Boeing 787
Pierwszy Boeing 787 Dreamliner Polskich Linii Lotniczych LOT na lotnisku Paine Field w hrabstwie Snohomish w stanie Waszyngton. |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
| Producent | Boeing |
| Typ | pasażerski |
| Konstrukcja | kompozytowa |
| Załoga | 2 |
| Historia | |
| Data oblotu | 15 grudnia 2009 |
| Lata produkcji | 2010-teraz |
| Egzemplarze | 66 |
| Dane techniczne | |
| Napęd | General Electric GEnx lub Rolls-Royce Trent 1000 |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 52 m – 60 m (zależy od wersji) |
| Długość | 57 m – 63 m (zależy od wersji) |
| Szerokość kadłuba | 5,49 m |
| Wysokość | 16,92 m |
| Powierzchnia nośna | 325 m² |
| Masa | |
| Własna | 101 000 kg – 115 000 kg (zależy od wersji) |
| Startowa | 165 000 kg – 245 000 kg (zależy od wersji) |
| Zapas paliwa | 41 965 L – 138 898 L (zależy od wersji) |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. | 0,89 Ma (945 km/h) |
| Prędkość przelotowa | 0,85 Ma (903 km/h) |
| Pułap | 13 100 m |
| Zasięg | 4650 km – 15 750 km (zależy od wersji) |
| Dane operacyjne | |
| Liczba miejsc | |
| 210 – 330 (zależy od wersji) | |
| Rzuty | |
Boeing 787 Dreamliner (ang. "Liniowiec marzeń") – średniego rozmiaru, szerokokadłubowy samolot pasażerski dalekiego zasięgu. Pierwszy oblot odbył się 15 grudnia 2009, służbę rozpoczął w 2011 roku. Skonstruowany i wybudowany przez Boeing Commercial Airplanes. Przewozi od 210 do 330 pasażerów w zależności od konfiguracji miejsc siedzących. Z założenia samolot ma być bardziej oszczędny jeśli chodzi o zużycie paliwa w porównaniu do poprzednich wersji samolotów pasażerskich. Oprócz tego będzie pierwszym samolotem pasażerskim w którym kadłub i skrzydła wykonano niemal w całości z materiałów kompozytowych[1] Kompozyty stanowią 50% ciężaru samolotu (80% objętości materiałów), w tym wykorzystano głównie tworzywa sztuczne wzmocnione włóknem węglowym (CFRP)[2], 20% to aluminium, 15% tytan, 10% stal, 5% inne materiały[3].
Samolot oferowany jest w trzech wersjach:
- 787-8 (wersja bazowa, 210-250 pasażerów.)
- 787-9 (wersja przedłużona, 250-290 pasażerów.)
- 787-10 (wersja najdłuższa, 290-310 pasażerów.)
Przed 28 stycznia 2005 samolot był znany jako Boeing 7E7.
Spis treści |
Historia[edytuj]
Samolot wypuszczono na rynek jako 7E7 Dreamliner w 2004, rozpoczynając sprzedaż od zamówienia złożonego 26 kwietnia przez japońską All Nippon Airways na 50 sztuk. Aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom pasażerów i użytkowników samolot miał przewozić od 200 do 300 pasażerów na dystansach 6,5 do 16 tys. km, zużywać o 20% mniej paliwa i zapewniać znacznie wyższy komfort. Nowy produkt realizuje opracowaną przez Boeinga wizję lotnictwa "z punktu do punktu", bez konieczności przesiadek na długich dystanach[4]. Znak 787 nadano mu oficjalnie 28 stycznia 2005.[5] Głównie za sprawą outsourcingu samolot zamierzano opracować w cztery lata kosztem 6 miliardów USD.[6] Program Dreamlinera zanotował trzy letnie opóźnienie, a koszty badawczo-rozwojowe poniesione przez Boeinga wyniosły około 16 mld USD.[7] Boeing ustalił próg rentowności programu Dreamlinera na 1100 sztuk[8].
Pierwszy lot[edytuj]
Pierwszy lot, który miał się odbyć 7 sierpnia 2007 roku (data 07.08.07 miała kojarzyć się z numerem 787), został przesunięty na listopad/grudzień 2007 roku, a następnie na koniec pierwszego kwartału 2008 roku. Przyczyną były niezgodności niektórych części produkowanych przez podwykonawców oraz problemy z testami wytrzymałościowymi i wciąż ze zbyt dużą masą elementów skrzydeł. Ostatecznie pierwszy lot odbył się 15 grudnia 2009 roku[9], samolot wystartował z Everett o godzinie 10:25 czasu miejscowego (19:25 czasu polskiego). Pilotowała go doświadczona załoga: kapitan Mike Carriker i kapitan Randy Nerville. Lot miał trwać pięć i pół godziny, jednak ze względu na złe warunki atmosferyczne (silny deszcz) został skrócony do trzech[10].
Rekordy dystansu i szybkości lotu[edytuj]
Między 6 a 8 grudnia 2011 roku, szósty wyprodukowany egzemplarz samolotu Boeing 787-8 o numerze fabrycznym ZA006 ustanowił dwa nowe rekordy światowe dla tej klasy maszyn, w zakresie dystansu nieprzerwanego lotu oraz jego prędkości[11]. Startując 6 grudnia o godzinie 11:02 z lotniska Boeinga w Seattle, w konfiguracji z silnikami GEnx oraz 13 osobami na pokładzie (6 osób załogi, obserwator z ramienia National Aeronautic Association oraz 6 pracowników zakładów Boeing), w nieprzerwanym locie na wschód pokonał trasę o długości 10.710 mil morskich (19 835 km) do Dhaka w Bangladeszu[11]. Samolot pobił tym samym ustanowiony przez Airbus A330 w 2002 roku rekord dystansu lotu dla samolotów zdolnych do przewiezienia 210-250 pasażerów, który wynosił dotąd 9,127 mil morskich (16 903 km). Po około dwugodzinnym postoju celem uzupełnienia paliwa, samolot odleciał w drogę powrotną do Seattle, kierując się wciąż na wschód. Pokonał tym razem dystans 9.734 mil morskich (18 027 km) lądując ponownie na lotnisku fabrycznym w Seattle 8 grudnia o godzinie 5:29 rano[11]. Całkowita trasa dookoła globu ziemskiego przebiegała przez przestrzeń powietrzną Stanów Zjednoczonych, następnie nad Atlantykiem, wejście w europejską przestrzeń powietrzną nastąpiło w pobliżu Santiago w Hiszpanii, po czym samolot rozpoczął zniżanie nad Morzem Śródziemnym, przecinając następnie przestrzeń powietrzną Egiptu do Luksoru, po czym przelatując nad Środkowym Wschodem i Indiami dotarł do Bangladeszu[11]. Po uzupełnieniu tam paliwa, maszyna rozpoczęła drugi segment lotu poruszając się na wschód nad Singapurem, Filipinami i Guam, ponownie wchodząc w przestrzeń powietrzną Stanów Zjednoczonych nad Honolulu na Hawajach i kończąc lot w Seattle[11]. 42 godziny i 27 minuty lotu dookoła globu stanowi nowy rekord prędkości dla samolotów o masie 440–550 tys. funtów[11].
Opóźnienie w dostawach[edytuj]
Boeing na swojej stronie internetowej informował, że lot testowy ma się odbyć w czwartym kwartale 2008 r., a pierwsze dostawy mogą zostać zrealizowane w trzecim kwartale 2009 r., jednak z powodu strajku operatorów obrabiarek nastąpiło dalsze opóźnienie. 4 listopada firma ogłosiła, że pierwszy lot nie odbędzie się w zapowiadanym terminie. Jako przyczynę podano niewłaściwą instalację ważnych elementów łączących[12]. 11 grudnia 2008 Boeing ogłosił, że pierwszy lot odbędzie się w 2. kwartale 2009, a pierwsze dostawy Dreamliner`a przypadną na pierwszy kwartał 2010. W dniu 23 czerwca 2009 Boeing po raz kolejny poinformował o przełożeniu pierwszego lotu testowego, tym razem na 15 grudnia 2009 roku, który to lot odbył się i zakończył pomyślnie. W listopadzie 2010 r., podczas lotu testowego, na pokładzie jednego z sześciu testowych Dreamlinerów miała miejsce awaria instalacji elektrycznej, która spowodowała pożar w tylnej części kadłuba.[13] W związku z tym incydentem Boeing poinformował, że dostawa pierwszych samolotów przewoźnikom została po raz kolejny przełożona, tym razem na III kwartał 2011 r.
Służba w lotnictwie[edytuj]
Pierwszy samolot został przekazany 26 września 2011 liniom All Nippon Airways[14]. Linie lotnicze ANA postanowiły pod koniec września 2011 roku wystawić pierwsze bilety na komercyjny lot na portalu aukcyjnym eBay. Cena wywoławcza wyniosła 1826 australijskich dolarów. Pierwsze miejsce w klasie biznes wylicytowano za ponad 32 tys. australijskich dolarów. Pierwszy komercyjny lot Dreamlinerem został zaplanowany na 26 października 2011 roku. Rejs liniami lotniczymi ANA odbył się na trasie z tokijskiego lotniska Narita do Hongkongu. Cały dochód z aukcji został przekazany na rzecz japońskiej instytucji zajmującej się ochroną środowiska[15].
Samoloty od rozpoczęcia lotów komercyjnych cierpiały na usterki techniczne związane z instalacją elektryczną i paliwową, doszło do pęknięcia szyby, wycieku paliwa i pożaru akumulatorów litowo-jonowych APU[16]. 16 stycznia 2013 japońskie linie lotnicze ANA i JAL zadecydowały, ze względu na serię usterek, o wstrzymaniu lotów wszystkich posiadanych Dreamlinerów[17]. 16 stycznia 2013 amerykański Federalny Urząd ds. Lotnictwa oraz jego europejski odpowiednik Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego uznały samoloty typu Boeing 787 za niezdolne do lotu do czasu przeprowadzenia ich inspekcji[18][19][20]. Nad wyjaśnieniem problemów z akumulatorami Boeing pracował razem z National Transportation Safety Board (NTSB). 7 lutego, trzy tygodnie po uziemieniu, piąty prototyp 787 wykonał za zgodą FAA jednorazowy przelot z Fort Worth w Teksasie na lotnisko producenta Paine Field w Everett. Następnego dnia FAA zezwoliła na wznowienie lotów dla celów testowych[21]. Chociaż nie udało się ustalić przyczyny przegrzewania akumulatorów, 22 lutego Boeing zaproponował rozwiązanie problemu, polegające na zamontowaniu systemu wentylacji chłodzącej i izolacji ceramicznej, 12 marca plan naprawczy został zaakceptowany przez FAA.[22] Podczas drugiego od czasu uziemienia lotu, 25 marca 2013 na wyprodukowanym dla LOT samolocie z zaimplementowanymi zmianami przetestowano poprawione akumulatory[23]. 5 kwietnia ten sam samolot wykonał lot certyfikacyjny w obecności przedstawicieli FAA.[24][25] 19 kwietnia ulepszony system akumulatorów został zatwierdzony przez FAA, co pozwoliło na rozpoczęcie modyfikacji wszystkich 787.[26] 23 kwietnia także europejska EASA zatwierdziła modyfikację systemu akumulatorów, w tym czasie łącznie 50 uziemionych Dreamlinerów znajdowało się od stycznia na terenie 15 portów w 9 krajach, z czego 23 sztuki na terenie Japonii, a ich modyfikację prowadziło 10 zespołów techników[27]. 26 kwietnia FAA wydała dyrektywę zdolności do lotów dla typu 787 po modyfikacji, równolegle uziemienie zniesiono w Japonii[28]. 27 kwietnia 2013 787 Ethiopian naprawiony w centrum serwisowym w Addis Abeba wykonał pierwszy od trzech miesięcy komercyjny lot do Nairobi[29].
Dreamliner w służbie LOT[edytuj]
Polskie Linie Lotnicze LOT wejdą w posiadanie ośmiu takich maszyn w wersji 787-8, z możliwością rozszerzenia zamówienia o kolejne sześć w wersjach 8/9. Zgodnie z porozumieniem podpisanym z Boeingiem[30] pierwszy z zamówionych dla LOT-u egzemplarzy, o rejestracji SP-LRA, został dostarczony 15 listopada 2012[31] PLL LOT są pierwszymi europejskimi liniami eksploatującymi te samoloty[32].
LOT dysponuje trzema samolotami Boeing 787-8 (stan na 18.06.2013 w lipcu br. do floty LOT-u ma dołączyć 4 Dreamliner)[33][34] w układzie:
- klasa business (BC) − 18 miejsc w układzie siedzeń 2-2-2
- klasa premium (PEC) − 21 miejsc w układzie siedzeń 2-3-2
- klasa ekonomiczna (EC) − 213 miejsc w układzie siedzeń 3-3-3
Od wprowadzenia przez LOT do służby Dreamlinery mają problemy z usterkami. Podczas lotów próbnych wystąpiły problemy z podwoziem[35], podczas lotu z Pragi wystąpiła nieszczelność kabiny spowodowana wadą uszczelki drzwi a drugi nowo dostarczony egzemplarz od razu został "uziemiony"[36]. 5 stycznia 2013 w rejsie do Frankfurtu lot nr L0379 z powodu usterki, przed boardingiem, zamieniono niesprawnego Dreamlinera na drugiego bez defektu. 11 stycznia 2013 samolot, który miał odlecieć z pasażerami do Budapesztu został zawrócony z pasa startowego z powodu awarii[37].
Po usunięciu usterek przez producenta trzy Dreamlinery PLL LOT wznowiły loty od 1 czerwca 2013, pierwszy kurs po przerwie wykonał SP-LRA do Nowego Jorku.
Parametry[edytuj]
| 787-8 (wersja podstawowa) |
787-9 | 757-300 (dla porównania) |
767-300ER (dla porównania) |
767-400ER (dla porównania) |
777-200ER (dla porównania) |
|
|---|---|---|---|---|---|---|
| Długość | 57 m | 63 m | 54,5 m | 54,9 m | 61,4 m | 63,7 m |
| Wysokość | 17,0 m | 17,0 m | 13,6 m | 15,8 m | 16,8 m | 18,5 m |
| Rozpiętość | 60,0 m | 60,0 m | 38,05 m | 47,6 m | 51,9 m | 60,9 m |
| Średnica kadłuba | 5,74 m | 5,74 m | 3,54 m | 5,03 m | 5,03 m | 6,19 m |
| Maksymalna masa startowa MTOW |
215 910 kg | 244 940 kg | 123 600 kg | 186 880 kg | 204 120 kg | 297 824 kg |
| Liczba miejsc | 250-290 | 290-330 | 243 dwie klasy; 280 jedna klasa |
218 trzy klasy; 269 dwie klasy; 351 jedna klasa |
245 trzy klasy; 304 dwie klasy; 375 jedna klasa |
301 trzy klasy; 400 dwie klasy; 440 jedna klasa |
| Silniki | GE GEnx lub RR Trent 1000 |
GE GEnx lub RR Trent 1000 |
RR RB211-535E4B lub P&W PW2037/2040/2043 |
GE CF6-80C2B7F lub P&W PW4062 lub RR RB211-524 |
GE CF6-80C2B8F lub P&W PW4062 |
P&W 4090 lub RR Trent 895 lub GE GE90-94B |
| Prędkość przelotowa |
0,85 macha | 0,85 macha | 0,80 macha | 0,80 macha | 0,80 macha | 0,84 macha |
| Zasięg | 15 700 km | 16 300 km | 6287 km | 11 306 km | 10 454 km | 14 316 km |
| Maksimum paliwa | 124 700 l | 138 700 l | 43 400 l | 90 770 l | 90 770 l | 171 160 l |
| Pułap operacyjny (service ceiling) |
13 100 m | 13 100 m | 13 100 m | 13 100 m | 13 100 m | 13 100 m |
| Rok rozpoczęcia służby |
2011 | 2013 | 1999[38] | 1988 | 2000 | 1997 |
Specyfikacje wszystkich samolotów z Boeing.com
Zamówienia[edytuj]
Dane szczegółowe: active.boeing.com
| Linie lotnicze/zamawiający | W służbie od | Dostarczono | 787-8 | 787-9 | 787-10 | Suma | GE | RR |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 22 | 22 | |||||||
| 2 | 6 | 8 | 2 | |||||
| 3 | 3 | * | ||||||
| 15 | 41 | 56 | * | |||||
| 37 | 37 | * | ||||||
| 15 | 15 | * | ||||||
| 8 | 8 | * | ||||||
| 2012 | 6 | 27 (6) | 27 | * | ||||
| Air Lease Corporation1 | 15 | 30 | 45 | |||||
| 10 | 10 | * | ||||||
| 1 | 1 | * | ||||||
| ALAFCO1 | 8 | 8 | * | |||||
| 2011 | 19 | 36 (19) | 30 | 66 | * | |||
| 12 | 30 | 42 | * | |||||
| 7 | 7 | * | ||||||
| 15 | 15 | * | ||||||
| Aviation Capital Group1 | 5 | 5 | ||||||
| 2 | 2 | * | ||||||
| 4 | 4 | |||||||
| 8 | 16 | 12 | 36 | * | ||||
| Boeing Business Jet2 | 3 | 3 | 6 | 5 | ||||
| 2013 | 1 | 10 (1) | 10 | * | ||||
| CIT Leasing Corporation1 | 10 | 10 | 2 | |||||
| 18 | 18 | * | ||||||
| 2012 | 4 | 10 (4) | 10 | * | ||||
| GECAS1 | 10 | 10 | * | |||||
| 16 | 16 | |||||||
| 10 | 10 | * | ||||||
| 1 | 1 | * | ||||||
| ILFC1 | 33 | 41 | 74 | 12 | 19 | |||
| 2012 | 9 | 25 (9) | 20 | 45 | * | |||
| 10 | 10 | |||||||
| 9 | 9 | * | ||||||
| 25 | 25 | |||||||
| 10 | 10 | * | ||||||
| 2012 | 3 | 22 (3) | 4 | 26 | * | |||
| 5 | 5 | * | ||||||
| 2012 | 3 | 8 (3) | 8 | * | ||||
| 2 | 2 | * | ||||||
| 3 | 3 | * | ||||||
| 6 | 6 | |||||||
| 2 | 2 | |||||||
| 15 | 15 | * | ||||||
| 2012 | 6 | 30 (6) | 30 | * | ||||
| 10 | 10 | |||||||
| 4 | 4 | * | ||||||
| 7 | 7 | * | ||||||
| 8 | 8 | |||||||
| 20 | 30 | 50 | ||||||
| 4 | 4 | * | ||||||
| 1 | 1 | |||||||
| 2013 | 3 | 13 (3) | 13 | * | ||||
| Nieznani | 3 | 17 | 20 | 5 | ||||
| 2012 | 6 | 36 (6) | 4 | 20 | 60 | 25 | ||
| 2 | 2 | * | ||||||
| 8 | 8 | |||||||
| 16 | 16 | * | ||||||
| 6 | 6 | * | ||||||
| Suma | 60 | 541 | 344 | 102 | 987 | 412 | 256 |
GE = General Electric GEnx; RR = Rolls-Royce Trent 1000, 1przedsiębiorstwa leasingowe, 2 nabywcy rządowi lub prywatni.
Przypisy
- ↑ 787. Design Highlights. Advanced Composite Use (ang.). Boeing. [dostęp 18 grudnia 2009].
- ↑ Dziewiczy lot dreamlinera. Rzeczpspolita
- ↑ 787 Program Fact Sheet.
- ↑ JAK DŁUGO JESZCZE AIRBUS BĘDZIE DUMĄ EUROPEJSKIEJ GOSPODARKI.
- ↑ Fast Facts 787.
- ↑ What Went Wrong At Boeing?
- ↑ Boeing celebrates 787 delivery as program's costs top $32 billion.
- ↑ Boeing sets 787 break-even at 1,100 units flightglobal, 2011-10-26
- ↑ Dreamliner wystartował do lotu próbnego, Forsal.pl
- ↑ Boeing 787 Dreamliner lands after 3-hour first flight (ang.). The Seattle Times Company. [dostęp 2012-11-16].
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Boeing 787-8 Dreamliner Powered by GEnx Engines Sets Speed, Distance Records (ang.). deagel.com, 8 grudnia 2011. [dostęp 2011-12-04].
- ↑ Boeing finds problems with fasteners on 787 test planes. 2008-11-05, Dostęp: 2013-01-13
- ↑ Pożar Dreamlinera. Altair, 2010-11-10
- ↑ ANA Celebrate First 787 Dreamliner Delivery Boeing, 2011-09-26
- ↑ http://traveladvisor.pl/2011/10/pierwsze-bilety-na-lot-dreamlinerem/
- ↑ Przegląd bezpieczeństwa Dreamlinerów. Altair, 2013-01-13
- ↑ http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,13230797,Kolejna_powazna_usterka_w_dreamlinerze__Japonskie.html?lokale=katowice
- ↑ FAA Airworthiness Directive 2013-02-51 (ang.). 16 stycznia 2013 r.. [dostęp 2013-01-17].
- ↑ EASA Airworthiness Directive US-2013-02-51 (ang.). 17 stycznia 2013. [dostęp 2013-01-17].
- ↑ Wszystkie dreamlinery uziemione z powodu usterki akumulatorów. gazeta.pl, 17.01.2013
- ↑ FAA clears Boeing to resume 787 flight tests. flightglobal, 8 luty 2013.
- ↑ FAA zatwierdziła plan naprawczy dla Dreamlinera.
- ↑ Próbny lot Dreamlinera 787 ze zmienionym akumulatorem. wp.pl
- ↑ Boeing completes FAA certification testing for 787 batteries. Los Angeles Times, 5 kwietnia 2013.
- ↑ 787 Flight Testing. 787updates.newairplane.com
- ↑ Boeing przystępuje do modyfikacji modelu 787 w związku z zatwierdzeniem przez Federalną Administrację Lotnictwa USA (FAA) ulepszeń systemu akumulatorów. Boeing, 19 kwietnia 2013
- ↑ Boeing maps out 787 locations as EASA clears fix.
- ↑ Japan poised to lift 787 grounding.
- ↑ Powrót Dreamlinera do lotów komercyjnych. 27 kwietnia 2013, altair.com.pl.
- ↑ Darek Zalewski: Dreamliner w barwach LOT-u. Od 2012 roku (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 2011-03-07. [dostęp 2011-03-07].
- ↑ W Warszawie wylądował polski Dreamliner - pierwszy taki samolot w Europie. WP.PL
- ↑ Dreamliner LOT-u nie spełni wszystkich marzeń. Bankier.pl
- ↑ Kaleidoscope magazyn pokładowy LOT, nr 01/2013, strona 76, ISBN0239 9023
- ↑ Flota. Serwis internetowy Polskich Linii Lotniczych „LOT”. [dostęp 2013-01-18].
- ↑ Pierwszy polski Dreamliner uziemiony! RMF FM, WP.PL, 2012-11-28
- ↑ Drugi dreamliner LOT-u przylatuje do Warszawy. I od razu się psuje. PAP, gazeta.pl, 2012-12-21
- ↑ http://turystyka.wp.pl/kat,1,title,wszystkie-usterki-dreamlinera,wid,11252029,artykul.html
- ↑ "Last 757 is ready to roll", Seattle Post-Intelligencer, October 25, 2004
Linki zewnętrzne[edytuj]
|
|||||||||||