 2011, s. 1280. ISBN 978-83-62078-02-8.
  • Małgorzata Rzewuska: Leczenie zaburzeń psychicznych. Wyd. 3. Warszawa: PZWL, 2006, s. 203. ISBN 83-200-3354-3.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.