Sulmierzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Sulmierzyce - wieś w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Sulmierzyce.
Sulmierzyce
Ratusz
Ratusz
Herb
Herb Sulmierzyc
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat krotoszyński
Gmina gmina miejska
Burmistrz Piotr Kaszkowiak
Powierzchnia 29,29 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

2895
99 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 62
Kod pocztowy 63-750
Tablice rejestracyjne PKR
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krotoszyńskiego
Sulmierzyce
Sulmierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sulmierzyce
Sulmierzyce
Ziemia 51°36′21″N 17°31′51″E/51,605833 17,530833
TERC
(TERYT)
4304012011
Urząd miejski
Rynek 11,
63-750 Sulmierzyce
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Rynek

Sulmierzyce (niem. Sulmierschütz) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Czarną Wodą.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczyło 2895 mieszkańców[2].

W Sulmierzycach urodził się Sebastian Fabian Klonowic.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] Sulmierzyce ma obszar 28,98 km², w tym:

  • użytki rolne: 64%
  • użytki leśne: 18%

Miasto stanowi 4,06% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2012[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 2895 100 1454 50,2 1441 49,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
98,8 49,6 49,2

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży na skraju Wysoczyzny Kaliskiej, około 42 km na południowy-zachód od Kalisza, na wysokości 116–139,8 m n.p.m., nad strumieniem Czarna Woda.

Przez Sulmierzyce przechodzą drogi:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gród istniał tu prawdopodobnie już przed XIII wiekiem. Nazwa współczesnego miasta pochodzi od staropolskiego imienia Sulimir. Sulmierzyce były wzmiankowane już w 1297 roku. Prawa miejskie otrzymały, staraniem starosty odolanowskiego Mikołaja Gruszczyńskiego, w roku 1457 z nadania Kazimierza Jagiellończyka. Lokowano je na prawie magdeburskim. Połączono w tym celu trzy wioski: Stare Sulmierzyce, Nowe Sulmierzyce i Granowice. Położenie na samej granicy wielkopolsko-śląskiej, od XIV w. stanowiącej granicę Królestwa Polskiego, i przy drodze handlowej ze Śląska do Kalisza zapewniło Sulmierzycom lata rozwoju (w 1524 roku otwarto tu komorę celną). Było najlepiej rozwiniętym spośród okolicznych mniejszych miast, wyprzedzało m.in. Odolanów, Ostrów, Raszków, Kwiatków, Sobótkę. Utrzymało tę pozycję do połowy XVIII wieku. W 1545 roku urodził się tu poeta Sebastian Klonowic.

Wraz z II rozbiorem Rzeczypospolitej w 1793 r. Sulmierzyce przeszły pod administrację pruską (z przerwą 1807-1815). Od 1819 roku miasto należało do rodu von Thurn-Taxis. Mieszkańcy brali aktywny udział w Wiośnie Ludów 1848 roku. Sulmierzycki batalion liczący 300 osób odznaczył się, 22 kwietnia w bitwie o Odolanów, a okoliczni chłopi rozbili pruski oddział spieszący na odsiecz z garnizonu w Ostrowie. W 1862 odbyła się tu manifestacja narodowa, w której wzięło udział 7000 osób. Odsłonięto podczas niej pomnik Sebastiana Klonowica, powstały z fundacji Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Działały tu między innymi Towarzystwo Oświaty Ludowej i Towarzystwo Czytelni Ludowych. W 1895 r. miasto zostało połączone wąskotorową linią kolejową z odległym od 20 km Miliczem. W 1902 roku odbył się w Sulmierzycach strajk dzieci szkolnych. Do powstania wielkopolskiego sulmierzyczanie wystawili jednostkę liczącą 200 żołnierzy. W nocy z 18 na 19 stycznia odparła ona dwa ataki wojsk niemieckich na Sulmierzyce.

Traktat Wersalski przywrócił w 1920 r. Sulmierzyce Polsce, ponownie wytyczając granicę wzdłuż zachodnich przedmieści. W konsekwencji jedyne połączenie kolejowe miasta uległo zawieszeniu aż do 1945 r. W 1932 miasto włączono, razem z całym powiatem odolanowskim do powiatu ostrowskiego, a w 1934 roku, wraz z wsią Chwaliszew, do powiatu krotoszyńskiego. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zniszczyli pomnik Sebastiana Klonowica. Nowy odsłonięto w roku 1957. Przejęcie Śląska przez Polskę i utrata pozycji miasta granicznego po 1945 roku przyczyniła się do znacznego ograniczenia roli Sulmierzyc do tego stopnia, że 1 stycznia 1973[5] straciły prawa miejskie, przywrócone 9 grudnia 1973[6] (a więc już po jedenastu miesiącach) dzięki staraniom mieszkańców. W 1984 roku Sulmierzyce uzyskały w konkursie Mistrz Gospodarności drugie miejsce, a w latach 1985 i 1986 miejsce pierwsze. W 1988 roku miasto zostało odznaczone, w uznaniu zasług położonych dla rozwoju gospodarczego i kulturalnego kraju, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[7]. W 1991 r. połączenie kolejowe z Miliczem zostało ponownie zawieszone; tory zostały ostatecznie rozebrane ok. 2000 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: ratusz w Sulmierzycach.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Niewielki ośrodek handlowy i usługowy. Występują podmioty działalności gospodarczej i rzemieślniczej oraz gospodarstwa rolne. Największym zakładem pracy jest Wytwórnia Opakowań Tekturowych EKO-PAK-IR, zatrudniająca ok. 60 osób.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  2. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-05, s. 104. ISSN 2083-3342. [dostęp 2014-02-19].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Bank Danych Lokalnych (pol.). GUS. [dostęp 2014-02-19].
  5. Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327
  6. Dz. U. z 1973 r. Nr 40, poz. 237
  7. M.P. z 1988 r. Nr 21, poz. 190

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]