Hawajka samotna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hawajka samotna
Akialoa stejnegeri[1]
(S. B. Wilson, 1889)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Drepanidini
Rodzaj Akialoa
Gatunek hawajka samotna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Hawajka samotna (Akialoa stejnegeri) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny łuszczakowatych. Występował endemicznie na Kauaʻi (Hawaje). Wymarły. Możliwe, że niewielka liczba osobników przetrwała do 1965.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Scott B. Wilson w 1889 na łamach The Annals and magazine of natural history. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Hemignathus stejnegeri celem upamiętnienia Leonharda Stejnegera[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza hawajkę samotną w rodzaju Akialoa[4]. Nazewnictwo hawajki samotnej i pokrewnych jej gatunków jest sporne. Hawajka samotna była opisana pod kilkoma synonimami[5][6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 20 cm[5]. Według Wilsona długość skrzydła wynosiła 83–86 mm, długość skoku 25–26 mm, długość dzioba 60,5–64 mm[3]. Występował dymorfizm płciowy w upierzeniu. Samiec miał oliwkowoszare ciemię, na grzbiecie kolor przechodził w oliwkowy, na kuprze jaśniejszy. Przód głowy oliwkowy, widoczna była słabo zaznaczona brew. Spód ciała jasnożółty z oliwkowym nalotem na bokach ciała. Pokrywy podogonowe żółtooliwkowe. Skrzydła i sterówki brązowe, krawędzie zewnętrznych chorągiewek oliwkowe. Tęczówka ciemnobrązowa, dziób czarny. Samica z wierzchu żółtopłowa, pióra na głowie mają ciemne środki. Brew wyraźniejsza, niż u samca. Spód ciała żółtopłowy[5].

Zasięg, ekologia[edytuj | edytuj kod]

Hawajki samotnw występowały endemicznie na Kauaʻi[6][5], gdzie zamieszkiwały lasy – zarówno te na wyżej położonych płaskowyżach, jak i niemal na wybrzeżu. Podczas żerowania zachowywały się żwawo, skacząc z gałęzi na gałąź lub wspinając się wzdłuż pni jak dzięcioły. Język był rurkowaty, zakończony na wzór szczotki; służył do wydobywania nektaru z kwiatów lobelii i kwitnących drzew. Żywiły się również owadami, ich jajami i larwami. Munro badał te hawajki w 1891; w styczniu i lutym śpiewały niewiele, najintensywniej natomiast w marcu i kwietniu. Odnotował, że w kwietniu odzywały się również innym głosem; uznał, ze jest powiązany z lęgami[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje hawajkę samotną za gatunek wymarły (EX, Extinct). Na początku lat 90. XIX wieku były to jeszcze ptaki dość pospolite. Do końca XIX wieku ich liczebność drastycznie zmalała. Według Munro do 1944 mogły już wymrzeć. Munro był przekonany, że hawajki te musiały być szczególnie wrażliwe na choroby przenoszone przez komary. Obserwował również ptaki z guzami, Perkins zaś odnotował, że pasożytowane były przez tasiemce. Richardson i Bowdlers w 1960 ponownie odkryli hawajki samotne; izolowaną populację zaobserwowali na bagnie Alakaʻi. Ostatnie pewne stwierdzenie miało miejsce w 1965. Mimo poszukiwań i niepewnych doniesień nie zaobserwowano już hawajek samotnych[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akialoa stejnegeri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Akialoa stejnegeri. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Scott B. Wilson. LV. On three undescribed Species of the Genus Hemignathus. „The Annals and magazine of natural history”. 6th ser. vol. 4, s. 400, 1889. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Finches, euphonias. IOC World Bird List (v7.4), 8 stycznia 2017. [dostęp 25 marca 2017].
  5. a b c d e f Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 293–294. ISBN 978-1-4081-5862-3.
  6. a b Scott B. Wilson: Aves Hawaiienses: the birds of the Sandwich Islands. 1890–1899.