Zamek Sielecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek Sielecki
Obiekt zabytkowy nr rej. A15/60 23 lutego 1980
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Sosnowiec
Adres ul. Zamkowa 2
Typ budynku zamek
Położenie na mapie Sosnowca
Mapa lokalizacyjna Sosnowca
Zamek Sielecki
Zamek Sielecki
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zamek Sielecki
Zamek Sielecki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Sielecki
Zamek Sielecki
Ziemia50°17′07,6″N 19°08′44,2″E/50,285444 19,145611
Strona internetowa
Tablica z 1620 roku.

Zamek Sieleckizamek w Sosnowcu-Sielcu. Zamek Sielecki położony na lewym brzegu Czarnej Przemszy to najstarszy obiekt w Sosnowcu. Swoją historią sięga późnego średniowiecza.[1]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie fortalicja o charakterze obronnym, rozbudowana w 1620 roku w założenie czteroskrzydłowe z narożnymi wieżami, być może z wykorzystaniem wcześniejszej zabudowy. Zamek został zbudowany z kamienia wapiennego łamanego i cegły. Budowla piętrowa, podpiwniczona. Po pożarze w 1824 roku zamek został odbudowany w 1832 roku, jednak rozebrano skrzydło wschodnie z bramą wjazdową oraz zasypano fosy[1]. Mimo tych zmian, o pierwotnym obronnym charakterze świadczy ukształtowanie bryły, cztery narożne wieże, oraz ryzality na przedłużeniu skrzydeł bocznych[2][3]. Obecnie jest to trójskrzydłowa budowla z otwartym dziedzińcem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia budowy zamku nie jest do końca poznana. Jeszcze niedawno uważano, że powstał w 1620 r., ale dzięki badaniom archeologicznym i kwerendom w archiwach okazało się, że jego początki sięgają być może XV wieku[4]. W 1620 roku Sebastian Minor herbu Półkozic ukończył budowę nowego zamku na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku[1]. Upamiętniono to tablicą zachowaną do dzisiaj w kaplicy[1]. Wygląd zamku z tego okresu przedstawiają inwentarze z 1665 i 1719 r. Po Minorach, gospodarzami Sielca byli Modrzejewscy i Męgoborscy[1]. W czasach panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zamek należał do płk Michała Żulińskiego, a następnie do szambelana dworu królewskiego Jordana Stojewskiego, który w 1802 sprzedał zamek pruskiemu generałowi Christianowi Ludwigowi Schimmelpfennig von der Oye[1]. Po jego śmierci w 1812 roku, wdowa w 1814 roku sprzedała zamek księciu pszczyńskiemu Ludwikowi Anhalt-Coethen von Pless[1]. W 1824 roku zamek spłonął, co spowodowało, że książę zlecił jego przebudowę w oparciu o przygotowane przez Józefa Heintza plany, na podstawie których wyburzono skrzydło wschodnie oraz zasypano fosy[5]. W 1856 roku obiekt kupił przedsiębiorca hutniczy Andreas von Renard ze Strzelec Opolskich i w rękach tej rodziny i związanej z nią firmy zamek pozostawał do II wojny światowej pełniąc funkcję biurowca[1]. W przeszłości był nie tylko siedzibą szlachetnie urodzonych, ale i Gwarectwa hr. Renard, Muzeum Górnictwa oraz Muzeum Szkła Współczesnego.

W 1994 zniszczony zamek przejęło miasto Sosnowiec. Obecnie w zamku ma siedzibę "Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki". Ta samorządowa instytucja współtworzy kulturalne życie miasta organizując wystawy, koncerty i różnorodne spotkania kulturotwórcze.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1361 – Abraham z Goszyc z synem Markiem sprzedali dobra w Sielcu staroście sandomierskiemu Ottonowi z Pilczy herbu Topór
  • 1384 – umiera Otton z Pilczy herbu Topór
  • 1403 – Pierwsza informacja o obiekcie obronnym w Sielcu[1]
  • 1430–1434 – konflikt sąsiedzki pomiędzy Bodzantą z Sielca herbu Szeliga a Mikołajem Siestrzeńcem herbu Kornic, słynnym awanturniczym burgrabią będzińskim
  • 1430 – wzmianka o istnieniu fortalicjum[1]
  • 1465 – właścicielem fortalicjum zostaje królewski dworzanin Jakub Duch z Dębna
  • 1487 – dobra sieleckie w ramach odzyskiwania królewszczyzn zostały wykupione od Grzegorza z Morawicy i przeszły na własność króla Kazimierza Jagiellończyka
  • 1567 – właścicielem Sielca zostaje Walenty Minor
  • 1620 – Sebastian Minor z Przybysławic herbu Półkozic, dziedzic Sielca i Obichowa, kończy budowę na zamku czterech murowanych skrzydeł z wieżyczkami narożnymi
  • Koniec XVIII wieku – zamek należy do płk Michała Żulińskiego, a następnie do szambelana dworu króla polskiego Jordana Stojewskiego
  • 1824 – pożar zamku
  • 1832 – odbudowa zamku po pożarze
  • 1856 – dobra sieleckie wraz z zamkiem kupił hrabia Andrzej Renard dla syna Jana. Przebudowa zamku: zburzenie skrzydła wschodniego, zasypanie fos.
  • 1884 – na zamku mieści się siedziba spółki górniczej rodziny Renard
  • 1977 – zamek przeszedł na własność Zjednoczonych Hut Szkła Gospodarczego "Vitropol" i został przeznaczony na siedzibę Muzeum i Centralną Wzorcownię Szkła Polskiego[6].
  • 1977 - 1980 generalny remont zamku[6]
  • 1981 - 1995 - siedziba Muzeum Szkła Współczesnego[6]
  • 1994 – zniszczony zamek przejęło miasto, rozpoczęto remont
  • 1999–2002 – remont zamku i nadanie mu obecnego wyglądu
  • 2002 – na zamku zaczyna działalność Sosnowieckie Centrum Sztuki-Zamek Sielecki

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Park Sielecki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Jacek Bednarek, Zamek Sielecki w Sosnowcu, Zamki Polskie, 2004 [dostęp 2017-06-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-05] (pol.).
  2. TOS, Sosnowiec: Zamek Sielecki będzie zmodernizowany. Podpisano już umowę [ZDJĘCIA], „Dziennikzachodni.pl”, 17 marca 2015 [dostęp 2017-06-28] [zarchiwizowane z adresu 2015-06-05] (pol.).
  3. Zamek Sielecki, Sosnowiec - Zabytek.pl, Zabytek.pl - Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 2017-06-28] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-24] (pol.).
  4. Martyna Walker, Wojewódzki program opieki nad zabytkami w województwie śląskim na lata 2010-2013, 2010 [zarchiwizowane z adresu 2017-11-13] (pol.).
  5. Rafał Bryła, Historia zamku, SOSNOWIECKIE CENTRUM SZTUKI - ZAMEK SIELECKI, 16 kwietnia 2013 [dostęp 2018-05-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-25] (pol.).
  6. a b c Zamek Sielecki w Sosnowcu, Wiki Zagłębie, 13 marca 2016 [dostęp 2017-06-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-17] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]