Mistrzostwa Europy w piłce nożnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn
Organizator rozgrywek UEFA
Data założenia 1960
Rozgrywki
Liczba drużyn 24
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca  ZSRR (1960)
Obecny zwycięzca  Portugalia (2016)
Najwięcej zwycięstw  Niemcy
 Hiszpania (3 zwycięstwa)

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (inaczej Euro[1], polski skrót ME) – rozgrywki sportowe, cyklicznie organizowane przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) dla europejskich piłkarskich reprezentacji krajowych seniorów. Największy turniej piłki nożnej rozgrywany na „starym kontynencie”.

Historia[edytuj]

Wcześniejsze turnieje rozgrywane w Europie[edytuj]

23 kwietnia 1906 roku odbył się w Atenach w Grecji trzeci turniej piłkarski (piłka nożna na Olimpiadzie Letniej 1906). Udział w nim wzięły 4 reprezentacje z Europy, z czego Turcja wystawiła do turnieju 2 reprezentacje (Smyrna i Saloniki). Wygrała Dania pokonując w półfinale Turków z miasta Smyrna 5:1, w finale mieli się spotkać z Grekami z Aten, ale przerwali oni mecz, a potem odmówili gry w spotkaniu o drugie miejsce, z tego powodu nie było finału tylko został rozegrany mecz o drugie miejsce między Turkami ze Smyrny a Turkami z Salonik wygrali ci pierwsi 3:0. Zawody zostały rozegrane dla uświetnienia 10-lecia nowożytnych olimpiad i uważane są za zwykłe zawody międzynarodowe.

19 października 1908 roku kiedy to FIFA posiadała w swojej organizacji 15 członków odbył się w Londynie na terenie Wielkiej Brytanii czwarty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908). Udział w nim wzięło 8 europejskich reprezentacji, z czego Francuzi wystawili do turnieju 2 reprezentacje. Wygrała Wielka Brytania pokonując Danię 2:0, trzecie miejsce przypadło dla Holandii.

29 czerwca 1912 roku o 11:00 kiedy to FIFA miała 20 członków odbył się w Sztokholmie w Szwecji piąty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912). Udział w nim wzięło 11 reprezentacji z Europy. Podium takie samo jak w poprzednim turnieju czyli złoto dla Wielkiej Brytanii, srebro dla Danii, a brąz dla Holandii.

Pierwsze mistrzostwa[edytuj]

Pierwsze mistrzostwa odbyły się we Francji w 1960 roku pod nazwą „Puchar Narodów Europy”, a od turnieju we Włoszech w 1968 roku odbywają się jako „Mistrzostwa Europy”. W latach 1960–1976 turniej finałowy odbywał się z udziałem 4 drużyn. Od 1980 do 1992 brało w nim natomiast udział 8 zespołów, zaś od 1996 do 2012 – 16 reprezentacji. Od 2016 w finałach piłkarskich Mistrzostw Europy występują 24 reprezentacje. Od szóstych finałów awans do nich ma automatycznie zapewniony ich gospodarz (bądź obaj współgospodarze). W 1980 po raz ostatni rozegrano mecz o trzecie miejsce ME. Od tamtego czasu przegrane drużyny z półfinałów zdobywają brązowy medal.

Ciekawostki[edytuj]

  • W Mistrzostwach Europy zdobywca złotego medalu zawsze uczestniczy w eliminacjach następnych mistrzostw.
  • Tylko raz udało się obronić tytuł Mistrza Europy. Dokonała tego drużyna Hiszpanii w 2012 roku. Warto nadmienić, że tego samego dnia, Hiszpania jako pierwsza reprezentacja w dziejach zdobyła tytuł mistrzowski trzeci raz z rzędu (posiadając tytuł mistrzów świata)
  • Trzy razy tytuł zdobył gospodarz turnieju. Miało to miejsce w 1964, 1968 i 1984.
  • Pierwszą czerwoną kartkę w historii ME otrzymał Anglik Alan Mullery w 89 minucie meczu półfinałowego (5 czerwca 1968) gdzie Jugosławia pokonała Anglię 1:0.
  • Najwięcej goli (9) na jednych mistrzostwach zdobył Michel Platini, stało się to we Francji w 1984 roku.
  • Najmłodszymi uczestnikami ME byli Holender Jetro Willems (w 2012 roku miał 18 lat i 71 dni) i Belg Enzo Scifo (w 1984 roku miał 18 lat i 115 dni).
  • Tytuł Mistrza Europy w 1992 zdobyła drużyna Danii, która nie uzyskała bezpośredniego awansu do tego turnieju, a zastąpiła wykluczoną Jugosławię (za prowadzenie przez ten kraj działań wojennych w Bośni).
  • Tylko trzy razy zdarzyło się, aby gospodarz bądź współgospodarze nie wyszli z grupy (Belgia w 2000, Austria i Szwajcaria w 2008 oraz Polska i Ukraina w 2012).
  • ME 2012 były pierwszą dużą imprezą piłkarską, w której ani jeden mecz nie został poprowadzony przez sędziego z obywatelstwem kraju gospodarza bądź gospodarzy. Spośród sędziów liniowych także nikt nie reprezentował Polski lub Ukrainy[2][3].

System rozgrywek[edytuj]

System rozgrywek mistrzostw Europy składa się z dwóch części:

  • eliminacji – mogą w nich uczestniczyć męskie reprezentacje seniorskie wszystkich krajowych federacji zrzeszonych pod egidą UEFA (łącznie 53 państwa), które w określonym terminie zostaną zgłoszone do tych rozgrywek przez swe macierzyste związki piłkarskie i nie zostały zawieszone przez UEFA w prawach jej członków. Rozpoczynają się losowaniem poszczególnych grup eliminacyjnych, w których później toczy się cała rywalizacja;
  • turnieju finałowego/finałów (tj. właściwych Mistrzostw Europy) – od 1980 przeprowadzanego systemem mieszanym (tj. runda grupowa, a następnie faza pucharowa), od 1996 zakwalifikowanych zostaje do niego 16 drużyn: gospodarz/gospodarze turnieju oraz triumfatorzy eliminacji, od 2016 zakwalifikowane są 24 drużyny narodowe stowarzyszone w UEFA: w skład wchodzą gospodarze i drużyny, które pomyślnie przeszły kwalifikacje[4].

Każda z ww. części mistrzostw Europy odbywa się w latach parzystych, regularnie co 4 lata. Eliminacje rozpoczynają się jesienią roku dwa lata wcześniejszego, niż rok przeprowadzenia turnieju finałowego.

Medaliści Mistrzostw Europy[edytuj]

Rok Gospodarz Finał Mecz o trzecie miejsce
Mistrz Wynik Wicemistrz Trzecie miejsce Wynik Czwarte miejsce
1960
Szczegóły
Francja
Francja
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki
1 – 1
dogrywka
2 – 1
Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 0 Francja
Francja
1964
Szczegóły
Państwo Hiszpańskie
Hiszpania
Flag of Spain (1945 - 1977).svg
Hiszpania
2 – 1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki
Węgierska Republika Ludowa (1949-1989)
Węgry
3 – 1 Dania
Dania
1968
Szczegóły
Włochy
Włochy
Włochy
Włochy
1 – 1
powtórka finału
2 – 0
Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
Anglia
Anglia
2 – 0 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki
1972
Szczegóły
Belgia
Belgia
Niemcy
RFN
3 – 0 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki
Belgia
Belgia
2 – 1 Węgierska Republika Ludowa (1949-1989)
Węgry
1976
Szczegóły
Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
2 – 2
rzuty karne
5 – 3
Niemcy
RFN
Holandia
Holandia
3 – 2 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
1980
Szczegóły
Włochy
Włochy
Niemcy
RFN
2 – 1 Belgia
Belgia
Czechosłowacja
Czechosłowacja
1 – 1
(9 – 8) k.
Włochy
Włochy
1984
Szczegóły
Francja
Francja
Francja
Francja
2 – 0 Hiszpania
Hiszpania
Dania
Dania
Portugalia
Portugalia
1988
Szczegóły
Republika Federalna Niemiec (1949–1990)
RFN
Holandia
Holandia
2 – 0 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki
Niemcy
RFN
Włochy
Włochy
1992
Szczegóły
Szwecja
Szwecja
Dania
Dania
2 – 0 Niemcy
Niemcy
Holandia
Holandia
Szwecja
Szwecja
1996
Szczegóły
Anglia
Anglia
Niemcy
Niemcy
1 – 1
dogrywka
2 – 1
Czechy
Czechy
Anglia
Anglia
Francja
Francja
2000
Szczegóły
Belgia Belgia
Holandia Holandia
Francja
Francja
1 – 1
dogrywka
2 – 1
Włochy
Włochy
Holandia
Holandia
Portugalia
Portugalia
2004
Szczegóły
Portugalia
Portugalia
Grecja
Grecja
1 – 0 Portugalia
Portugalia
Czechy
Czechy
Holandia
Holandia
2008
Szczegóły
Austria Austria
Szwajcaria Szwajcaria
Hiszpania
Hiszpania
1 – 0 Niemcy
Niemcy
Rosja
Rosja
Turcja
Turcja
2012
Szczegóły
 Polska
 Ukraina
Hiszpania
Hiszpania
4 – 0 Włochy
Włochy
Niemcy
Niemcy
Portugalia
Portugalia
2016
Szczegóły
Francja
Francja
Portugalia
Portugalia
0 – 0
dogrywka
1 – 0
Francja
Francja
Niemcy
Niemcy
Walia
Walia
2020
Szczegóły
Brak jednego gospodarza

Klasyfikacja medalowa

Msc. Państwo Gold medal europe.svg Silver medal europe.svg Bronze medal europe.svg Medals Europe.svg
1.  RFN / Niemcy 3 3 3 9
2.  Hiszpania 3 1 0 4
3.  Francja 2 1 1 4
4.  ZSRR 1 3 1 5
5.  Włochy 1 2 1 4
6-7.  Czechy/ Czechosłowacja 1 1 3 5
6-7.  Portugalia 1 1 3 5
8.  Holandia 1 0 4 5
9.  Dania 1 0 1 2
10.  Grecja 1 0 0 1
11.  Jugosławia 0 2 0 2
12.  Belgia 0 1 1 2
13.  Anglia 0 0 2 2
14-17.  Węgry 0 0 1 1
14-17.  Szwecja 0 0 1 1
14-17.  Turcja 0 0 1 1
14-17.  Walia 0 0 1 1
Razem 15 15 24 54

Tabela medalowa zaktualizowany po turnieju ME 2016.

Klasyfikacja według liczby tytułów

 Niemcy: 3
 Hiszpania: 3
 Francja: 2
 ZSRR: 1
 Włochy: 1
 Czechosłowacja: 1
 Holandia: 1
 Dania: 1
 Grecja: 1
 Portugalia: 1

Mistrzowie Europy w roli gospodarza turnieju

Liczba startów reprezentacji (1960–2016)[edytuj]

12 występów

11 występów

10 występów

9 występów

8 występów

7 występów

6 występów

5 występów

4 występy

3 występy

2 występy

1 występ

Uwagi:

  • Występy ZSRR i Wspólnoty Niepodległych Państw wliczono do występów Rosji, a Czechosłowacji – do występów Czech.

Tabela wszech czasów[edytuj]

Lp. Reprezentacja Starty Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Stosunek bramek Punkty
1  Niemcy 12 49 26 12 11 72:48 79
2  Hiszpania 10 40 19 11 10 57:36 64
3  Portugalia 7 35 18 10 7 48:29 63
4  Francja 9 39 19 10 10 60:43 63
5  Włochy 9 38 16 16 6 39:27 60
6  Holandia 9 35 17 8 10 57:37 51
7  Czechy 9 31 13 6 13 42:43 45
8  Anglia 9 31 10 11 10 40:35 39
9  Rosja 11 32 12 7 14 38:45 36
10  Chorwacja 5 18 7 5 6 23:20 26
11  Dania 8 27 7 6 14 30:40 23
12  Belgia 5 17 7 2 8 22:25 20
13  Szwecja 6 20 5 6 9 25:24 19
14  Grecja 4 16 5 3 8 14:20 18
15  Turcja 4 15 4 2 9 13:22 14
16  Walia 1 6 4 0 2 10:6 12
17  Polska 3 11 2 6 3 7:9 12
18  Szwajcaria 4 13 2 5 6 8:15 11
19  Jugosławia 5 14 3 2 9 22:39 9
20  Islandia 1 5 2 2 1 8:9 8
21  Rumunia 5 16 1 5 10 10:21 8
22  Irlandia 3 10 2 2 6 6:17 8
23  Węgry 3 8 2 2 4 11:14 7
24  Szkocja 2 6 2 1 3 4:5 6
25  Norwegia 1 3 1 1 1 1:1 4
26  Słowacja 1 4 1 1 2 3:6 4
27  Bułgaria 2 6 1 1 4 4:13 4
28  Irlandia Północna 1 4 1 0 3 2:3 3
29  Albania 1 3 1 0 2 1:3 3
30  Ukraina 2 6 1 0 5 2:9 3
31  Słowenia 1 3 0 2 1 4:5 2
32  Austria 2 6 0 2 4 2:7 2
33  Łotwa 1 3 0 1 2 1:5 1
  • Ostatnia aktualizacja – 10 lipca 2016.

Uwagi:

  • Występy ZSRR i WNP zostały zaliczone do występów Rosji. Występy Czechosłowacji zaliczono Czechom.
  • W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od 1996 – 3.

Mistrzowskie składy[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]