Sieraków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie wielkopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Sieraków
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Herb Flaga
Herb Sierakowa Flaga Sierakowa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat międzychodzki
Gmina Sieraków
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1358[1]
Burmistrz Witold Bruno Maciołek
Powierzchnia 14,08 km²
Wysokość 31 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

8768
623 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 64-410
Tablice rejestracyjne PMI
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Sieraków
Sieraków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sieraków
Sieraków
Ziemia 52°38′56″N 16°04′53″E/52,648889 16,081389
TERC
(TERYT)
4303914044
Hasło promocyjne: Turystyczna kraina
Urząd miejski
ul. 8 Stycznia 38
64-410 Sieraków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa

Sieraków (niem. Zirke) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sieraków. Położone nad Wartą, na skraju Puszczy Noteckiej, na pograniczu Kotliny Gorzowskiej i Pojezierza Poznańskiego, pomiędzy dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim. Miasto posiada rozbudowaną infrastrukturę wypoczynkową (kręgielnia, liczne ośrodki wypoczynkowe) nad Jeziorem Jaroszewskim.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczyło 6118 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone nad Wartą i nad dwoma jeziorami: Jez. Jaroszewskim i Jez. Lutomskim.

Według danych z 10 lutego 2014 powierzchnia miasta wynosi 14,08 km²[3].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Większa część miasta położona jest na lewym brzegu Warty, na prawym znajduje się dzielnica Piaski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Znaleziska archeologiczne z prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1911–1914 wskazują na istnienie w tym miejscu osady już w epoce brązu. Pierwszy zapis informujący o istnieniu grodu przy brodzie Warty pochodzi z 1251. Gród został założony na szlaku handlowym prowadzącym z Poznania przez Drezdenko do Szczecina. Prawa miejskie zostały nadane przed 1388 przez Kazimierza Wielkiego. Nazwa miasta pochodzi od słowa Sierak oznaczającego biedaka (w zapisie z 1388 nazwa miała brzmienie Syrakowo, zapiski z 1397 informują o Sierakowie, obecne brzmienie Sieraków pojawia się w 1580). Miasto było prywatną własnością rodziny Nałęczów, a ściślej gałęzi rodziny, która przyjęła nazwisko Sierakowskich. W 1416 Władysław Jagiełło odnowił przywilej lokacyjny Sierakowa na prawach magdeburskich. W 1450 właścicielem miasta został wojewoda poznański Łukasz I Górka. Jego syn, Uriel Górka wybudował w Sierakowie szpital i kościół pod wezwaniem św. Ducha. Rodzina Górków w 1591 odsprzedała miasto wraz z czternastoma okolicznymi wsiami Piotrowi Opalińskiemu. Okres, w którym ta rodzina była właścicielami miasta należy do najpomyślniejszych w jego historii. Nowy właściciel rozpoczął budowę kościoła bernardyńskiego. W mieście założono drukarnię i powstał teatr. W 1649 Krzysztof Opaliński wspólnie z czeskim nauczycielem Janem Amosem Komeńskim, założył w mieście świeckie gimnazjum. Ostatnia właścicielka Sierakowa z rodu Opalińskich, Maria Leszczyńska (córka Katarzyny z Opalińskich i Stanisława Leszczyńskiego) wniosła Sieraków w wianie królowi francuskiemu, Ludwikowi XV. Miasto kupił w 1752 minister króla Augusta III, Henryk Brühl. Pod koniec XVIII w. właścicielem został Łukasz Bniński. Po II rozbiorze Polski przeszło pod panowanie pruskie. W 1793 wojska pruskie wkraczające do miasta spotkały się ze zbrojnym oporem stacjonujących tu jednostek polskich (podobny opór stawiły wojska jeszcze w drugim wielkopolskim mieście – w Kargowej). Pożar, który miał miejsce w 1817 prawie całkowicie zniszczył miasto. Podczas wiosny ludów, w 1848 mieszkańcy przyłączyli się do walk. Jednak powstanie zostało szybko stłumione.

Podczas powstania wielkopolskiego, w 1918 w mieście został uformowany oddział, który wspólnie z powstańcami z Pniew i Szamotuł usunął z Sierakowa administrację pruską, a następnie wziął udział w walkach pod Kolnem i Zatomiem. W 1920 Sieraków wraz z większością historycznej Wielkopolski ponownie wszedł w skład państwa polskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki Sierakowa

Lista zabytków chronionych prawem w Sierakowie:

  • Historyczne założenie urbanistyczne z okresu 1416–XX w.,
  • Zespół klasztorny bernardynów:
  • Kościół ewangelicki – gmina ewangelicka została założona w Sierakowie w 1750. Kościół konstrukcji szachulcowej wzniesiono w latach 1783-1985. Nieczynny obiekt, znajdujący się dawniej w zarządzie parafii sierakowskiej w listopadzie 2010 uległ katastrofie budowlanej (zawaliła się południowa część świątyni - wieża). Był on jednym z dwóch zachowanych w Wielkopolsce oryginalnych (nieprzebudowanych) kościołów ewangelickich konstrukcji szachulcowej[4].
  • Synagoga - budowla z końca XIX w.,
  • pozostałość Zamku Opalińskich – odrestaurowane lewe skrzydło istniejącego od XIV w. zamku, gdzie czerwcu 1995 w zamku zostało otwarte muzeum. Do piwnic zamkowych, zamienionych na kryptę z ołtarzem, przeniesiono odnalezione w 1991, w podziemiach kościoła pobernardyńskiego sarkofagi z prochami rodu Opalińskich.
  • Zespół zabudowań stada ogierów z 1. poł. XIX–XX w., obejmujący:
    • dom kierownika (tzw. pałac) z 1890,
    • ujeżdżalnię z 1829,
    • stajnię (z wozownią i szorownią),
    • 4 pawilony mieszkalne (narożne),
    • ambulatorium,
    • dom „Biały Domek”,
    • park dworski.
  • dawny szpital św. Ducha - obecnie dom mieszkalny,
  • dom z 1. poł. XIX w. (ul. 8 Stycznia 7).
 Osobny artykuł: Zabytki Sierakowa.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Wewnętrzny układ drogowy na terenie miasta Sieraków ma charakter promienisty, dośrodkowy. Na rynku (plac Powstańców Wielkopolskich) krzyżują się 3 ciągi drogowe łączące Sieraków z drogami wojewódzkimi i pośrednio z przyległymi gminami. Przez miasto przebiegają 4 drogi wojewódzkie[5]:

Najwygodniejszą opcją dojazdu do Sierakowa z Poznania, jest dojazd południową częścią miasta drogą powiatową nr 32101, która w Upartowie łączy się z drogą nr 186, bezpośrednio biegnącą do najbliższej drogi krajowej nr 24 w Kwilczu. Droga ta cechuje się bardzo dobrym stanem technicznym i stanowi główną arterię umożliwiającą połączenie Sierakowa ze stolicą województwa, Poznaniem.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Sieraków Wielkopolski.

Przez Sieraków przebiega jednotorowa, niezelektryfikowana linia kolejowa nr 368 drugorzędna łącząca Szamotuły i Międzychód. Dworzec kolejowy dysponuje bocznicą kolejową i rampami wyładowczymi. Z uwagi na małe zainteresowanie usługami świadczonymi przez PKP Linie Lokalne od 1995 ruch pociągów osobowych na trasie SzamotułyMiędzychód został zawieszony. Najbliższa stacja kolejowa obsługująca ruch osobowy znajduje się około 20 km od Sierakowa w mieście Wronki.
Linia ożyła ponownie 13 sierpnia 2011 za sprawą przyjazdu pociągu Pojezierze z Poznania. Zabytkowy parowóz przejechał nieczynny szlak z Międzychodu do Sierakowa[6]. W 2014 do Sierakowa powróciło stałe, sezonowe połączenie kolejowe z Poznaniem. Pociąg RYBAK łączy w niedzielne wakacje stolicę województwa Poznań z Sierakowem. Ze względu na remont torowiska, na odcinku Międzychód - Sieraków pociąg jest prowadzony Kolejową Komunikacją Zastępczą[6].

Komunikacja PKS[edytuj | edytuj kod]

W Sierakowie znajduje się 5 przystanków autobusów PKS[a]. Autobusem z Sierakowa można dojechać między innymi do stolicy województwa (przez Pniewy lub Wronki) oraz do Międzychodu. Pojedyncze kursy wykonywane są również w relacjach do Szamotuł, Międzyrzecza, Sulęcina i Chrzypska Wielkiego[7]. Na przystankach zatrzymują się autobusy PKS Poznań oraz PKS Gorzów Wlkp..

Komunikacja LKM[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy Lokalnej Komunikacji Mikrobusowej zapewniają łączność okolicznych wiosek z Sierakowem i Międzychodem. Mikrobusy kursują kilka razy dziennie z Sierakowa do stolicy powiatu, Kwilcza, Pniew i Chrzypska Wielkiego (przez Lutom).[potrzebne źródło]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Jedyna linia miejska nr 50 została uruchomiona po raz pierwszy w latach 70. XX wieku. Autobusy PKS w sezonie letnim kursowały na trasie z plaży na rynek, w późniejszym okresie linia ta została przedłużona do Lutomia, gdzie znajdowało się szkolne schronisko młodzieżowe. Druga odsłona komunikacji miejskiej zaczęła się 13 sierpnia 2011 z okazji przyjazdu pociągu Pojezierze. Historyczny Autosan H9-35 kursował przez kilka godzin na trasie Dworzec Kolejowy - Zamek - Rynek - Plaża nad jeziorem[6]. Od 2011 komunikacja miejska kursuje regularnie na tej trasie w dniach przyjazdu do Sierakowa pociągów turystycznych.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

W Sierakowie nad Jeziorem Jaroszewskim wyznaczono 2 letnie kąpieliska[9]:

  • Plaża Miejska nad Jeziorem Jaroszewskim OSiR, (ul. Poznańska 26)
  • Kąpielisko Centralnego Ośrodka Sportowo-Szkoleniowego TKKF, (ul. Poznańska 27)

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Miasto zapewnia nauczanie na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i średnim.
Od niedawna w Sierakowie działają dwa przedszkola:

  • Samorządowe "Przedszkole Przyjaciół Książki", ul. Przedszkolna 3,
  • Prywatne "Przedszkole Kolorowe Nutki", ul. Daszyńskiego.

W mieście działa jedna Szkoła Podstawowa im. mjr Henryka Sucharskiego obejmująca również swoim zasięgiem pobliskie wioski (Bucharzewo, Chalin, Chorzępowo, Górę, Grobię, Kłosowice, Ławicę, sołectwo Marianowo, Przemyśl i Śrem).
Na poziomie gimnazjalnym i średnim kształci Zespół Szkół, w którym znajdują się gimnazjum, technika (zawodowe i profilowane) oraz liceum ogólnokształcące. Dodatkowo dla starszych osób w Sierakowskim Ośrodku Kultury odbywają się sesje Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zalicza się do klasy miast małych[b]. Liczba jego mieszkańców, na przestrzeni ostatnich 35 lat systematycznie rosła, aż do roku 1998[10], w którym to po raz pierwszy zaobserwowano spadek ludności. Najwyższą liczbę ludności Sieraków osiągnął w roku 1997[11], gdy liczba mieszkańców miejscowości liczyła prawe 6200 mieszkańców. Następnie obserwowany był dość znaczny spadek mieszkańców o około 200 osób. W chwili obecnej w Sierakowie obserwuje się stopniowy, lecz nieznaczny wzrost liczby mieszkańców. W przeciągu ostatnich 5 lat w mieście przybyło około 100 osób. Zgodnie z bilansem opracowanym w oparciu o wyniki NSP w 2011r., na dzień 31.12.2011 r. miasto liczyło 6120 osób[12].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Sierakowa działają liczne kluby sportowe m.in. SKS Warta Sieraków, Klub Kręglarski Wrzos, UKS Kormoran Sieraków. Funkcjonuje kilka obiektów sportowych m.in. automatyczna kręgielnia 4-torowa, kompleks boisk "Orlik", boiska przy OSiR Sieraków, ośrodek TKKF a w nim hala sportowa, boiska, korty tenisowe, bieżnia; boiska do piłki plażowej, wypożyczalnie sprzętu wodnego.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast partnerskich na znaku powitalnym, przy wjeździe od południowej granicy miasta
miejscowość
partnerska
rodzaj
współpracy
źródło
Czechy Vodňany porozumienie o współpracy (2004);
wymiana grup artystycznych
[14]
Niemcy Schönberg stowarzyszenie;
wymiana młodzieży
[14]
[15]
Francja kanton Bécherel wymiana grup artystycznych
[14]
Litwa gmina Soleczniki umowa o partnerstwie (2009)
[16]
Słowacja Horné Srnie wymiana grup artystycznych

Osoby związane z Sierakowem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Sieraków: #1"Huta", #2"I Oś", #3"Letnisko", #4"Rynek", #5"Wyb."
  2. Umownie za miasta małe określa się jednostki miejskie liczące poniżej 20 tys. mieszkańców.

Przypisy

  1. Raport o stanie Gminy Sieraków. Sieraków: Urząd Gminy Sieraków, 2008, s. 8. 1501. Cytat: 2.1. Historia miasta i gminy; Na podstawie badań historycznych za datę nadania praw miejskich Sierakowowi przyjmuje się rok 1358. Nie zachował się jednak oryginał aktu lokacji miasta wydanego przez króla Kazimierza III Wielkiego. W 1416 roku Władysław Jagiełło odnowił magdeburskie prawa miejskie..
  2. Źródło: http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_wielkopolskie/portrety_gmin/powiat_miedzychodzki/gm_sierakow.pdf - Statystyczne Vademecum Samorządowca 2013 dla gminy Sieraków
  3. Bank Danych Lokalnych GUS - http://www.stat.gov.pl/bdl
  4. Miasto jako właściciel obiektu planuje jego odbudowę z przeznaczeniem na cele kulturalne (z ew. funkcją gastronomiczną - informacja na podstawie informacji z miejscowego urzędu gminy).
  5. 8.8.1. Drogownictwo i komunikacja- Drogi. 2009. s. 61-62.
  6. 6,0 6,1 6,2 Wakacyjne pociągi z Poznania. 2014. [dostęp 2014-07-29].
  7. tabliczka PKS Rynek w Sierakowie. 2011. [dostęp 2011-09-18].
  8. [www.vivat-orkiestra.pl Strona internetowa Orkiestry Vivat! oraz stowarzyszenia ArtVivat!].
  9. Uchwała Nr VII/44/11 Rady Miejskiej w Sierakowie z dnia 17 maja 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2011 r. Nr 184 poz. 2935)
  10. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Sieraków. diagnoza stanu gminy. Sieraków: Zarząd Gminy Sieraków, 1999-12, s. 41. 1328. Cytat: lata 1975-1990.
  11. Dane dla jednostki podziału terytorialnego → Sieraków, Ludność, lata 1995-2008. W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny.
  12. Ludność w gminach według stanu w dniu 31.12.2011 r. bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP’2011. Główny Urząd Statystyczny, 2012.
  13. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 12 lutego 2013.
  14. 14,0 14,1 14,2 Współpraca z Niemcami, Czechami, Francją.
  15. Schönberger Freundeskreis Sieraków e.V..
  16. MOWA O PARTNERSTWIE Z REJONEM SOLECZNICKIM NA LITWIE.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]