Grabów nad Prosną

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grabów nad Prosną
Urząd Miasta i Gminy w Grabowie nad Prosną
Urząd Miasta i Gminy w Grabowie nad Prosną
Herb Flaga
Herb Grabowa nad Prosną Flaga Grabowa nad Prosną
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat ostrzeszowski
Gmina Grabów nad Prosną
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 20 sierpnia 1416
Burmistrz Zenon Cegła
Powierzchnia 2,58 km²
Wysokość 219 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

1960
760 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 62
Kod pocztowy 63-520
Tablice rejestracyjne POT
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Grabów nad Prosną
Grabów nad Prosną
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grabów nad Prosną
Grabów nad Prosną
Ziemia 51°30′N 18°07′E/51,500000 18,116667Na mapach: 51°30′N 18°07′E/51,500000 18,116667
TERC
(TERYT)
4304018034
Urząd miejski
ul. Kolejowa 8
63-520 Grabów nad Prosną
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Grabów nad Prosną w Wikisłowniku
Strona internetowa
Rynek Władysława Jagiełły
Krzyż Pawła Brylińskiego
Kościół pofranciszkański w Grabowie
Zygmunt I Stary, król polski, zatwierdza miastu Grabów przywilej króla Władysława Jagiełły na prawo niemieckie

Grabów nad Prosną (niem. Grabow) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w Kotlinie Grabowskiej, nad Prosną, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej; siedziba gminy Grabów nad Prosną; zakłady przemysłu spożywczego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 1960 mieszkańców[1].

W latach 1975–1998 miasto leżało w województwie kaliskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Grabów leży w Kotlinie Grabowskiej, na wschodnim skraju Wzgórz Ostrzeszowskich (części Wału Trzebnickiego), na lewym brzegu Prosny, na wysokości 219 m n.p.m.[potrzebne źródło], 28 km na południe od Kalisza i 17 km na północny-wschód od Ostrzeszowa; węzeł drogowy, krzyżują się w nim drogi wojewódzkie:

Przez Grabów przebiega linia kolejowa Ostrzeszów – Grabów – Namysłaki tzw. Grabowska Toczka (zamknięta w 1999 i ponownie otwarta 30 sierpnia 2008 jako turystyczna kolej drezynowa).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Grabowie pochodzą z 1264. Było to starostwo niegrodowe obejmujące trzy klucze: grabowski, kuźnicki i mikstacki. Siedzibą starostów był zamek zajęty w 1396 roku przez Władysława Jagiełłę. Grabów otrzymał prawa miejskie w 1416. Za herb obrano pelikana karmiącego własną krwią swoje pisklęta. Miasto rozwijało się dobrze (między innymi dzięki korzystnemu położeniu) do połowy XVI w., kiedy to zniszczyły je pożary i wojny. W 1628 powstał tu nowy zamek, ale dotrwał on tylko do połowy XVII w.. Wojenna pożoga nawiedzała miasto jeszcze kilkanaście razy do czasów zaborów.

Od 1795 aż do końca I wojny światowej – z krótką przerwą w latach 1807-1815 – miasto znajdowało się w granicach Prus. Kongres wiedeński w 1815 wytyczył granicę prusko-rosyjską na rzece Prośnie, na ponad 100 lat sytuując położony na zachodnim brzegu rzeki Grabów w roli pruskiego miasta granicznego. Wiek XIX, szczególnie od 1871, to okres presji germanizacyjnej i oporu przeciwko niej przez dominującą w mieście ludność polską. Mieszkańcy czynnie uczestniczyli w powstaniach, działało Towarzystwo Czytelni Ludowych. W 1905 miasto liczyło 1806 mieszkańców, w tym niemal 84% Polaków, 11% Niemców i 6% Żydów. 82% ludności Grabowa stanowili katolicy, protestanci zaś niecałe 12%.

Miasto korzystało z szybkiego rozwoju cywilizacyjnego Niemiec w II poł. XIX w., jednak jego przygraniczne położenie nie przekładało się na wzrost znaczenia. W 1910 Grabów uzyskał połączenie kolejowe ze stolicą powiatu – Ostrzeszowem. W 1919 miasto znalazło się w granicach odrodzonego państwa polskiego, zaś Prosna straciła swoją graniczną funkcję. Dzięki temu w okresie międzywojennym zaznaczyło się przyspieszenie rozwoju Grabowa, który stał się ośrodkiem handlowym i usługowym także dla obszarów położonych w dawnym zaborze rosyjskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego, a przed rokiem 1975 i od 1999 do powiatu ostrzeszowskiego.

W 1999 zamknięta została linia Ostrzeszów-Namysłaki, jedyne połączenie kolejowe Grabowa ze światem. Ponowne jej otwarcie nastąpiło 30 sierpnia 2008 – już jako turystycznej Kolei Drezynowej "Grabowska Toczka".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół pofranciszkański, barokowy, z 1642, główny ołtarz rokokowy, z lat 1751-1752, sześć bocznych ołtarzy z połowy XVIII w. z barokowymi obrazami,
  • klasztor pofranciszkański, barokowy, wzniesione po 1642, obecnie biblioteka i Izba Pamiątek,
  • kościół z lat 1622-1684, barokowy, bazylikowy, trzynawowy,
  • neogotycki kościół ewangelicki z 1887 (opuszczony, elementy wyposażenia zdemontowane)
  • dwór z XVIII/XIX w., masywny, murowany budynek z wieżyczką pośrodku dachu, obecnie Urząd Miasta i Gminy Grabów nad Prosną,
  • zespół stacji kolejowej z 1910 (używana przez Kolej Drezynową "Grabowska Toczka")
  • grodzisko na lewym brzegu Prosny, miejsce dawnego zamku,
  • krzyż Pawła Brylińskiego.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Grabowem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 105. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
  2. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 13 lutego 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]