Żarek mały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żarek mały
Pyrocephalus (r.) dubius[1]
Gould, 1839
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina tyrankowate
Podrodzina wodopławiki
Plemię Fluvicolini
Rodzaj Pyrocephalus
Gatunek (żarek)
Podgatunek żarek mały
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Żarek mały[3] (Pyrocephalus (r.) dubius) – gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych. Kwestia systematyki wątpliwa; niektórzy autorzy uznają go za podgatunek żarka. Występował na San Cristóbal (Galapagos). Ostatni raz odnotowano go w latach 80. XX wieku. Późniejsze poszukiwania zakończyły się fiaskiem; gatunek uznano za wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał John Gould w 1838, w 3. tomie The zoology of the voyage of H.M.S. Beagle. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Pyrocephalus dubius[4] (łac. dubius „wątpliwy”[5]). Holotyp, dorosłą samicę, pozyskał Karol Darwin podczas podróży na HMS Beagle. Trafił do Muzeum Historii Naturalnej w Londynie[6]. Współcześnie klasyfikacja tego gatunku jest sporna. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje żarka małego za odrębny gatunek[7], podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World[8]. Niektórzy autorzy uznają żarka małego za podgatunek żarka (Pyrocephalus rubinus)[3][8]. Odrębny status tego taksonu potwierdzają badania genetyczne, których wyniki opublikowano w 2016[9]. Okazy przechowywane są w zbiorach w Tring i Waszyngtonie[10].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła blisko 11 cm. W porównaniu do żarka (P. rubinus) żarki małe wyróżniają się mniejszymi rozmiarami, krótszymi skrzydłami i ogonem oraz bledszym odcieniem czerwieni. U samca ciemię błyszczące, szkarłatne. Gardło i pierś intensywnie czerwone, dalej na brzuchu kolor przechodzi w jasnoczerwony. Kantarek, pokrywy uszne i wierzch ciała ciemnobrązowe. Nogi i dziób są czarne. Samica z wierzchu ciemnoszara, od spodu jaskrawożółta. Broda i gardło jaśniejsze. Ogon ciemnoszary[10].

Zasięg[edytuj | edytuj kod]

Żarek mały był endemitem San Cristóbal[11].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje żarka małego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[11]. W 1929, gdy Fisher eksplorował wyspę, żarki małe występowały na niej pospolicie. Do lat 80. XX wieku ich liczebnosć drastycznie spadła[10]. Ostatnie stwierdzenie miało miejsce w 1987[9]. Szeroko zakrojone badania terenowe w 1998 nie wykazały obecności tych ptaków na wyspie. Prawdopodobnie za wymarcie odpowiada głównie niszczenie środowiska poprzez wprowadzanie inwazyjnych gatunków roślin. Możliwe, że przyczyniły się do niego również choroby roznoszone przez komary[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pyrocephalus (r.) dubius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pyrocephalus (r.) dubius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Fluvicolini Swainson, 1832-33 (wersja: 2017-05-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 17 października 2017].
  4. John Gould: The zoology of the voyage of H.M.S. Beagle ... during the years 1832-1836. T. 3, pt. 9. 1839, s. 46.
  5. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 141. ISBN 1-4081-2501-3.
  6. Warren, Rachel L.M. & Harrison, C.J.O.: Type-specimens of birds in the British Museum (Natural History). T. 2. 1971, s. 155.
  7. Frank Gill & David Donsker: Tyrant flycatchers. IOC World Bird List (v7.4), 31 lipca 2017. [dostęp 17 października 2017].
  8. a b Least Vermilion Flycatcher (Pyrocephalus dubius). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017.
  9. a b Ore Carmi, Christopher C. Witt, Alvaro Jaramillo i John P. Dumbacher. Phylogeography of the Vermilion Flycatcher species complex: Multiple speciation events, shifts in migratory behavior, and an apparent extinction of a Galápagos-endemic bird species. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 102, s. 152–173, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2016.05.029 (ang.). 
  10. a b c d Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 261. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  11. a b Least Vermilion Flycatcher Pyrocephalus dubius. BirdLife International. [dostęp 17 października 2017].