Bawolec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bawolec
Alcelaphus buselaphus[1]
(Pallas, 1766)
Bawolec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina krętorogie
Podrodzina Alcelaphinae
Rodzaj Alcelaphus
Gatunek bawolec
Podgatunki

zobacz w tabelce

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bawolce w Parku Narodowym Etosha

Bawolec, antylopa krowia (Alcelaphus buselaphus) – gatunek dużej antylopy z rodziny krętorogich.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie Afryka Środkowa i Południowa. Zasięg występowania bawolca został drastycznie ograniczony na skutek polowań, niszczenia siedlisk i wypierania przez rolnictwo (hodowla zwierząt). Obecnie spotykany jest wyłącznie w Botswanie, Namibii, Etiopii, Ugandzie,Tanzanii i Kenii[3]. Zasiedla sawanny i stepy na terenach równinnych i górzystych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Bawolec należy do największych przedstawicieli podrodziny Alcelaphinae. Osiąga długość ciała od 150-245 cm i masę 75-200 kg. Długość ogona wynosi 30-70 cm, a wysokość w kłębie od 1,1-1,5 m. Samice są nieznacznie mniejsze od samców. Skóra bawolców pokryta jest długimi do 25 mm włosami, a ich głowa wąska i wydłużona. Ubarwienie, w zależności od podgatunku, od jasno- do szaro-brązowego. Przedstawiciele obojga płci posiadają lirowato, lub łukowato wygięte rogi o długości od 45-70 cm. Dojrzałość płciową osiągają ok. 1 roku życia. Po ciąży trwającej 214-242 dni samica rodzi jedno młode. Bawolce żyją od 11 do 20 lat.

Są zwierzętami społecznymi. Tworzą zorganizowane stada, które mogą się składać z 300 osobników.

Rogi tych zwierząt różnią się nieznacznie w zależności od podgatunku, jednak wszystkie są ciężkie i charakterystycznie wykrzywione. Służą głównie do walk o terytorium oraz do obrony przed drapieżnikami. Powstają bardzo wcześnie i występują u obu płci. Zwierzęta te mają bardzo umięśnione odnóża. W przypadku ucieczki potrafią rozpędzić się do 80 km/h.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bawolce są zwierzętami tworzącymi duże stada osiągające nawet do 300 osobników. Samica w ciągu jednej ciąży wydaje na świat jedno młode. Okres godowy jest zależny od miejsca występowania danego osobnika. Ciąża trwa od 214 do 242 dni. Młode niezależnie od płci zostaje z matką do 3 lat od urodzenia lecz najczęściej odłącza się od niej znacznie wcześniej. Młode samce dołączają do dorosłych samców by pilnować terytorium. Samice natomiast towarzyszą matce najczęściej do momentu aż same będą wstanie wydać potomstwo. Samce Alcelaphus buselaphus bywają bardzo agresywne, zwłaszcza kiedy dochodzi do wejścia innego samca na ich terytorium. Odbywają się wtedy walki na rogi. Podobne zachowanie dostrzeżono u samic, dotyczyło jednak ono obrony własnego potomstwa.

Bawolce są zwierzętami rośliożernymi. Ich głównym pożywieniem są trawy, przy czym są one różne w zależności od pory roku. W ciągu pory deszczowej głównym składnikiem ich pożywienia są trawy Andropogon, w mniejszym stopniu trawy Hyparrhenia i rośliny strączkowe. W czasie pory suchej, kiedy pożywienia jest mniej są zdolne do jedzenia roślinności suchej i starzejącej sie.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj | edytuj kod]

Zwierzęta te zabijane są dla pozyskiwania mięsa i rogów. W niektórych krajach takie polowania są uznawane jako atrakcja turystyczna w której każdy za odpowiednią opłatą może wziąć udział. Bawolce są zwierzętami, które ciężko spotkać w zoo ze względu na ich agresywną naturę.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilka podgatunków, m.in.: kongoni i tora[4]. Niektóre czasem klasyfikowane są jako odrębne gatunki (kama i konzi).

Podgatunek Kategoria zagrożenia
Alcelaphus buselaphus major LC[5]
Alcelaphus buselaphus tora – tora CR[6]
Alcelaphus buselaphus lelwel EN[7]
Alcelaphus buselaphus buselaphus EX[8]
Alcelaphus buselaphus swaynei EN[9]
Alcelaphus buselaphus cokii (lub cokei) – kongoni LC[10]

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W 1996 Alcelaphus buselaphus został wpisany do Czerwonej Księgi IUCN w kategorii LC[2] (najmniejszej troski).

Przypisy

  1. Alcelaphus buselaphus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Alcelaphus buselaphus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. K. Batty: Alcelaphus buselaphus (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 28 lipca 2007].
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Alcelaphus buselaphus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  5. Alcelaphus buselaphus ssp. major. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  6. Alcelaphus buselaphus ssp. tora. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  7. Alcelaphus buselaphus ssp. lelwel. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  8. Alcelaphus buselaphus ssp. buselaphus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  9. Alcelaphus buselaphus ssp. swaynei. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]
  10. Alcelaphus buselaphus ssp. cokii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 13 czerwca 2010]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. K. Batty: Alcelaphus buselaphus (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 28 lipca 2007].
  3. Kingdon A.1989. East African Mammals: An Atlas of Evolution in Africa Volume III Part D (Bovids).Chicago: University of Chicago Press.
  4. Schuette, J., D., Leslie, Jr., R., Lochmiller, J., Jenks. 1998. Diets of Hartebeest and Roan Antelope in Burkina Faso: Support of the Long-Faced Hypothesis. Journal of Mammalogy, 79 (2): 426-436.