Czarnków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Czarnków – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Legnickie Pole.
Czarnków
Miasto Czarnków dziś
Miasto Czarnków dziś
Herb
Herb Czarnkowa
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat czarnkowsko-trzcianecki
Gmina gmina miejska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1397[1]
Burmistrz Franciszek Strugała
Powierzchnia 10,04 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

11 305
1126 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 67
Kod pocztowy 64-700
Tablice rejestracyjne PCT
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Czarnków
Czarnków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarnków
Czarnków
Ziemia 52°54′16″N 16°33′51″E/52,904444 16,564167Na mapach: 52°54′16″N 16°33′51″E/52,904444 16,564167
TERC
(TERYT)
3002011
SIMC 0966777
Hasło promocyjne: "Czarnków - miasto z charakterem"
Urząd miejski
plac Wolności 6
64-700 Czarnków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Czarnków w Wikisłowniku
Strona internetowa
Most "wędrujący"
Rondo im. Jana Pawła II
Szpital powiatowy
Browar Czarnków

Czarnków (niem. Czarnikau, d. również Czarnków nad Notecią) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim. Jest siedzibą powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego oraz wiejskiej gminy Czarnków. Miasto położone jest nad rzeką Noteć, na skraju Puszczy Noteckiej. Czarnków położony jest na wzgórzach morenowych, dlatego teren wokół niego bywa nazywany Szwajcarią Czarnkowską. Znajduje się tu jedna z niewielu na nizinach skocznia narciarska (obecnie nieczynna). Miasto nie posiada połączeń kolejowych, mieszkańcy muszą korzystać ze stacji kolejowej w Pile, Wronkach, Trzciance lub Krzyżu Wlkp.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczyło 11 305 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Czarnków położone jest w północnej części województwa wielkopolskiego, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim. W Czarnkowie znajduje się siedziba władz powiatowych, miejskich, jak i gminnych.

Czarnków leży na granicy mezoregionów fizycznogeograficznych: Pojezierza Chodzieskiego i Kotliny Gorzowskiej w jej mikroregionie Dolinie Dolnej Noteci. Mezoregion Pojezierza Chodzieskiego charakteryzuje się krajobrazami młodoglacjalnymi równin i wzniesień morenowych, atrakcyjne są wały moren spiętrzonych, które występują na krawędzi wysoczyzny morenowej nad Czarnkowem[2].

Panorama

Miasto stanowi 0,54% powierzchni powiatu.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat miasta kształtuje się pod wpływem trzech regionów klimatycznych: Regionu Środkowowielkopolskiego, Środkowopomorskiego i Regionu Dolnej Warty. Długość trwania lata wynosi ok. 100 dni, zimy ok. 80, a liczba dni z mrozem waha się w przedziale 30–40. Okres wegetacyjny rozpoczyna się 1–5 kwietnia i kończy 1–5 listopada. Średnia roczna suma opadów wynosi 500–600 mm. Dominują wiatry zachodnie i południowo-zachodnie.

Mezo- i mikroklimat Czarnkowa kształtuje się pod silnym wpływem Doliny Noteci i strefy krawędziowej Pojezierza Chodzieskiego. System łąkowy w dolinie z udziałem wód otwartych, podmokłości, zarośli i zadrzewień, dużą akumulacją energii słonecznej w okresie wegetacji, tworzą klimat wilgotny, dobrze natleniony, nasycony roślinnymi substancjami lotnymi[2].

Warunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Rzeką, która przepływa przez miasta jest Noteć, która mieści się w drugiej klasie czystości. Największy wpływ na jakość wód Noteci mają rzeki wpadające do niej. Na różnych odcinkach są to przede wszystkim Gwda, Drawa, Bolimka i Trzcinica[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Czarnkowie pochodzą z XII wieku (kronika Galla Anonima) miasto wymieniane jest w formie Carnkou[3],, miał w nim wówczas panować książę Gniewomir. W 1192 r. (data jest prawdopodobnie pomylona lub może być fałszerstwem[4]) komes Mikołaj, wojewoda kaliski miał otrzymać w przywileju książęcym Mieszka III Starego Czarnków z pozwoleniem na założeniu miasta targowego i zwolnieniem mieszczan z obowiązku płacenia ceł[5], pozostałością tego jest napis na nagrobku w kościele czarnkowskim: Illustri Heroi Domino Nicolao Comiti Palatino Calissiensi, Castri Czarnkow a Miecislao V. Majoris Poloniae Duce anno 1192. obtentoriy et Civitatis hujus Conditori et primo haeredi, a Dzierzykrajo Czopensi Domino oriundo, et per Boleslaum Chrabri, ad fidem Christi converso, et baptisato[6]. W XIII wieku - siedziba kasztelanii. W końcu XIII w. Czarnków został nadany przez ówczesnego księcia Władysława I Łokietka, możnemu rodowi Nałęczów, którzy od nazwy miasta przyjęli nazwisko Czarnkowskich. Nałęczowie na miejscu dawnego grodu lub w jego pobliżu wznieśli zamek, a w miejscu dawnej osady targowej nastąpiła lokacja miasta (prawdopodobnie w 1. połowie XIV wieku).

W schyłkowym okresie zaborów Czarnków na tle reszty Wielkopolski wyróżniał się istnieniem silnego ruchu socjalistycznego. W wyborach do parlamentu niemieckiego w 1912 r. w mieście tym na socjalistów padły 2754 głosy (przy 12 967 głosów w całym Poznańskiem)[7].

W 1997 roku do miasta przyłączono obszar części wsi o łącznej powierzchni 37,88 ha[8]. W 2007 roku powiększono obszar miasta o 34,9 ha[9]. W 2008 roku z miasta odłączono obszar 1,73 ha do gminy Czarnków[10].

W 2011 r. w Czarnkowie zniesiono Ośrodek Zamiejscowy Prokuratury Rejonowej w Trzciance[11].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Lista zabytków prawnie chronionych w Czarnkowie:

  • układ urbanistyczny miasta
  • kościół pw. św. Marii Magdaleny – późnogotycki kościół wybudowany ok. 1580, następnie rozbudowany w XVII-XVIII wieku
  • stary cmentarz żydowski z XIX wieku (ul. Podgórna); istniał też nowy cmentarz żydowski(ul. Poznańska) lecz nie jest on obecnie zabytkiem
  • ratusz z połowy XIX (plac Wolności)
  • dom przy ul. Krasickiego (ob. Łąkowa 7) 7 z XIX wieku
  • dworek przy ul. Rybaki 28 z 2. połowy XVIII wieku, klasycystyczny
  • dom przy ul. Rybaki 33 z 1. połowy XIX wieku
  • dom nr 9 przy Rynku z 1. połowy XIX wieku
  • dom nr 15 przy Rynku z 1908 r,

Lista zabytków nierejestrowanych:

  • magazyny zbożowe (1. połowa XIX wieku)
  • neogotycki budynek starostwa z 1900
  • browar z końca XIX wieku

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek przemysłu drzewnego (meble, płyty pilśniowe), spożywczego (browar produkujący jako jeden z nielicznych w kraju piwo niepasteryzowane, mleczarnia), metalowego (kuchenne meble stalowe, wyposażenie statków)[potrzebne źródło].

Według danych z roku 2012 średni dochód na mieszkańca wynosił 3074,81 zł[12].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. liczba bezrobotnych mieszkańców Czarnkowa zarejestrowanych w urzędzie pracy obejmowała469 osób, co stanowi wskaźnik bezrobocia rejestrowanego na poziomie 6,4%[13].

Struktura demograficzna mieszkańców Czarnkowa wg danych z 31 grudnia 2012[14]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 11 305 100 5796 51,27 5509 48,73
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 2030 17,96 995 8,8 1035 9,16
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 7306 64,63 3434 30,38 3872 34,25
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 1969 17,42 1367 12,09 602 5,33

Obliczony na podstawie tych danych współczynnik feminizacji wskazuje, że na 100 mężczyzn przypadają 105 kobiety.

Ludność w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym wynosi 54,7

Przyrost naturalny na 1000 mieszkańców wynosi 3,1

Saldo migracji wynosi -106

Skocznia narciarska
Czarnków nocą

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Gimnazjum
Amfiteatr w parku
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
  • Publiczne Gimnazjum
  • Liceum Ogólnokształcące im. Janka z Czarnkowa
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. J. Nojego
  • Prywatny Zespół Szkół
  • Zespół Szkół Leśnych w Goraju

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Przystań Jachtowa Marina

Istotną placówką kulturalną w mieście jest Miejskie Centrum Kultury, które organizuje większość imprez kulturalnych. W Czarnkowie znajduje się Miejska Biblioteka Publiczna wraz ze swoją filią na jednym z osiedli. Miasto posiada Muzeum Ziemi Czarnkowskiej oraz kino Światowid przy którym działa Dyskusyjny Klub Filmowy.

Mieści się tu także Muzeum Ziemi Czarnkowskiej, które swoje zbiory gromadzi w trzech działach: archeologicznym, etnograficznym, historycznym.

Jedną z imprez cyklicznie organizowanych w mieście jest Jarmark Nałęczański. Miasto posiada amfiteatr zlokalizowany w parku.

W Czarnkowie wydawany jest tygodnik powiatowy Nadnoteckie Echa.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Miasto ma kilka obiektów sportowo-rekreacyjnych. Znajduje się tu basen odkryty o długości 50 mb z podgrzewaną wodą z 8 torami, mały stadion lekkoatletyczny z bieżnią 380 m, z bieżnią do skoku w dal oraz boiskiem piłkarskim, a także rampa wrotkarska i boiska do siatkówki plażowej i koszykówki. Zimą funkcjonuje lodowisko i tor saneczkowy.

Miejscową drużyną piłki nożnej jest MKS Noteć Czarnków, który rozgrywa swoje mecze na stadionie o pojemności 1 500 miejsc z 1000 miejscami siedzącymi[15]. Klub powstał w 1920 roku i ma barwy zielono-białe. W sezonie 2008/2009 zespół grał w pilskiej klasie okręgowej.

W mieście działa Rowerowa Sekcja Turystyczna, która organizuje lokalne wycieczki rowerowe.

Od roku 2011 funkcjonuje nowoczesna przystań jachtowa "MARINA", która jest miejscem rekreacyjno-wypoczynkowym zarówno dla mieszkańców miasta, jak i turystów z zewnątrz oraz wycieczek szkolnych.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Starostwo powiatowe

Czarnków ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy wybierają do swojej rady miasta 15 radnych[16]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest ratusz na placu Wolności.

Burmistrzowie Czarnkowa:

  • Franciszek Strugała (od 1990)

Miasto jest siedzibą starostwa czarnkowsko-trzcianeckiego, a także wiejskiej gminy Czarnków. W mieście znajduje się urząd skarbowy oraz inspektorat ZUS.

Mieszkańcy Czarnkowa wybierają radnych do sejmiku województwa z okręgu nr 2. Parlamentarzystów wybierają z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Pile, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Czarnków ma 2 parafie rzymskokatolickie. Miasto jest też siedzibą dekanatu czarnkowskiego w archidiecezji poznańskiej. W mieście działa też Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa[17].

Mieszkańcy i osoby wywodzące się z Czarnkowa[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. czarnkow.info. [dostęp 2012-04-18].
  2. 2,0 2,1 2,2 Oficjalna strona Czarnkowa
  3. "Monumenta Poloniae Historica", Tom I, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1864, str. 456.
  4. Wojciech Nowacki, Dlaczego rok 1192 stał się początkiem historii miasta Czarnkowa? [w:] "Studia Periegetica" 5/2010, s. 126
  5. Witold Feigel, Genealogia rodu Czarnkowskich [w:] "Ziemia Nadnotecka" nr 4, grudzień 1930, s.4
  6. Kasper Niesiecki, Herbarz polski. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopisów, dowodów urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Tom III, Lipsk 1839, s.206
  7. Antoni Czubiński: Postępowo-rewolucyjne i narodowo-wyzwoleńcze tradycje Wielkopolski. Poznań: 1983, s. 129.
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 155, poz. 761)
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 136, poz. 961)
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 137, poz. 860)
  11. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 maja 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 634)
  12. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  13. Statystyka (pol.). Powiatowy Urząd Pracy w Czarnkowie, 2010-02-28. [dostęp 2010-04-13].
  14. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  15. Noteć Czarnków (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2009-01-22].
  16. Zarządzenie Wojewody Wielkopolskiego Nr 70/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 55, poz. 1239)
  17. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 8 czerwca 2014.
  18. Miasta partnerskie. Urząd Miasta Czarnków. [dostęp 2011-08-14].
  19. Gadebusch - Czarnków. Urząd Miasta Czarnków. [dostęp 2011-08-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]