Zamek Ostrężnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Ostrężnik
Ilustracja
Pozostałości po zamku
Państwo  Polska
Położenie na mapie gminy Janów
Mapa lokalizacyjna gminy Janów
Zamek Ostrężnik
Zamek Ostrężnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Ostrężnik
Zamek Ostrężnik
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zamek Ostrężnik
Zamek Ostrężnik
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu częstochowskiego
Zamek Ostrężnik
Zamek Ostrężnik
Ziemia50°40′30″N 19°24′00″E/50,675000 19,400000
Fragment muru na zamku w Ostrężniku
Ruiny murów zamkowych w Ostrężniku

Zamek Ostrężnik – dawny zamek, obecnie w ruinie, znajdujący się w pobliżu niewielkiej osady Ostrężnik, na południe od drogi wojewódzkiej nr 793 łączącej Janów i Żarki, w odległości ok. 6 km od Janowa. Ruiny znajdują się na szczycie skały Ostrężnik w lesie na wzgórzu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

O istnieniu zamku nie zachowały się niemal żadne informacje w kronikach. Według badań archeologicznych z lat 2000–2003 (Stanisław Kołodziejski) przypuszcza się, że zamek ten wzniesiono na początku XIV wieku prawdopodobnie z inicjatywy Jana Muskaty, biskupa i starosty krakowskiego[1]. Brak późniejszych warstw kulturowych pozwala przypuszczać, że zamek mógł nie zostać ukończony (ujawniono pryzmy kamienia do budowy) lub był użytkowany bardzo krótko. Nie jest wykluczone, że służył on za więzienie dla wielmożów i wszelkie informacje o nim były utajnione; lub też był siedzibą rycerzy-rabusiów[2]. Jedyna wzmianka historyczna pochodzi z rejestrów częstochowskich, gdzie jest mowa o tym, iż w Ostrężniku stoi rudera wieży czy zamku. Nie wiadomo w jakich okolicznościach i kiedy zamek uległ zniszczeniu.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zachowane resztki pozwalają przypuszczać, że obiekt składał się kiedyś z zamku górnego i dolnego, z dwoma podzamczami i otoczony był głęboką fosą. Zamek dolny otaczał kamienny mur oraz wały z palisadą, które oddzielały poszczególne podzamcza.

Położony na wapiennej skale zamek górny miał regularne założenie o powierzchni około 1200 m². W północno-zachodniej części dziedzińca mieścił się budynek mieszkalny wzniesiony na planie prostokąta. Od południa stała wysunięta przed linię murów czworoboczna baszta. Mury miały 144 m długości i ok. 2 m grubości. Skała, na której wznosił się zamek górny jest stroma i niedostępna od północy i od zachodu. Od strony południowej oraz wschodniej jest łagodniejsza i tam rozwinęło się podzamcze. Pełniło ono funkcję gospodarczą i zajmowało powierzchnię około 2000 m² (niektóre źródła mówią nawet o 7000 m²).

Stan obecny[edytuj | edytuj kod]

Obecnie jedyne, co pozostało z warowni, to skała, na której był zbudowany zamek górny, oraz fragmenty wałów i murów o wysokości nie przekraczającej jednego metra. Ich pozostałości to najprawdopodobniej resztki wieży obronnej, budynku mieszkalnego i wieży bramnej. Widoczne są również otaczające podzamcze ziemne wały.

Teren ruin porośnięty jest lasem. W skale, na której wzniesiono warownię, znajduje się Jaskinia Ostrężnicka z korytarzami o długości ok. 90 metrów, która jest obiektem wycieczek speleologów. Legenda głosi, że zostali w niej zasypani rabusie wraz ze swoimi łupami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Kołodziejski, Zamek Ostrężnik w świetle dotychczasowych badań, W: Zróżnicowanie i przemiany środowiska przyrodniczo-kulturowego Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, T. 2, Ojców 2004, s. 19-24.
  2. Dawid Lasociński „Ostańce, ruiny i pstrąg” Gazeta Wyborcza 24-25 października 2009 r. http://polskanarowery.sport.pl/msrowery/1,105123,7688063,Weekend_na_rowerze__Jura_Krakowsko_Czestochowska__.html

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Fidura, Zamki i inne warownie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Częstochowa: Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej. Oddział, 1990
  • Marceli Antoniewicz, Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej: geneza – funkcje – konteksty, PAN. Oddział w Katowicach. Komisja Historyczna, Wydawnictwo Szumacher, Kielce 1998. ​ISBN 83-86168-20-X