2 Batalion Pancerny

2 Batalion Pancerny
Historia
Państwo	II Rzeczpospolita
Sformowanie	1935
Rozformowanie	1939
Tradycje
Święto	1 czerwca
Dowódcy
Ostatni	mjr Zygmunt Chabowski
Organizacja
Dyslokacja	Żurawica
Podporządkowanie	2 Grupa Pancerna
Rodzaj wojsk	Broń pancerna
Rodzaj sił zbrojnych	Wojska lądowe

czołg TK-3

czołg -Vickers E

czołg Renault FT 17

Samochód pancerny wz. 34

Motocykl Sokół 1000

2 Batalion Pancerny - polska jednostka wojskowa broni pancernej okresu II RP.

Powołany rozkazem ministra Spraw Wojskowych z 26 lutego 1935. Rozkazem tym przemianowano istniejący od 2 lat Batalion Czołgów i Samochodów Pancernych, tworząc 2 Batalion Pancerny. Był największym batalionem tego typu w II RP.

Była to jednostka wojskowa "czasu P" spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej "czasu W". Spełniała również zadania organizacyjne i szkoleniowe.

Batalion stacjonował w Żurawicy.

Geneza

Batalion rodowód swój wywodzi od 1 Pułku Czołgów przybyłego do Polski wraz z Armią Hallera.

11 sierpnia 1921 rozwiazano sztab pułku, a bataliony usamodzielniono. Jego 2 batalion stacjonował w owym czasie w Żurawicy.

16 lutego 1923, na bazie tegoż batalionu odtworzono na nowo 1 pułk. Dołączono do niego przeniesiony z Warszawy 1 batalion czołgów i Centralną Szkołę Czołgów z Poznania.

W październiku 1930 1 Pułk Czołgów przeniesiono do Poznania, pozostawiając w Żurawicy 2 batalion czołgów i park czołgów "Typ-II".

Pół roku później, rozkazem Ministra Spraw Wojskowych 16 czerwca 1931 na bazie tych pododdziałów i 2 dywizjonu samochodów pancernych, sformowano w Żurawicy 2 Pułk Pancerny.

W 1933 powrócono znowu do koncepcji batalionowej i rozkazem MSWojsk. (Dodatek Tajny Nr 6133 z 19 października 1933 poz. 802) pułk pancerny przemianowano na 2 batalion czołgów i samochodów pancernych. Do batalionu wcielono również kadrę rozwiązywanego w Przemyślu 10 dywizjonu samochodowego.

Dowódcy

• ppłk Józef Koczwara (dowódca 2 ppanc i 2 bcz i sam. panc.)
• ppłk dypl. Marian Strażyc - 1934 - 1938
• po mjr Stanisław Olszewski - 1938 - 1939
• mjr Zygmunt Chabowski - luty 1939 - 1 września 1939

Struktura organizacyjna

• dowództwo
• kwatermistrzostwo
• kompania szkolna
• dwie kompanie czołgów
• kompania motorowa
• kompania techniczno-gospodarcza
• pluton łączności
• park i składnica

Batalion posiadał: 36 oficerów, 186 podoficerów zawodowych i nadterminowych, 409 żołnierzy niezawodowych oraz 12 pracowników cywilnych (razem 646 osób). Według źródła nr 4 w lipcu 1939 r. w batalionie służyło 35 oficerów (etat: 51) i 262 podoficerów zawodowych i kontraktowych (etat: 306).

Wyposażenie

Na swoim wyposażeniu posiadał 56 czołgów lekkich 7TP(49 jednowieżowych i 7 dwuwieżowych), 38 czołgów rozpoznawczych TKS (18 szt.) i TK-3 (20 szt.), 21 czołgów Vickers E, 70 czołgów wolnobieżnych typu Renault 17 i wozy pancerne wz.34. Ponadto posiadał 28 samochodów osobowych, 202 samochody ciężarowe (ciężarówki lekkie, ciężkie i sanitarne), 52 samochody specjalne (warsztaty ruchome, cysterny i inne), 32 przyczepki różne, 110 motocykli i 5 ciągników. Ogółem posiadał 185 wozów bojowych i 397 pojazdów samochodowych i motocykli. Wielkością osiągnął rozmiary pułku.

Mobilizacja

W 1939 batalion sformował w grupie czarnej:

• 2 Batalion Czołgów Lekkich
• 111 Kompanię Czołgów Wolnobieżnych
• 112 Kompanię Czołgów Wolnobieżnych
• 113 Kompanię Czołgów Wolnobieżnych
• 121 Kompanię Czołgów Lekkich
• 101 Kompanię Czołgów Rozpoznawczych
• Ośrodek Zapasowy Broni Pancernych nr 3 ( 7 dwu wieżowych 7TP )
• sprzęt dla dywizjonu rozpoznawczego 10 Brygady Kawalerii
• kolumnę samochodów ciężarowych (typ 1) nr 1051 dla Armii Prusy, samochody Ursus
• kolumnę samochodów sanitarnych (PCK) nr 1001 dla Armii Prusy, samochody Fiat 621
• kolumnę samochodów sanitarnych (typ I) nr 1002 dla Armii Prusy, samochody CWS dowódca: kpt. Ludwik Ziółkow

(Kolumna samochodów zawsze składała się z pocztu dowódcy, w którym znajdował się samochód terenowy, samochód warsztat, samochód ciężarowy, 2 przyczepki paliwowe i 2 motory. Ponadto w kolumnie znajdowały się 2 plutony, w każdym po 10 samochodów w zależności od rodzaju kolumny sanitarne lub ciężarowe)

Ponadto dodatkowo sformowano:

• dwa plutony czołgów rozpoznawczych TK (po 4 czołgi w każdym) do dyspozycji dowódcy załogi obrony Przemyśla
• 4 kolumny samochodowe dla Armii Kraków

Symbole batalionu

Sztandar

Sztandar batalionowi nadano zarządzeniem Prezydenta z 25 marca 1938. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednolicony prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten występował również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono:

• w prawym górnym rogu — wizerunek Matki Boskiej Kodeńskiej
• w lewym górnym rogu — wizerunek św. Michała
• w prawym dolnym rogu — herb Ziemi Przemyskiej
• w lewym dolnym rogu odznaka honorowa 2 batalionu pancernego

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

Przed przekroczeniem granicy węgierskiej, sprawujący bezpośredni nadzór nad sztandarem chor. Majchrzak, otrzymał rozkaz od nieznanego mu pułkownika spalenia przewożonych sztandarów. Zniszczeniu uległy wówczas sztandary 1, 2, 5 i 8 Batalionu Pancernego oraz Szkoły Podchorążych Broni Pancernej.

Sztandarowy zdążył wyciąć jednak z płata sztandaru wizerunek matki Boskiej Kodeńskiej, który to przekazał we Francji ostatniemu dowódcy batalionu. Wycinek pozostawał w posiadaniu ppłk. Zygmunta Chabowskiego, a obecnie znajduje się na sztamdarze 2 Pułku Pancernego.

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się miniatura sztandaru ofiarowana przez żołnietzy batalionu mjr. dypl. Marianowi Strażycowi.

Odznaka pamiątkowa

30 kwietnia 1936 roku Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 2 bpanc . Odznaka ma kształt krzyża templariuszy. Lewa strona krzyża pokryta czarną, a prawa — pomarańczową emalią. Pośrodku miniatura znaku pancernego. Autorem projektu odznaki był por. Roderyk Wiedman. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej i żołnierskiej – srebrzonej, bez emalii. Do emaliowania odznak oficerskich stosowano najczęściej emalię pomarańczową transparentną (przezroczystą), lecz były też wykonywane odznaki pokrywane emalią lakową (nieprzezroczystą). Wykonywane były również miniaturki odznak oficerskich. Odznaka wręczana była w dniu zwolnienia żołnierzy do rezerwy oraz w święto batalionu - 1 czerwca.

Bibliografia

• Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1989. 
• Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990. 
• Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1. 
• Antoni Nawrocki: 2. Batalion Pancerny (Żurawica 1935 - 1939). Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks", 2006. 
• Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych. Londyn 1971
• Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.