Hawajka czarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hawajka czarna
Drepanis funerea[1]
A. Newton, 1894
Ilustracja z lat 90. XIX wieku
Ilustracja z lat 90. XIX wieku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Drepanidini
Rodzaj Drepanis
Gatunek hawajka czarna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Hawajka czarna (Drepanis funerea) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny łuszczakowatych. Występował endemicznie na Molokaʻi. Po raz ostatni odłowiono okaz w 1907. Wymarły.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Alfred Newton[3] na łamach Proceedings of the Zoological Society of London w 1893. Odkrywcą gatunku był Robert Cyril Layton Perkins. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Drepanis funerea. Opisał go nie tylko na podstawie holotypu, Perkins odłowił bowiem kilka okazów w czerwcu 1883[4] (prawdopodobnie sześć[5]). Nazwa ta jest obecnie (2016) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[6]. Hawajka czarna była jednym z ostatnich gatunków hawajek opisanych przed swoim wymarciem[5]. Epitet gatunkowy Alfred Newton wyjaśnił[4]:

Quote-alpha.png
Jej ponure upierzenie i smutne przeznaczenie, które prawdopodobnie czeka i na ten gatunek, skłoniło mnie do zaproponowania nazwy: Drepanis funerea.

Morfologia[edytuj]

Według pierwszego opisu (oryginalne wymiary podane w calach), długość ciała wynosi około 20 cm, skrzydeł – 10 cm, ogona – 7 cm, dzioba – 6,3 cm, skoku – 3,2 cm. W upierzeniu nie występuje dymorfizm płciowy[4], według Rothschilda samice są mniejsze i mają krótsze dzioby. Upierzenie ogółem jest jednolicie matowoczarne, jednak pióra mają szarawe nasady. Lotki smoliście czarne, ale zewnętrzne chorągiewki wyróżniały się płową lub białawą barwą, przechodzącą u nasady w czerń[7]. Nozdrza i nasada dzioba żółte, tęczówki jasne, żółtobrązowe[4].

Zasięg występowania[edytuj]

Hawajka czarna znana jest tylko z Molokaʻi, jednak odnaleziono subfosylne szczątki D. funerea lub gatunku niemożliwego do odróżnienia na podstawie kości na Maui[5][8].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Według pierwszego opisu, hawajki czarne zamieszkiwały górskie lasy. Okazy, na podstawie którego opisano gatunek odłowiono na wysokości około 1500 m n.p.m. (5000 stóp n.p.m.)[4]. Rothschild odnotował, że okaz, który do niego dotarł miał bardzo silny zapach (podobny do zapachu oceanników)[7]. Rdzenna mieszkanka Hawajów poinformowała Perkinsa, że hawajska nazwa tego gatunku brzmiała Oʻonukuʻumu, co znaczy Oʻo z dziobem do ssania. Podobnie jak inne ptaki żyjące głęboko w lesie, hawajki czarne były bardzo oswojone i siadały nawet bezpośrednio nad głową obserwatora. Alanson Bryan, który w maju 1907 odłowił kilka okazów, zauważył że hawajki czarne można zwabić, imitując ich głos. Odstrzelił on ostatniego znanego osobnika[5].

Status[edytuj]

IUCN uznaje hawajkę czarną za wymarłą[9]. Ostatnia obserwacja i odłowienie okazu miały miejsce w maju 1907. Później, w marcu i kwietniu 1908, George Munro prowadził poszukiwania hawajek czarnych, jednak nie stwierdził ich obecności na wyspie. Kolejne badania w 1936 poskutkowały jedynie powstaniem plotki, jakoby kilka lat temu przedstawiciel tego gatunku miał być widziany w dolinie Wailau. William Donagho przeszukał większość pozostałych na wyspie lasów w 1937 i nie odnotował hawajek czarnych. Kolejne zakończone niepowodzeniem badania terenowe miały miejsce w 1947[5]. Prawdopodobnie hawajki te wymarły przez niszczenie podszytu przez wprowadzone bydło i kopytne oraz drapieżnictwo ze strony szczurów i mangust[9].

Przypisy

  1. Drepanis funerea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Drepanis funerea. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. A.F.R. Wollaston: Life of Alfred Newton: late Professor of Comparative Anatomy, Cambridge University 1866-1907, with a Preface by Sir Archibald Geikie. New York: Dutton, 1921.
  4. a b c d e Alfred Newton. On a new species of Drepanis discovered by Mr. R. C. L. Perkins. „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 690, 1893. 
  5. a b c d e Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 309–310. ISBN 9781408158623.
  6. Frank Gill & David Donsker: Finches, euphonias. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 22 października 2016].
  7. a b Lionel Walter Rothschild: The avifauna of Laysan and the neighbouring islands : with a complete history to date of the birds of the Hawaiian possessions. 1893-1900, s. 165.
  8. James, H. F.; Olson, S. L.: Descriptions of thirty-two new species of birds from the Hawaiian Islands: Part 2. Passeriformes. 1991, s. 1-88.
  9. a b Black Mamo Drepanis funerea. BirdLife International. [dostęp 22 października 2016].