Reliktowiec duży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Reliktowiec duży
Moho bishopi[1]
(Rothschild, 1893)
Reliktowiec duży
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina reliktowce
Rodzaj Moho
Gatunek reliktowiec duży
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Reliktowiec duży (†Moho bishopi) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodzin reliktowców. Występował endemicznie na hawajskich wyspach: Maui i Molokaʻi. Ostatni raz odnotowany w 1981, uznany za wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Odkrywcą gatunku był Henry Palmer[3], kolekcjoner dla Waltera Rothschilda, który po raz pierwszy reliktowca dużego opisał na łamach Bulletin of the British Ornithologists’ Club w 1893. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Acrulocercus bishopi[4]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza reliktowca dużego w rodzaju Moho[5]. Epitet gatunkowy upamiętnia Charlesa Reeda Bishopa[4]. Spreparowane okazy przechowywane są w Bremie, Cambridge (Massachusetts), Honolulu, Nowym Jorku, Sztokholmie i Tring[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała około 28–30 cm. Samce były większe od samic. Wymiary przeliczone z cali, z dokładnością do 0,1 cm: długość skrzydła 11,4–12 cm u samca, 10,2–10,5 cm u samicy; długość ogona: 16–16,8 cm u samca, 12,7–13,7 u samicy; długość skoku: 2,5–3,8 cm u samca, ok. 3,4 cm u samicy; długość dzioba: 3,5–3,7 cm u samca, ok. 3 cm u samicy. Rothschild nie podał liczby zmierzonych okazów[4]. W Birds of the Hawaiian Islands Henry Wetherbee Henshaw podał znacząco inną długość ciała: 22 cm (około 8,62 cala)[7].

W upierzeniu nie występował dymorfizm płciowy. Głowę porastały pióra czarne z jaśniejszymi stosinami, wykazujące nieznaczny, metaliczny połysk. Szyja, grzbiet, pierś i brzuch były czarne, ale w innym odcieniu (jakby okopcone); wzdłuż stosiny występowały białe paski. Kuper i pokrywy nadogonowe czarne, podobnie jak skrzydła. Pokrywy uszne zdobił pęk wydłużonych piór o złocistożółtej barwie (u nasady czarnej). Spod skrzydeł wyrastał podobny, koloru jaskrawożółtawego; krótszy, niż u reliktowca górskiego (Moho nobilis). Sterówki czarne z bardzo wąskimi białymi końcówkami. Pokrywy podogonowe jaskrawożółte. Tęczówka brązowa. Dziób i nogi czarne; podeszwy stóp różowożółte. Środkowa para sterówek była znacznie wydłużona (około 6,3 cm dłuższa od pozostałych) i ostro zakończona[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Reliktowce duże zamieszkiwały dwie Hawajskie wyspy: Maui i Molokaʻi[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia reliktowców dużych były wilgotne lasy[8]. Według Perkinsa na Molokaʻi reliktowce te zamieszkiwały lasy z gęstym podszytem[3]. Jedno stwierdzenie z Maui dotyczyło ptaka obserwowanego w 1901 w okolicach Olinda, na wysokości ok. 1300 m n.p.m. (4500 stóp)[7]. Informacji o pożywieniu reliktowców dużych dostarczył Perkins. Obserwował on te ptaki żerujące na nektarze Metrosideros polymorpha. W jednym z żołądków znalazł szczątki chrząszczy, fragmenty muszli i resztki nieokreślonych bezkręgowców[3]. Żerowały również na kwiatach lobelii i bananowców; miały również zjadać ich owoce[6]. Były to ptaki ogółem płochliwe, ale jeśli obserwująca je osoba zachowywała się cicho, stawały się ciekawskie. Nietrudno było je zwabić, naśladując ich płaczliwe zawołanie. Miało przypominać te reliktowców górskich, ale być cichsze i nie brzmieć jak stłumione. Perkins odnotował, że reliktowce duże odzywały się różnorodnymi innymi głosami: przypominającym stłumiony chichot, wysoki i czysty fletowy dźwięk i miauknięcie kota[3]. Zawołanie tych reliktowców można było usłyszeć z odległości około 900 m. W transkrypcji angielskiej jego zapis brzmi owow-owow-ow, przy czym ostatni dźwięk był najgłośniejszy i brzmiał niemal jak krzyk[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

Wypchany okaz w Bishop's Museum, Honolulu

IUCN uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct). Na Moloka'i odnotowany po raz ostatni w 1904 przez ornitologa Munro; do 1915 docierały do niego lokalne doniesienia o występowaniu tych ptaków, jednak mimo prowadzenia intensywnych poszukiwań do 1949 nie zdołał żadnego zaobserwować. Niewiele wiadomo o zasięgu tych reliktowców na Maui, jednak ptaka, który miał należeć do tego gatunku, obserwowano w 1981 na północno-wschodnim stoku Haleakala. Pomimo poszukiwań nigdy już nie odnotowano reliktowców dużych i gatunek uznano za wymarły. Przyczyniło się do tego przekształcanie ich środowiska życia w tereny rolnicze i niszczenie go przez zdziczałe ssaki; na początku XX wieku problem stanowiły również wprowadzone szczury śniade (Rattus rattus) i choroby przenoszone przez zawleczone na wyspy komary[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Moho bishopi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Moho bishopi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e Walter Rothschild: The avifauna of Laysan and the neighbouring islands. 1893–1900, s. 225–226.
  4. a b c Walter Rotschild. Acrulocercus bishopi, sp. n.. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 1 (8), 1893. 
  5. a b Frank Gill & David Donsker: Waxwings and their allies, tits & penduline tits. IOC World Bird List (v6.4), 22 października 2016. [dostęp 21 grudnia 2016].
  6. a b c Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 250–251. ISBN 978-1-4081-5862-3.
  7. a b Henry Wetherbee Henshaw: Birds of the Hawaiian Islands. 1902, s. 73–74.
  8. a b Bishop's Oo Moho bishopi. BirdLife International. [dostęp 21 grudnia 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]