Kłobuk (demon)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wierzeń ludowych. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Kłobuk, kołbuk – w wierzeniach słowiańskich demon opiekujący się dobytkiem i ogniskiem domowym. Utożsamiany z duszą martwego płodu. Przybierał najczęściej postać zmokłej kury, a także kaczki, gęsi, sroki, wrony, kota, a nawet człowieka.

Wiara w kłobuki żywa była głównie w południowych (polskojęzycznych) rejonach dawnych Prus Wschodnich, przede wszystkim wśród Warmiaków (z południowej Warmii), w mniejszym zakresie wśród Mazurów.

Kłobuka można było sprowadzić do domu, kusząc go jedzeniem lub przygarniając kurczaka. Można także było go sobie "wyhodować", zakopując pod progiem domu poroniony płód, który po siedmiu dniach (według innych podań: miesiącach lub latach) zamieniał się w kłobuka.

Kłobuk dbał o pomnożenie majątku swojego gospodarza. Czynił to jednak, okradając sąsiadów.

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Wiarę Warmiaków w kłobuka opisuje Melchior Wańkowicz w reportażu z 1935 roku "Na tropach Smętka". Kłobuk występuje w powieści Zbigniewa Nienackiego "Raz w roku w Skiroławkach".

Motyw kłobuka pojawia się w grze Wiedźmin 3: Dziki Gon.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara i Adam Podgórscy: Wielka Księga Demonów Polskich. Leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice: Wydawnictwo KOS, 2005. ISBN 83-89375-40-0.
  • Andrzej Szyjewski: Religia Słowian. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004. ISBN 83-7318-205-5.
  • Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Bajki Warmii i Mazur, Krakow 1956, S. 64ff.
  • Hanna Bień-Bielska, Słownictwo Warmii i Mazur, Wierzenia i obrzędy, Wrocław 1959, S. 10f.
  • Józef Jacek Rojek, Baśń o Kłobuku psotniku, Olsztyn 1987
  • Józef Jacek Rojek, Figle i psoty Kłobuka niecnoty, Olsztyn 2004