Boeing 787

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dreamliner logo
Pierwszy Boeing 787 Dreamliner Polskich Linii Lotniczych LOT na lotnisku Paine Field w hrabstwie Snohomish w stanie Waszyngton.
Pierwszy Boeing 787 Dreamliner Polskich Linii Lotniczych LOT na lotnisku Paine Field w hrabstwie Snohomish w stanie Waszyngton.
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Boeing
Typ pasażerski
Konstrukcja kompozytowa
Załoga 2
Historia
Data oblotu 15 grudnia 2009
Lata produkcji 2010-teraz
Egzemplarze 138
Dane techniczne
Napęd General Electric GEnx lub
Rolls-Royce Trent 1000
Wymiary
Rozpiętość 52 m – 60 m (zależy od wersji)
Długość 57 m – 63 m (zależy od wersji)
Szerokość kadłuba 5,49 m
Wysokość 16,92 m
Powierzchnia nośna 325 m²
Masa
Własna 101 000 kg – 115 000 kg (zależy od wersji)
Startowa 165 000 kg – 245 000 kg (zależy od wersji)
Zapas paliwa 41 965 L – 138 898 L (zależy od wersji)
Osiągi
Prędkość maks. 0,89 Ma (945 km/h)
Prędkość przelotowa 0,85 Ma (903 km/h)
Pułap 13 100 m
Zasięg 4650 km – 15 750 km (zależy od wersji)
Dane operacyjne
Liczba miejsc
210 – 330 (zależy od wersji)
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Boeing 787 Dreamliner – średniego rozmiaru, szerokokadłubowy samolot pasażerski dalekiego zasięgu. Pierwszy oblot odbył się 15 grudnia 2009, służbę rozpoczął w 2011 roku. Skonstruowany i wybudowany przez Boeing Commercial Airplanes. Przewozi od 210 do 330 pasażerów w zależności od konfiguracji miejsc siedzących. Z założenia samolot ma być oszczędniejszy jeśli chodzi o zużycie paliwa w porównaniu do poprzednich wersji samolotów pasażerskich. Oprócz tego będzie pierwszym samolotem pasażerskim w którym kadłub i skrzydła wykonano niemal w całości z materiałów kompozytowych[1] Kompozyty stanowią 50% ciężaru samolotu (80% objętości materiałów), w tym wykorzystano głównie tworzywa sztuczne wzmocnione włóknem węglowym (CFRP)[2], 20% to aluminium, 15% tytan, 10% stal, 5% inne materiały[3].

Samolot oferowany jest w trzech wersjach:

  • 787-8 (wersja bazowa, 210-250 pasażerów.)
  • 787-9 (wersja przedłużona, 250-290 pasażerów.)
  • 787-10 (wersja najdłuższa, 290-310 pasażerów.)

Przed 28 stycznia 2005 samolot był znany jako Boeing 7E7.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Samolot wypuszczono na rynek jako 7E7 Dreamliner w 2004, rozpoczynając sprzedaż od zamówienia złożonego 26 kwietnia przez japońską All Nippon Airways na 50 sztuk. Aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom pasażerów i użytkowników samolot miał przewozić od 200 do 300 pasażerów na dystansach 6,5 do 16 tys. km, zużywać o 20% mniej paliwa i zapewniać znacznie wyższy komfort. Nowy produkt realizuje opracowaną przez Boeinga wizję lotnictwa "z punktu do punktu", bez konieczności przesiadek na długich dystanach[4]. Znak 787 nadano mu oficjalnie 28 stycznia 2005.[5] Głównie za sprawą outsourcingu samolot zamierzano opracować w cztery lata kosztem 6 miliardów USD.[6] Program Dreamlinera zanotował trzyletnie opóźnienie, a koszty badawczo-rozwojowe poniesione przez Boeinga wyniosły około 16 mld USD.[7] Boeing ustalił próg rentowności programu Dreamlinera na 1100 sztuk[8].

Pierwszy lot[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy lot, który miał się odbyć 7 sierpnia 2007 roku (data 07.08.07 miała kojarzyć się z numerem 787), został przesunięty na listopad/grudzień 2007 roku, a następnie na koniec pierwszego kwartału 2008 roku. Przyczyną były niezgodności niektórych części produkowanych przez podwykonawców oraz problemy z testami wytrzymałościowymi i wciąż ze zbyt dużą masą elementów skrzydeł. Ostatecznie pierwszy lot odbył się 15 grudnia 2009 roku[9], samolot wystartował z Everett o godzinie 10:25 czasu miejscowego (19:25 czasu polskiego). Pilotowała go doświadczona załoga: kapitan Mike Carriker i kapitan Randy Nerville. Lot miał trwać pięć i pół godziny, jednak ze względu na złe warunki atmosferyczne (silny deszcz) został skrócony do trzech[10].

Rekordy dystansu i szybkości lotu[edytuj | edytuj kod]

Trzeci prototyp B787 oznaczony jako N787BX.

Między 6 a 8 grudnia 2011 roku, szósty wyprodukowany egzemplarz samolotu Boeing 787-8 o numerze fabrycznym ZA006 ustanowił dwa nowe rekordy światowe dla tej klasy maszyn, w zakresie dystansu nieprzerwanego lotu oraz jego prędkości[11]. Startując 6 grudnia o godzinie 11:02 z lotniska Boeinga w Seattle, w konfiguracji z silnikami GEnx oraz 13 osobami na pokładzie (6 osób załogi, obserwator z ramienia National Aeronautic Association oraz 6 pracowników zakładów Boeing), w nieprzerwanym locie na wschód pokonał trasę o długości 10 710 mil morskich (19 835 km) do Dhaka w Bangladeszu[11]. Samolot pobił tym samym ustanowiony przez Airbus A330 w 2002 roku rekord dystansu lotu dla samolotów zdolnych do przewiezienia 210-250 pasażerów, który wynosił dotąd 9127 mil morskich (16 903 km). Po około dwugodzinnym postoju celem uzupełnienia paliwa, samolot odleciał w drogę powrotną do Seattle, kierując się wciąż na wschód. Pokonał tym razem dystans 9734 mil morskich (18 027 km) lądując ponownie na lotnisku fabrycznym w Seattle 8 grudnia o godzinie 5.29 rano[11]. Całkowita trasa dookoła globu ziemskiego przebiegała przez przestrzeń powietrzną Stanów Zjednoczonych, następnie nad Atlantykiem, wejście w europejską przestrzeń powietrzną nastąpiło w pobliżu Santiago w Hiszpanii, po czym samolot rozpoczął zniżanie nad Morzem Śródziemnym, przecinając następnie przestrzeń powietrzną Egiptu do Luksoru, po czym przelatując nad Środkowym Wschodem i Indiami dotarł do Bangladeszu[11]. Po uzupełnieniu tam paliwa, maszyna rozpoczęła drugi segment lotu poruszając się na wschód nad Singapurem, Filipinami i Guam, ponownie wchodząc w przestrzeń powietrzną Stanów Zjednoczonych nad Honolulu na Hawajach i kończąc lot w Seattle[11]. 42 godziny i 27 minuty lotu dookoła globu stanowi nowy rekord prędkości dla samolotów o masie 440–550 tys. funtów[11].

Opóźnienie w dostawach[edytuj | edytuj kod]

Boeing na swojej stronie internetowej informował, że lot testowy ma się odbyć w czwartym kwartale 2008 r., a pierwsze dostawy mogą zostać zrealizowane w trzecim kwartale 2009 r., jednak z powodu strajku operatorów obrabiarek nastąpiło dalsze opóźnienie. 4 listopada firma ogłosiła, że pierwszy lot nie odbędzie się w zapowiadanym terminie. Jako przyczynę podano niewłaściwą instalację ważnych elementów łączących[12]. 11 grudnia 2008 Boeing ogłosił, że pierwszy lot odbędzie się w 2. kwartale 2009, a pierwsze dostawy Dreamliner`a przypadną na pierwszy kwartał 2010. W dniu 23 czerwca 2009 Boeing po raz kolejny poinformował o przełożeniu pierwszego lotu testowego, tym razem na 15 grudnia 2009 roku, który to lot odbył się i zakończył pomyślnie. W listopadzie 2010 r., podczas lotu testowego, na pokładzie jednego z sześciu testowych Dreamlinerów miała miejsce awaria instalacji elektrycznej, która spowodowała pożar w tylnej części kadłuba.[13] W związku z tym incydentem Boeing poinformował, że dostawa pierwszych samolotów przewoźnikom została po raz kolejny przełożona, tym razem na III kwartał 2011 r.

Służba w lotnictwie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy samolot został przekazany 26 września 2011 liniom All Nippon Airways[14]. Linie lotnicze ANA postanowiły pod koniec września 2011 roku wystawić pierwsze bilety na komercyjny lot na portalu aukcyjnym eBay. Cena wywoławcza wyniosła 1826 australijskich dolarów. Pierwsze miejsce w klasie biznes wylicytowano za ponad 32 tys. australijskich dolarów. Pierwszy komercyjny lot Dreamlinerem został zaplanowany na 26 października 2011 roku. Rejs liniami lotniczymi ANA odbył się na trasie z tokijskiego lotniska Narita do Hongkongu. Cały dochód z aukcji został przekazany na rzecz japońskiej instytucji zajmującej się ochroną środowiska[15].

Samoloty od rozpoczęcia lotów komercyjnych cierpiały na usterki techniczne związane z instalacją elektryczną i paliwową, doszło do pęknięcia szyby, wycieku paliwa i pożaru akumulatorów litowo-jonowych APU[16]. 16 stycznia 2013 japońskie linie lotnicze ANA i JAL zadecydowały, ze względu na serię usterek, o wstrzymaniu lotów wszystkich posiadanych Dreamlinerów[17]. 16 stycznia 2013 amerykański Federalny Urząd ds. Lotnictwa oraz jego europejski odpowiednik Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego uznały samoloty typu Boeing 787 za niezdolne do lotu do czasu przeprowadzenia ich inspekcji[18][19][20]. Nad wyjaśnieniem problemów z akumulatorami Boeing pracował razem z National Transportation Safety Board (NTSB). 7 lutego, trzy tygodnie po uziemieniu, piąty prototyp 787 wykonał za zgodą FAA jednorazowy przelot z Fort Worth w Teksasie na lotnisko producenta Paine Field w Everett. Następnego dnia FAA zezwoliła na wznowienie lotów dla celów testowych[21]. Chociaż nie udało się ustalić przyczyny przegrzewania akumulatorów, 22 lutego Boeing zaproponował rozwiązanie problemu, polegające na zamontowaniu systemu wentylacji chłodzącej i izolacji ceramicznej, 12 marca plan naprawczy został zaakceptowany przez FAA.[22] Podczas drugiego od czasu uziemienia lotu, 25 marca 2013 na wyprodukowanym dla LOT samolocie z zaimplementowanymi zmianami przetestowano poprawione akumulatory[23]. 5 kwietnia ten sam samolot wykonał lot certyfikacyjny w obecności przedstawicieli FAA.[24][25] 19 kwietnia ulepszony system akumulatorów został zatwierdzony przez FAA, co pozwoliło na rozpoczęcie modyfikacji wszystkich 787.[26] 23 kwietnia także europejska EASA zatwierdziła modyfikację systemu akumulatorów, w tym czasie łącznie 50 uziemionych Dreamlinerów znajdowało się od stycznia na terenie 15 portów w 9 krajach, z czego 23 sztuki na terenie Japonii, a ich modyfikację prowadziło 10 zespołów techników[27]. 26 kwietnia FAA wydała dyrektywę zdolności do lotów dla typu 787 po modyfikacji, równolegle uziemienie zniesiono w Japonii[28]. 27 kwietnia 2013 787 Ethiopian naprawiony w centrum serwisowym w Addis Abeba wykonał pierwszy od trzech miesięcy komercyjny lot do Nairobi[29].

Drugi Boeing B787 w barwach LOTu (SP-LRB) zaparkowany na płycie postojowej lotniska Okęcie w Warszawie

Dreamliner w LOT[edytuj | edytuj kod]

Polskie Linie Lotnicze LOT wejdą w posiadanie ośmiu takich maszyn w wersji 787-8, z możliwością rozszerzenia zamówienia o kolejne sześć w wersjach 8/9. Zgodnie z porozumieniem podpisanym z Boeingiem[30], pierwszy z zamówionych dla LOT-u egzemplarzy, o rejestracji SP-LRA, został dostarczony 15 listopada 2012[31]. PLL LOT są pierwszymi europejskimi liniami eksploatującymi te samoloty[32].

LOT dysponuje pięcioma samolotami Boeing 787-8 (najnowsza maszyna o oznaczeniu SP-LRE wylądowała w Warszawie 30 lipca 2013) w układzie:

  • klasa business (BC) − 18 miejsc w układzie siedzeń 2-2-2
  • klasa premium (PEC) − 21 miejsc w układzie siedzeń 2-3-2
  • klasa ekonomiczna (EC) − 213 miejsc w układzie siedzeń 3-3-3

Od wprowadzenia przez LOT do służby Dreamlinery mają problemy z usterkami. Podczas lotów próbnych wystąpiły problemy z podwoziem[33], podczas lotu z Pragi wystąpiła nieszczelność kabiny spowodowana wadą uszczelki drzwi, a drugi nowo dostarczony egzemplarz od razu został "uziemiony"[34]. 5 stycznia 2013 w rejsie do Frankfurtu lot nr L0379 z powodu usterki, przed boardingiem, zamieniono niesprawnego Dreamlinera na drugiego bez defektu. 11 stycznia 2013 samolot, który miał odlecieć z pasażerami do Budapesztu, został zawrócony z pasa startowego z powodu awarii[35].

Po usunięciu usterek przez producenta trzy Dreamlinery PLL LOT wznowiły loty od 1 czerwca 2013, pierwszy kurs po przerwie wykonał SP-LRA do Nowego Jorku.

Wersje samolotu[edytuj | edytuj kod]

Porównanie rozmiarów Boeinga 787-8 (czarna obwódka) do Boeinga 777-300, 767-300 i 737-800.

Od rozpoczęcia programu Boeing zaoferował 4 pasażerskie warianty 787, z których 3 trafiły do produkcji. Pierwszym z nich był 787-8, kolejnym 787-9 w 2014 roku, a na końcu 787-10. Rozwój krótkodystansowego modelu 787-3 został wstrzymany w związku z problemami z 787-8. Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) oznacza wersje 787-8 i 787-9 odpowiednio jako "B788" i "B789"[36].

787-3[edytuj | edytuj kod]

Wizja 787-3 z krótszymi skrzydłami zakończonymi wingletami.

787-3 domyślnie przeznaczony był do lotów o dużej częstotliwości. Został zaprojektowany jako krótkodystansowy samolot o 290 miejscach podzielonych na dwie klasy o maksymalnym zasięgu od 4 650 do 5 650 km. Kadłub oraz skrzydła są identyczne jak w 787-8, jednak zakrzywione końcówki skrzydeł zastąpiono wingletami. Zmiana ta skróciła skrzydła o 7,6 m, co umożliwiło 787-3 zmieścić się w mniejszych, krajowych bramkach, szczególnie w Japonii[37].

787-3 został zaprojektowany dla tras operowanych przez samoloty wielkości 757-300/767-200 z lotnisk o ograniczonym miejscu przy bramce[38].

Dwie japońskie linie lotnicze zamówiły 45 samolotów, jednak w związku z problemami z modelem 787-8 Boeing przełożył w kwietniu 2008 roku przedstawienie 787-3 w kolejce za 787-9 bez określania czasu ostatecznej dostawy[39]. Do stycznia 2010 wszystkie zamówienia na 787-3 zostały zmienione na 787-8[40]. 787-3 nie cieszył się zainteresowaniem potencjalnych klientów, ponieważ został zaprojektowany specjalnie na potrzeby japońskiego rynku[41]. Boeing porzucił program 787-3 w grudniu 2010 roku, gdyż nie był on dłużej opłacalny[42].

787-8[edytuj | edytuj kod]

Boeing 787-8 w specjalnym malowaniu. Linie ANA jako pierwsze na świecie zaczęły użytkować Dreamlinera.

787-8 jest podstawowym z modeli rodziny 787. Charakteryzuje się długością 57 m, rozpiętością skrzydeł 60 m i zasięgiem od 14 170 do 15 190 km zależnie od konfiguracji miejsc. Jest jedynym z rodziny 787 i trzecim w historii Boeinga (po 747SP i 777-200LR) samolotem szerokokadłubowym, którego rozpiętość skrzydeł jest dłuższa od kadłuba. 787-8 jest w stanie pomieścić 210 osób w 3-klasowej konfiguracji[43]. Wszedł do służby w 2011 jako pierwszy z wariantów 787. Jego celem jest zastąpienie 767-200ER i 767-300ER oraz ekspansja na rynki, na których większe samoloty byłyby nieopłacalne. ⅔ wszystkich zamówień na 787 dotyczą 787-8[44].

Parametry[edytuj | edytuj kod]

787-8
(wersja podstawowa)
787-9 757-300
(dla porównania)
767-300ER
(dla porównania)
767-400ER
(dla porównania)
777-200ER
(dla porównania)
Długość 57 m 63 m 54,5 m 54,9 m 61,4 m 63,7 m
Wysokość 17,0 m 17,0 m 13,6 m 15,8 m 16,8 m 18,5 m
Rozpiętość 60,0 m 60,0 m 38,05 m 47,6 m 51,9 m 60,9 m
Średnica kadłuba 5,74 m 5,74 m 3,54 m 5,03 m 5,03 m 6,19 m
Maksymalna masa
startowa MTOW
215 910 kg 244 940 kg 123 600 kg 186 880 kg 204 120 kg 297 824 kg
Liczba miejsc 250-290 290-330 243 dwie klasy;
280 jedna klasa
218 trzy klasy;
269 dwie klasy;
351 jedna klasa
245 trzy klasy;
304 dwie klasy;
375 jedna klasa
301 trzy klasy;
400 dwie klasy;
440 jedna klasa
Silniki GE GEnx lub
RR Trent 1000
GE GEnx lub
RR Trent 1000
RR RB211-535E4B
lub P&W
PW2037/2040/2043
GE CF6-80C2B7F lub
P&W PW4062 lub
RR RB211-524
GE CF6-80C2B8F lub
P&W PW4062
P&W 4090 lub
RR Trent 895 lub
GE GE90-94B
Prędkość
przelotowa
0,85 macha 0,85 macha 0,80 macha 0,80 macha 0,80 macha 0,84 macha
Zasięg 15 700 km 16 300 km 6287 km 11 306 km 10 454 km 14 316 km
Maksimum paliwa 124 700 l 138 700 l 43 400 l 90 770 l 90 770 l 171 160 l
Pułap operacyjny
(service ceiling)
13 100 m 13 100 m 13 100 m 13 100 m 13 100 m 13 100 m
Rok rozpoczęcia
służby
2011 2013 1999[45] 1988 2000 1997

Specyfikacje wszystkich samolotów z Boeing.com

Zamówienia[edytuj | edytuj kod]

Dane szczegółowe: active.boeing.com

Linie lotnicze/zamawiający W służbie od Dostarczono 787-8 787-9 787-10 Suma GE RR
Rosja Aeroflot 22 22
Meksyk Aeroméxico 2 6 8 2
Kazachstan Air Astana 3 3 *
Niemcy Air Berlin/Zjednoczone Emiraty Arabskie Etihad Airways 15 41 56 *
Kanada Air Canada 15 22 37 *
Chińska Republika Ludowa Air China 15 15 *
Hiszpania Air Europa 8 8 *
Indie Air India 2012 13 27 (13) 27 *
Air Lease Corporation1 15 30 45
Nowa Zelandia Air New Zealand 10 10 *
Papua-Nowa Gwinea Air Niugini 1 1 *
ALAFCO1 8 8 *
Japonia All Nippon Airways 2011 27 36 (27) 30 66 *
Stany Zjednoczone American Airlines 12 30 42 *
Nigeria Arik Air 7 7 *
Kolumbia Avianca 15 15 *
Aviation Capital Group1 5 5
Azerbejdżan Azerbaijan Airlines 2 2 *
Bangladesz Biman Bangladesh Airlines 4 4
Wielka Brytania British Airways 2013 4 8 (4) 16 12 36 *
Boeing Business Jet2 2014 1 4 (1) 3 7 5
Chińska Republika Ludowa China Southern Airlines 2013 8 10 (8) 10 *
CIT Leasing Corporation1 10 10 2
Stany Zjednoczone Delta Air Lines 18 18 *
Etiopia Ethiopian Airlines 2012 5 10 (5) 10 *
GECAS1 10 10 *
Bahrajn Gulf Air 16 16
Chińska Republika Ludowa Hainan Airlines 2013 6 10 (6) 10 *
Islandia Icelandair 1 1 *
ILFC1 2013 9 33 (9) 41 74 12 19
Japonia Japan Airlines 2012 15 25 (15) 20 45 *
Indie Jet Airways 10 10
Kenia Kenya Airways 2014 1 9 (1) 9 *
Holandia KLM (Air France-KLM) 25 25
Korea Południowa Korean Air 10 10 *
Chile LAN Airlines 2012 5 22 (5) 4 26 *
Indonezja Lion Air 5 5 *
Polska PLL LOT 2012 5 8 (5) 8 *
Stany Zjednoczone Nakash 2 2 *
Norwegia Norwegian Air Shuttle 2013 1 3 (1) 3 *
Oman Oman Air 6 6
Szwajcaria PrivatAir 2 2
Australia Qantas/Jetstar Airways 2013 3 15 (3) 15 *
Katar Qatar Airways 2012 11 30 (11) 30 *
Irak Iraqi Airways 10 10
Maroko Royal Air Maroc 4 4 *
Brunei Royal Brunei Airlines 2013 3 5 (3) 5 *
Jordania Royal Jordanian 7 7 *
Arabia Saudyjska Saudi Arabian Airlines 8 8
Singapur Singapore Airlines 20 30 50
Rosja Transaero 4 4 *
Czechy Travel Service 1 1
Wielka Brytania TUI Travel PLC 2013 5 15 (5) 15 *
Nieznani 3 17 20 5
Stany Zjednoczone United Airlines 2012 10 36 (10) 4 20 60 25
Uzbekistan Uzbekistan Airways 2 2 *
Wietnam Vietnam Airlines 8 8
Wielka Brytania Virgin Atlantic Airways 16 16 *
Chińska Republika Ludowa Xiamen Airlines 6 6 *
Suma 132 527 366 102 990 414 256

GE = General Electric GEnx; RR = Rolls-Royce Trent 1000, 1przedsiębiorstwa leasingowe, 2 nabywcy rządowi lub prywatni.


Przypisy

  1. 787. Design Highlights. Advanced Composite Use (ang.). Boeing. [dostęp 18 grudnia 2009].
  2. Dziewiczy lot dreamlinera. Rzeczpspolita
  3. 787 Program Fact Sheet.
  4. JAK DŁUGO JESZCZE AIRBUS BĘDZIE DUMĄ EUROPEJSKIEJ GOSPODARKI.
  5. Fast Facts 787.
  6. What Went Wrong At Boeing?
  7. Boeing celebrates 787 delivery as program's costs top $32 billion.
  8. Boeing sets 787 break-even at 1,100 units flightglobal, 2011-10-26
  9. Dreamliner wystartował do lotu próbnego, Forsal.pl
  10. Boeing 787 Dreamliner lands after 3-hour first flight (ang.). The Seattle Times Company. [dostęp 2012-11-16].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Boeing 787-8 Dreamliner Powered by GEnx Engines Sets Speed, Distance Records (ang.). deagel.com, 8 grudnia 2011. [dostęp 2011-12-04].
  12. Boeing finds problems with fasteners on 787 test planes. 2008-11-05, Dostęp: 2013-01-13
  13. Pożar Dreamlinera. Altair, 2010-11-10
  14. ANA Celebrate First 787 Dreamliner Delivery Boeing, 2011-09-26
  15. http://traveladvisor.pl/2011/10/pierwsze-bilety-na-lot-dreamlinerem/
  16. Przegląd bezpieczeństwa Dreamlinerów. Altair, 2013-01-13
  17. http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,13230797,Kolejna_powazna_usterka_w_dreamlinerze__Japonskie.html?lokale=katowice
  18. FAA Airworthiness Directive 2013-02-51 (ang.). 16 stycznia 2013 r.. [dostęp 2013-01-17].
  19. EASA Airworthiness Directive US-2013-02-51 (ang.). 17 stycznia 2013. [dostęp 2013-01-17].
  20. Wszystkie dreamlinery uziemione z powodu usterki akumulatorów. gazeta.pl, 17.01.2013
  21. FAA clears Boeing to resume 787 flight tests. flightglobal, 8 luty 2013.
  22. FAA zatwierdziła plan naprawczy dla Dreamlinera.
  23. Próbny lot Dreamlinera 787 ze zmienionym akumulatorem. wp.pl
  24. Boeing completes FAA certification testing for 787 batteries. Los Angeles Times, 5 kwietnia 2013.
  25. 787 Flight Testing. 787updates.newairplane.com
  26. Boeing przystępuje do modyfikacji modelu 787 w związku z zatwierdzeniem przez Federalną Administrację Lotnictwa USA (FAA) ulepszeń systemu akumulatorów. Boeing, 19 kwietnia 2013
  27. Boeing maps out 787 locations as EASA clears fix.
  28. Japan poised to lift 787 grounding.
  29. Powrót Dreamlinera do lotów komercyjnych. 27 kwietnia 2013, altair.com.pl.
  30. Darek Zalewski: Dreamliner w barwach LOT-u. Od 2012 roku (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 2011-03-07. [dostęp 2011-03-07].
  31. W Warszawie wylądował polski Dreamliner - pierwszy taki samolot w Europie. WP.PL
  32. Dreamliner LOT-u nie spełni wszystkich marzeń. Bankier.pl
  33. Pierwszy polski Dreamliner uziemiony! RMF FM, WP.PL, 2012-11-28
  34. Drugi dreamliner LOT-u przylatuje do Warszawy. I od razu się psuje. PAP, gazeta.pl, 2012-12-21
  35. http://turystyka.wp.pl/kat,1,title,wszystkie-usterki-dreamlinera,wid,11252029,artykul.html
  36. ICAO Document 8643 (ang.). ICAO. [dostęp 2011-12-10].
  37. Boeing 787-3 Dreamliner Fact Sheet (ang.). Boeing. [dostęp 2007-11-23].
  38. Norris i Wagner 2009 ↓, s. 50.
  39. 787 variants delayed to at least 2012 (ang.). Flight International. [dostęp 2008-04-04].
  40. Jon Ostrower: ANA abandons 787-3 (ang.). Flight International, 2010-01-08. [dostęp 2014-02-01].
  41. Boeing will likely scrap 787-3 (ang.). The Seattle Times, 2010-02-02. [dostęp 2014-02-01].
  42. Susana Ray: Boeing raises aircraft prices 5.2%, cancels short-haul 787 (ang.). The Seattle Times, 2010-12-13. [dostęp 2014-02-01].
  43. Boeing 787-8 Dreamliner Fact Sheet (ang.). Boeing. [dostęp 2014-02-02].
  44. Boeing 787: Orders and Deliveries (updated monthly) (ang.). The Boeing Company, 2013-12. [dostęp 2014-02-02].
  45. "Last 757 is ready to roll", Seattle Post-Intelligencer, October 25, 2004

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Guy Norris, Mark Wagner: Boeing 787 Dreamliner. US: Zenith Press, 2009. ISBN 978-0-7603-2815-6.