Mistrzostwa Europy w piłce nożnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn
ilustracja
Organizator rozgrywek UEFA
Data założenia 1960
Rozgrywki
Liczba drużyn 24
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca  ZSRR (1960)
Obecny zwycięzca  Włochy (2020)
Najwięcej zwycięstw  Niemcy
 Hiszpania (3 zwycięstwa)
Strona internetowa

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (inaczej Euro[1], polski skrót ME) – rozgrywki sportowe, cyklicznie organizowane przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) dla europejskich piłkarskich reprezentacji krajowych seniorów. Największy turniej piłki nożnej rozgrywany na „starym kontynencie”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wcześniejsze turnieje rozgrywane w Europie[edytuj | edytuj kod]

23 kwietnia 1906 roku odbył się w Atenach w Grecji trzeci turniej piłkarski (piłka nożna na Olimpiadzie Letniej 1906). Udział w nim wzięły 4 reprezentacje z Europy, z czego Turcja wystawiła do turnieju 2 reprezentacje (Smyrna i Saloniki). Wygrała Dania pokonując w półfinale Turków z miasta Smyrna 5:1, w finale mieli się spotkać z Grekami z Aten, ale przerwali oni mecz, a potem odmówili gry w spotkaniu o drugie miejsce, z tego powodu nie było finału tylko został rozegrany mecz o drugie miejsce między Turkami ze Smyrny a Turkami z Salonik wygrali ci pierwsi 3:0. Zawody zostały rozegrane dla uświetnienia 10-lecia nowożytnych olimpiad i uważane są za zwykłe zawody międzynarodowe.

19 października 1908 roku, kiedy FIFA liczyła 15 członków, odbył się w Londynie na terenie Wielkiej Brytanii czwarty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908). Udział w nim wzięło 8 europejskich reprezentacji, z czego Francuzi wystawili do turnieju 2 reprezentacje. Wygrała Wielka Brytania pokonując Danię 2:0, trzecie miejsce przypadło Holandii.

29 czerwca 1912 roku o 11:00 rozpoczął się w Sztokholmie w Szwecji piąty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912). Udział w nim wzięło 11 reprezentacji z Europy. Podium takie samo jak w poprzednim turnieju czyli złoto dla Wielkiej Brytanii, srebro dla Danii, a brąz dla Holandii.

Pierwsze mistrzostwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze mistrzostwa odbyły się we Francji w 1960 roku pod nazwą „Puchar Narodów Europy”, a od turnieju we Włoszech w 1968 roku odbywają się jako „Mistrzostwa Europy”. W latach 1960–1976 turniej finałowy odbywał się z udziałem 4 drużyn. Od 1980 do 1992 brało w nim natomiast udział 8 zespołów, zaś od 1996 do 2012 – 16 reprezentacji. Od 2016 w finałach piłkarskich Mistrzostw Europy występują 24 reprezentacje. Od szóstych finałów awans do nich ma automatycznie zapewniony ich gospodarz, bądź obaj współgospodarze. W 1980 po raz ostatni rozegrano mecz o trzecie miejsce ME. Od Mistrzostw Europy w 1984 we Francji przegrane drużyny z półfinałów zdobywają brązowy medal.

System rozgrywek[edytuj | edytuj kod]

System rozgrywek mistrzostw Europy składa się z dwóch części:

  • eliminacji – mogą w nich uczestniczyć męskie reprezentacje seniorskie wszystkich krajowych federacji zrzeszonych pod egidą UEFA (łącznie 55 państw), które w określonym terminie zostaną zgłoszone do tych rozgrywek przez swe macierzyste związki piłkarskie i nie zostały zawieszone przez UEFA w prawach jej członków. Rozpoczynają się losowaniem poszczególnych grup eliminacyjnych, w których później toczy się cała rywalizacja;
  • turnieju finałowego/finałów (tj. właściwych Mistrzostw Europy) – od 1980 przeprowadzanego systemem mieszanym (tj. runda grupowa, a następnie faza pucharowa), od 1996 zakwalifikowanych zostaje do niego 16 drużyn: gospodarz/gospodarze turnieju oraz triumfatorzy eliminacji, od 2016 zakwalifikowane są 24 drużyny narodowe stowarzyszone w UEFA: w skład wchodzą gospodarze i drużyny, które pomyślnie przeszły kwalifikacje[2].

Prawie każda z ww. części mistrzostw Europy odbywa się w latach parzystych, regularnie co 4 lata. Tylko raz Euro 2020 zostało przełożone o rok później, z powodu pandemii koronawirusa. Eliminacje rozpoczynają się jesienią roku dwa lata wcześniejszego, niż rok przeprowadzenia turnieju finałowego.

Maskotki[edytuj | edytuj kod]

Maskotki w Mistrzostwach Europy pojawią się od 1980 roku[3].

  • Włochy 1980: Pinokio (Maskotką tego turnieju był drewniany chłopczyk Pinokio, którego nos przedstawiał barwy kraju-gospodarza, czyli Włoch)
  • Francja 1984: Peno (Maskotką turnieju był kogut Peno. Jego nazwa wywodziła się z francuskiego slangu i oznaczała "rzut karny")
  • 1988: Berni (Maskotką mistrzostw, które rozgrywano w RFN był królik Berni. Jego imię wzięło się od nazwy miasta Berno, gdzie wówczas mieściła się siedziba UEFA)
  • Szwecja 1992: Rabbit (Maskotką mistrzostw, podobnie jak tych organizowanych cztery lata wcześniej, był królik. Nazywał się Rabbit i był ubrany w barwy kraju-gospodarza, czyli Szwecji)
  • Anglia 1996: Goaliath (Na tych mistrzostwach postawiono na lwa. Maskotką turnieju został potężny lew Goaliath)
  • Belgia Holandia 2000: Benelucky (Maskotką turnieju rozgrywanego w dwóch państwach - Belgii i Holandii, był Benelucky. Ta maskotka to połączenie symboli Belgii i Holandii - diabła oraz lwa)
  • Portugalia 2004: Kinas (Maskotką tych mistrzostw był Kinas. Chłopiec był ubrany w barwy Portugalii, a więc kraju-gospodarza)
  • Austria Szwajcaria 2008: Trix i Flix (Podczas mistrzostw rozgrywanych w Austrii i Szwajcarii maskotkami byli bracia bliźniacy - Trix i Flix)
  • Polska Ukraina 2012: Slavek i Slavko (Maskotkami mistrzostw podobnie jak cztery lata wcześniej, byli bracia bliźniacy. Ich stroje i fryzury utrzymane zostały w narodowych barwach krajów-gospodarzy - polska maskotka nazywała się Slavek, a ukraińska Slavko)
  • Francja 2016: Super Victor (Maskotką mistrzostw Europy był Super Victor. To chłopiec z popularnej kreskówki ubrany w strój sportowy w barwach narodowych Francji)
  • Unia Europejska 2020: Skillzy (Oficjalna maskotka turnieju Skillzy została odsłonięta 24 marca 2019 roku. Postać inspirowana jest freestyle footballem i street footballem)

Medaliści Mistrzostw Europy[edytuj | edytuj kod]

Rok Gospodarz Finał Mecz o trzecie miejsce
Mistrz Wynik Wicemistrz Trzecie miejsce Wynik[a] Czwarte miejsce
1960 Francja
Francja

Związek Radziecki
2 – 1
po dogr.

Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 0 Francja
Francja
1964
Hiszpania

Hiszpania
2 – 1
Związek Radziecki

Węgry
3 – 1 Dania
Dania
1968 Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
1 – 1
Jugosławia
Anglia
Anglia
2 – 0
Związek Radziecki
Powtórzony finał: 2 – 0
1972 Belgia
Belgia

Niemcy Zachodnie
3 – 0
Związek Radziecki
Belgia
Belgia
2 – 1
Węgry
1976
Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 2
Niemcy Zachodnie
Holandia
Holandia
3 – 2
Jugosławia
5 – 3 w rzutach karnych
1980 Włochy
Włochy

Niemcy Zachodnie
2 – 1 Belgia
Belgia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
1 – 1 Włochy
Włochy
9 – 8 w rzutach karnych
1984 Francja
Francja
Francja
Francja
2 – 0 Hiszpania
Hiszpania
Dania
Dania
i Portugalia
Portugalia
1988
Niemcy Zachodnie
Holandia
Holandia
2 – 0
Związek Radziecki

Niemcy Zachodnie
i Włochy
Włochy
1992 Szwecja
Szwecja
Dania
Dania
2 – 0 Niemcy
Niemcy
Holandia
Holandia
i Szwecja
Szwecja
1996 Anglia
Anglia
Niemcy
Niemcy
2 – 1
po dogr.[b]
Czechy
Czechy
Anglia
Anglia
i Francja
Francja
2000  Belgia
 Holandia
Francja
Francja
2 – 1
po dogr.[b]
Włochy
Włochy
Holandia
Holandia
i Portugalia
Portugalia
2004 Portugalia
Portugalia
Grecja
Grecja
1 – 0 Portugalia
Portugalia
Czechy
Czechy
i Holandia
Holandia
2008  Austria
 Szwajcaria
Hiszpania
Hiszpania
1 – 0 Niemcy
Niemcy
Rosja
Rosja
i Turcja
Turcja
2012  Polska
 Ukraina
Hiszpania
Hiszpania
4 – 0 Włochy
Włochy
Niemcy
Niemcy
i Portugalia
Portugalia
2016 Francja
Francja
Portugalia
Portugalia
1 – 0
po dogr.
Francja
Francja
Niemcy
Niemcy
i Walia
Walia
2020[4]

Brak jednego gospodarza

Włochy
Włochy
1 - 1 Anglia
Anglia
Dania
Dania
i Hiszpania
Hiszpania
3 – 2 w rzutach karnych
2024 Niemcy
Niemcy
  1. Od 1984 roku mecz o 3. miejsce nie jest rozgrywany.
  2. a b Po dogrywce do złotej bramki.

Klasyfikacja medalowa[edytuj | edytuj kod]

Msc. Państwo Gold medal europe.svg Silver medal europe.svg Bronze medal europe.svg Medals Europe.svg
1.  RFN / Niemcy 3 3 3 9
2.  Hiszpania 3 1 1 5
3.  Włochy 2 2 1 5
4.  Francja 2 1 1 4
5.  ZSRR /  Rosja 1 3 2 6
6.  Czechosłowacja / Czechy 1 1 3 5
6.  Portugalia 1 1 3 5
8.  Holandia 1 0 4 5
9.  Dania 1 0 2 3
10.  Grecja 1 0 0 1
11.  Jugosławia 0 2 0 2
12.  Anglia 0 1 2 3
13.  Belgia 0 1 1 2
14.  Węgry 0 0 1 1
14.  Szwecja 0 0 1 1
14.  Turcja 0 0 1 1
14.  Walia 0 0 1 1
Razem 16 16 27 59

Tabela medalowa zaktualizowana po turnieju ME 2020.

Klasyfikacja według liczby tytułów

 Niemcy: 3
 Hiszpania: 3

 Włochy: 2
 Francja: 2
 ZSRR: 1
 Czechosłowacja: 1
 Holandia: 1
 Dania: 1
 Grecja: 1
 Portugalia: 1

Mistrzowie Europy w roli gospodarza turnieju

Liczba startów reprezentacji (1960–2020)[edytuj | edytuj kod]

13 występów

12 występów

11 występów

10 występów

9 występów

8 występów

7 występów

6 występów

5 występów

4 występy

3 występy

2 występy

1 występ

Uwagi:

  • Występy ZSRR i Wspólnoty Niepodległych Państw wliczono do występów Rosji, a Czechosłowacji – do występów Czech.

Tabela wszech czasów[edytuj | edytuj kod]

W piętnastu finałach piłkarskich mistrzostw Europy lat 1960-2016 wystąpiły 33 reprezentacje narodowe. Rozegrały 286 meczów (73 zakończyło się remisem), strzelając 688 bramek (średnio 2,40 na spotkanie).

Lp. Reprezentacja Starty Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Stosunek bramek Punkty
1  Niemcy 13 53 27 13 13 78:55 83
2  Włochy 11 45 21 18 6 52:31 77
3  Hiszpania 11 46 21 15 10 70:42 74
4  Francja 10 43 20 13 10 67:49 69
5  Portugalia 8 39 19 11 9 55:36 67
6  Holandia 10 39 20 8 11 65:41 60
7  Anglia 10 38 15 13 10 51:37 56
8  Czechy 10 36 15 7 15 48:47 52
9  Rosja 12 35 13 7 16 40:52 39
10  Belgia 6 22 11 2 9 29:28 32
11  Dania 9 33 10 6 17 42:47 32
12  Chorwacja 6 22 8 6 8 30:28 30
13  Szwecja 7 24 7 7 10 30:28 26
14  Grecja 4 16 5 3 8 14:20 18
15  Szwajcaria 5 18 3 8 7 16:24 17
16  Walia 2 10 5 1 4 13:12 16
17  Turcja 6 18 4 2 12 14:30 14
18  Polska 4 14 2 7 5 11:15 13
19  Węgry 4 11 2 4 5 14:20 9
20  Ukraina 3 11 3 0 8 8:19 9
21  Jugosławia 5 14 3 2 9 22:39 11
22  Islandia 1 5 2 2 1 8:9 8
23  Austria 3 10 2 2 6 7:12 8
24  Rumunia 5 16 1 5 10 10:21 8
25  Irlandia 3 10 2 2 6 6:17 8
26  Szkocja 3 9 2 2 5 5:10 7
27  Słowacja 2 7 2 1 4 5:13 7
28  Norwegia 1 3 1 1 1 1:1 4
29  Bułgaria 2 6 1 1 4 4:13 4
30  Finlandia 1 3 1 0 2 1:3 3
31  Irlandia Północna 1 4 1 0 3 2:3 3
32  Albania 1 3 1 0 2 1:3 3
33  Słowenia 1 3 0 2 1 4:5 2
34  Łotwa 1 3 0 1 2 1:5 1
35  Macedonia Północna 1 3 0 0 3 2:8 0

Stan na 6 lipca godz. 23.

Uwagi:

  • Gwiazdką oznaczono drużyny, które nadal biorą udział w Mistrzostwach Europy 2020.
  • Występy ZSRR i WNP zostały zaliczone do występów Rosji. Występy Czechosłowacji zaliczono Czechom.
  • Aktualizacja na 6 lipca 2021
  • W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od 1996 – 3.

Mistrzowskie składy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik języka polskiego PWN, so.pwn.pl [dostęp 2017-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2007-07-18] (pol.).
  2. UEFA ogłosiła oficjalnie decyzję w 2009 r.
  3. Wszystkie maskotki mistrzostw Europy [GALERIA] - gol24.pl, - gol24.pl [dostęp 2021-06-26] (pol.).
  4. Przeniesione na rok 2021

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]