Zabytki Torunia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga UNESCO – Liga Polskich Miast i Miejsc UNESCO z siedzibą w Toruniu
Siedziba wojewódzkiego konserwatora zabytków w Toruniu
Siedziba miejskiego konserwatora zabytków w Toruniu

Zabytki Torunia – najcenniejsze budowle świeckie i sakralne oraz mury miejskie, baszty i bramy na terenie Torunia.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Zespół Staromiejski Torunia jest jednym z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce, a pod względem ilości zachowanych kamienic z okresu średniowiecza znajduje się na czołowym miejscu wśród miast południowego pobrzeża Bałtyku i Morza Północnego[1]. Na obszarze tym znajduje się ok. 1100 obiektów wpisanych do rejestru zabytków.

Stare i Nowe Miasto 16 września 1994 roku uznane zostało za pomnik historii[2], natomiast w 1997 roku wpisano je na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Zabytki Torunia znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Nadzór konserwatorski[edytuj | edytuj kod]

Nadzór konserwatorski nad toruńskimi zabytkami sprawuje Miejski Konserwator Zabytków[3]. Siedzibę w Toruniu ma także Kujawsko-Pomorski Wojewódzki konserwator zabytków[4]. Ponadto w mieście istnieją: kujawsko-pomorski oddział Narodowego Instytutu Dziedzictwa i oddział Towarzystwa Opieki Nad Zabytkami.

Warto dodać, że przy Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika funkcjonuje Instytut Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa kształcący znanych i wysoko cenionych konserwatorów sztuki.

Zespół Staromiejski[edytuj | edytuj kod]

Zespół Staromiejski Torunia


Uroku toruńskiemu Staremu i Nowe Miastu dodaje gęste oświetlenie zabytków. Jedna z najpiękniejszych panoram, widok z lewego brzegu (np. z mostu drogowego, lub punktu widokowego na Majdanach), warta jest zobaczenia szczególnie po zmroku.

Zespół Staromiejski Torunia nocą
Ruiny zamku krzyżackiego
Ratusz Staromiejski
Nowe Miasto
Dwór Mieszczański
Stare Miasto


Ulice[edytuj | edytuj kod]

Wybrane ulice na terenie Zespołu Staromiejskiego:

Wybrane fragmenty ulic na terenie Zespołu Staromiejskiego
Piekary
Szeroka
Łazienna
Ciasna
Małe Garbary


Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Kościoły na terenie Zespołu Staromiejskiego
Bazylika katedralna św. św. Janów
Kościół św. Katarzyny
Kościół św. Jakuba
Kościół NMP
Kościół akademicki
Kościół św. Szczepana


Rynek i Ratusz Starego i Nowego Miasta[edytuj | edytuj kod]

Mury Miejskie[edytuj | edytuj kod]

Mury miejskie, budowane od połowy XIII, rozbudowywane i modernizowane do XV w., w większości rozebrane w XIX w., najdłuższy odcinek zachował się wzdłuż Wisły, krótsze fragmenty wzdłuż ulic Podmurnej, Pod Krzywą Wieżą, Międzymurze, Wały Sikorskiego.

Mury obronne na terenie Zespołu Staromiejskiego
Fragment przy ulicy Podmurnej
Fragment między Bramą Żeglarską a ul. Łazienną
Fragment przy ulicy Bankowej
Fragment między Bramą Mostową a ulicą Łazienną
Fragment przy ulicy Pod Krzywą Wieżą


Bramy i Baszty[edytuj | edytuj kod]

Bramy i Baszty na terenie Starego Miasta zachowane do dziś[5][6]:

Bramy[edytuj | edytuj kod]

  • Mostowa - pochodzi z 1432 roku, była najpóźniejszą z gotyckich bram toruńskich. W średniowieczu była nazywana Promową - od promu na Wiśle. Obecną nazwę wzięła od mostu zbudowanego w l. 1497-1500. Zamyka wylot ulicy Mostowe.
  • Klasztorna - wzniesiona w 1 połowie XIV w. Bramę zwano również św. ducha - od kościoła pod tym wezwaniem, który stał wraz ze szpitalem i klasztorem benedyktynek poza murami miasta. Zamyka wylot ulicy św. Ducha.
  • Żeglarska - powstała w 1 połowie XIV w. Zamyka ulicę Żeglarską.

Baszty[edytuj | edytuj kod]

Bramy i Baszty na terenie Zespołu Staromiejskiego
Brama Mostowa
Baszta Koci Łeb
Baszta Monstrancja
Krzywa Wieża
Brama Żeglarska
Baszta Gołębnik
Baszta Żuraw
Baszta przy ulicy Podmurnej
Brama klasztorna


Ruiny zamku krzyżackiego[edytuj | edytuj kod]

Zamek krzyżacki w Toruniu był siedzibą komtura, został wzniesiony w XIII wieku i rozbudowany w XIV i XV Wieku. Zdobyty i zburzony przez mieszczan toruńskich po zwycięskim powstaniu przeciw zakonowi krzyżackiemu w 1454 roku. W następnych wiekach teren był bardzo zaniedbany. Dopiero w latach 1958-66 teren zamku odgruzowano. Ważną datą był rok 1966, czyli rocznica 500-lecia Pokoju Toruńskiego, która przyczyniła się do ostatecznego zabezpieczenia i zagospodarowania ruin zamku krzyżackiego jako pomnika Pokoju Toruńskiego.

Ruiny Zamku Krzyżackiego


Kamienice Starego i Nowego Miasta[edytuj | edytuj kod]

Kamienice gotyckie[edytuj | edytuj kod]

Wybrane kamienice gotyckie
ul. Żeglarska 17/19
ul. Franciszkańska 12
Wybrane kamienice gotyckie
ul. Mostowej 24
ul. Piekary 9
ul. Łazienna 5

Znajdujące się na Starym Mieście

  • Dom Kopernika”. ul. Kopernika 17, koniec XV w., i połączona z nią kamienica przy Kopernika 15, późnogotycka z ok. poł. XIV w., fasady rekonstruowane w latach 60.
  • Kopernika 21
  • Kopernika 38, XV w.
  • Rynek Staromiejski 9, koniec XIII w.
  • Rynek Staromiejski 17, połowa XIII w. (przebudowana w XIV, XVI, XVII i XVIII wieku; zachowało się tu wiele elementów dawnej kamienicy gotyckiej)
  • Rynek Staromiejski 20, około 1489 r.
  • Rynek Staromiejski / ul. Panny Marii 2, XIV w.
  • Piekary 9, około 1400 r.
  • Rabiańska 8, XV w. – Obecnie mieści Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN
  • Rabiańska 24, początek XVI w.
  • Żeglarska 5, XIII/XIV w.
  • Żeglarska 7, około 1500 r.
  • Żeglarska 9, XV w.
  • Żeglarska 10, XV w.
  • Żeglarska 13, XV w.
  • Łazienna 3, XV w.
  • Łazienna 5, XIV w.
  • Łazienna 22, XV w. – jedna z najlepiej zachowanych gotyckich kamienic patrycjuszowskich w Polsce
  • Franciszkańska 12, połowa XVI w.
  • Szczytna 2, połowa XIV w.
  • Szczytna 11
  • Szczytna 13, XIV w.
  • Szczytna 15, XV w.
  • Szczytna 16, XV w.
  • Szczytna 17,koniec XIV w.
  • Mostowa 22, XV w.
  • Mostowa 24, XV w.
  • Szeroka 38, XIV/XV w. – najstarsza kamienica tej ulicy
  • Chełmińska 14, XV w.
  • Mostowa 6, trzy późnogotyckie kamienice, na początku XVI w. podczas przebudowy renesansowej połączono wspólną fasadą zwieńczoną półkolistymi szczytami flankowanymi sterczynami
  • Piekary 20, XV w.

Znajdujące się na Nowym Mieście

  • Królowej Jadwigi 9, XIV w.
  • Sukiennicza 26, XV w.
  • Wielkie Garbary 7, zespół trzech kamienic, kamienica środkowa – gotycka, lewa – renesansowa, prawa – barokowa z klasycystyczną fasadą, na gotyckich piwnicach
  • Małe Garbary 6, początek XV w.
Wybrane kamienice renesansowe
ul. Piekary 41
Rynku Nowomiejskim 23
ul. Piekary 12
ul. Łaziennej 4

Kamienice renesansowe i manierystyczne[edytuj | edytuj kod]

Znajdujące się na Starym Mieście

  • Dom Eskenów
  • Łazienna 4, koniec XVI w.
  • Panny Marii 9, 2 połowa XVI w.
  • Piekary 41, koniec XVI w.
  • Piekary 25, przełom XVI i XVII w.
  • Piekary 12, z XVI-XVII w.
  • Rynek Staromiejski 19, ok. 1600
  • Rynek Staromiejski 31, z 1653 r.
  • Rabiańska 6, kamienica na zrębie gotyckim, przebudowana ok. 1625 r.
  • Szeroka 40, XVII-wieczna

Znajdujące się na Nowym Mieście

  • Królowej Jadwigi 3, połowa XVI w.
  • Małe Garbary 7, połowa XVII w.
  • Rynek Nowomiejski 23, XVII w.

Kamienice barokowe[edytuj | edytuj kod]

Znajdujące się na Starym Mieście

Znajdujące się na Nowym Mieście

Wybrane kamienice na terenie Zespołu Staromiejskiego
Kamienica przy ulicy św. Ducha
Kamienice przy Rynku Staromiejskim – pierzeja wschodnia
Kamienice przy Rynku Staromiejskim – pierzeja północna
Kamienicy przy ulicy Piekary
Secesyjna kamienica przy ulicy Wielkie Garbary 17
Kamienice przy ulicy Szczytnej i Łaziennej


Spichrze[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Spichrze w Toruniu.

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

Znajdujące się na Starym Mieście[edytuj | edytuj kod]

Znajdujące się na Nowym Mieście[edytuj | edytuj kod]

Wybrane zabytki świeckie na terenie Zespołu Staromiejskiego
Dwór Artusa


Twierdza Toruń[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Twierdza Toruń.

XIX-wieczna Twierdza Toruń składa się z ponad 150 obiektów (w tym 15. dużych fortów). Fortyfikacje toruńskie są zabytkami techniki wojennej i tworzą unikatowy system fortyfikacji na skalę europejską. Twierdza Toruń do rejestru zabytków została wpisana w 1971 roku[7].

Wybrane forty Twierdzy Toruń
Brama wjazdowa do Fortu V im. Jana Karola Chodkiewicza
Fort IX im. Bolesława Chrobrego
Fosa w prawej części koszar szyjowych Fortu IV im. Stanisława Żółkiewskiego
Fort I im. Jana III Sobieskiego – brama wjazdowa
fort XIII im. K. Kniaziewicza
Koszary „Bramy Lubickiej”


Zabytki w dzielnicach Torunia[edytuj | edytuj kod]

Barbarka[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Barbarce:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania
Kaplica św. Barbary w Toruniu5.jpg kaplica św. Barbary 1842
Cmentarz św. Barbary w Toruniu8.jpg cmentarz św. Barbary 1842
Barbarka pomnik kamienny.jpg Chwalebne kamienie ok. 1919

Bielany[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Bielanach:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania
Hospicjum Światło im. Jana Pawła II w Toruniu.jpg Dwór Bielański, obecnie Hospicjum Światło XVII/XVIII w.
Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych TORUN.jpg dawny budynek Królewskiego Kolegium Nauczycielskiego, obecnie siedziba Kujawsko-Pomorskiego Funduszu Pożyczkowego koniec XIX w.
Toruń, ul. Sienkiewicza 36 (OLA Z.).JPG dawny Przytułek dla Starców i Kalek, obecnie Kujawsko-Pomorskie Centrum Edukacji Nauczycieli 1887
Stacja pomp Stare Bielany w Toruniu1.jpg Stacja pomp Stare Bielany 1894
Koszary 6. sog.jpg 6. Samodzielny Oddział Geograficzny
UMK WT 1.JPG Wyższe Seminarium Duchowne
Kościół św. Józefa w Toruniu.jpg Zespół klasztorny ojców redemptorystów wraz z kościołem pw. św. Józefa 1962

Bydgoskie Przedmieście[edytuj | edytuj kod]

  • Dzielnica o układzie urbanistycznym z 1889 r. z zabudową głównie z lat 1890-1939
  • Przykłady budownictwa ryglowego z końca XIX w. o charakterze pensjonatowym (ul. Bydgoska 25, 30, 34/36, 40, 50/52, ul. Konopnickiej 12, 14, 16, 18)
  • Najstarszy park miejski Torunia, założony w 1822 r.
  • Rybaki – dawna osada rybacka o tradycjach średniowiecznych, domy ryglowe i drewniane konstrukcji sumikowo-łątkowej z końca XIX i pocz. XX w.
  • ławka Schillera
  • hala wystawowa
  • przystanek tramwaju konnego „Grzybek”
Wybrane kamienice na terenie Bydgoskie Przedmieście
ul. Chopina 24
ul. Mickiewicza 86
ul. Bydgoska 54
ul. Bydgoska 34 i 36
ul. Bydgoska 90
ul. Konopnickiej 24
ul. Konopnickiej 20


Mokre[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Mokrym:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania
Młyn Richtera jest obecnie siedzibą Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy.jpg młyn zbożowy Richtera XIX wiek
Toruń, hala tokarni, 1898, ul. Grudziądzka (OLA Z.).JPG fabryki maszyn Born i Schütze 1856
Torun cerkiew 01.jpg Cerkiew św. Mikołaja 1888
Torun willa Batorego 5.jpg Willa Krauzego 1903
Toruń, zespół kościoła poewangelickiego św. Jerzego, ul. Podgórna 74,76(Ola Z.).JPG Kościół Matki Boskiej Zwycięskiej wraz z plebanią 1907
Torun Chrystusa Krola 1.jpg Kościół Chrystusa Króla 1930

Chełmińskie Przedmieście[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Chełmińskim Przedmieściu:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania
Aniołektoruń.jpg Cmentarz św. Jerzego 1811
Cmentarz Najświętszej Marii Panny w Toruniu, jesień 2017.jpg Cmentarz Najświętszej Marii Panny 1919
Przedszkole Miejskie nr 6 im. Wandy Chotomskiej w Toruniu.jpg Budynek Przedszkola Miejskiego nr 6 im. Wandy Chotomskiej
Siedziba Krajowej Spółki Cukrowej w Toruniu22.jpg Budynek Krajowej Spółki Cukrowej
Lodowisko w Toruniu56.jpg Lodowisko Tor-Tor im. Józefa Stogowskiego 1960

Jakubskie Przedmieście[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Jakubskim Przedmieściu:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania Uwagi
Toruń, cmentarz żydowski, ul. Pułaskiego 18 (tablica pamiątkowa na obelisku i lipa Rabina Kaliszera) (OLA Z.).JPG Cmentarz żydowski XVIII w.
Torun cmentarz sw Jakuba nagrobek Teresy Nawrowskiej 01.jpg Cmentarz św. Jakuba 1817
Toruń, koszary „Bramy Lubickiej”, ul. Chłopickiego 1 do 7 (1) (OLA Z.).JPG fort św. Jakuba 1833/1884
Park Waryńskiego w Toruniu, jesień 2016.jpg Park Waryńskiego 1833/1884/1945 znajduje się na tzw. stoku bojowym fortu św. Jakuba, dawnej Twierdzy Toruń

Winnica[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Winnicy:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania Uwagi
Toruń, ul. Winnica 44 (2) (OLA Z.).JPG budynek mieszkalny 1902 Dawny młyn wodny, wzniesiony XIII w., tzw. Trzeposz (niem.Treposch). Początkowo drewniany, wielokrotnie przebudowywany, ostatecznie w 1902 r. zaadoptowany na cele mieszkalne – do 1944 r. mieścił się tam letni pensjonat dla niemieckich oficerów. Do młyna prowadziła istniejąca do dziś lecz zachowana we fragmencie ul. Droga Trzeposka. Młyn zasilany był wodą z nieistniejącego dziś stawu młyńskiego zlokalizowanego ok. 100 m w kierunku wschodnim
Fragment zabudowy jednorodzinnej przy ulicy Winnica w Toruniu.jpg budynki mieszkalne XIX w. Domy ryglowe z końca XIX w. przy ul. Winnica, Ścieżka Szkolna, Antczaka i Studziennej, niektóre z zachowanymi drewnianymi gankami
Torun gazownia Szosa Lubicka.JPG Gazownia 1945
Twierdza Torun Fort I 2011.jpg Fort I Twierdzy Toruń 1892 Początkowo standardowy fort artyleryjski, po przebudowie fort pancerny

Rudak[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Nazwa Rok powstania Uwagi
Toruń, zaniedbany cmentarz poniemiecki, ul. Rudacka (2) (OLA Z.).JPG Cmentarz na Rudaku XVII w.
Twierdza Torun Fort Kolejowy (babu2).jpg Fort Kolejowy 1866 Standardowy fort artyleryjski
Twierdza Torun Fort XV (babu2).jpg Fort XV Twierdzy Toruń 1894
Torun kosciol Opatrznosci Bozej.jpg kościół Opatrzności Bożej 1909
Figura Chrystusa na Rudaku w Toruniu.jpg Figura Chrystusa 1922

Kaszczorek[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się w Kaszczorku:

Zdjęcie Nazwa Rok powstania Uwagi
Kaszczorek kościół.jpg Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego 1321
Most tłokościółgóra.jpg most żelbetowo-stalowo-drewniany 1893
Ujscie Drwecy do Wisly, Zlotoria (2).JPG ichtiofaunistyczny rezerwat przyrody 1961 Ochronie gatunkowej podlegają: pstrąg potokowy, łosoś, certa i troć wędrowna. Przy ujściu Drwęcy do Wisły żyje minóg rzeczny. Rzeka stanowi naturalną historyczną granicę pomiędzy ziemią chełmińską a ziemią dobrzyńską.

Podgórz[edytuj | edytuj kod]

Zabytki znajdujące się na Podgórzu[8]:

Zdjęcie Pierwotne przeznaczenie Aktualne przeznaczenie Rok powstania
Torun Dybow dziedziniec.jpg Zamek Dybów centrum kultury ok. 1423
Toruń, kościół pw śś. Piotra i Pawła, Podgórz, ul. Poznańska 49 (1) (OLA Z.).JPG kościół i klasztor poreformacki kościół parafialny zakonu franciszkanów 1644
Torun-Podgorz zrujnowana gazownia.jpg zespół budynków gazowni i wodociągów miasta Podgórza 1903
Torun ratusz Podgorza.jpg Ratusz Podgórski przychodnia zdrowia 1907
Torun-Kluczyki wieza cisnien.jpg kolejowa wieża ciśnień budynek mieszkalny 1943
Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu.jpg Państwowa Straż Pożarna

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Budowle z okresu międzywojennego, o architekturze nawiązującej do klasycyzmu, z elementami modernizmu, funkcjonalizmu i art deco[9][10]:

Zdjęcie Pierwotne przeznaczenie Aktualne przeznaczenie Rok powstania Architekt Dzielnica
Urząd marszałkowski w Toruniu.jpg Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Urząd Marszałkowski województwa kujawsko-pomorskiego 1932 Franciszek Krzywda-Polkowski, ze zmianami Stefana Cybichowskiego Centrum
Torun-dyr-lasow-caly.jpg Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych 1931 Kazimierz Ulatowski, rzeźby Ignacy Zelek Bydgoskie Przedmieście
Gmach Starostwa Pomorskiego, ob- Wydz- Humanistyczny UMK, 1935-36 2012-09-26 12-58-54.jpg Starostwo Krajowe i Komunalna Kasa Oszczędności Collegium Minus Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1935 J. Wierzbicki Zespół staromiejski Torunia
Miejska Przychodnia Specjalistyczna w Toruniu66.jpg Kasa Chorych Miejska Przychodnia Specjalistyczna 1928 Kazimierz Ulatowski, Ignacy Zelek, witraże H. Jackowski Centrum
Hala wystawowa w Toruniu4.jpg Hala Wystawowa Hala Wystawowa 1928 Kazimierz Ulatowski Bydgoskie Przedmieście
Torun Bank Rolny.jpg Bank Rolny Budynek Banku BGŻ BNP Paribas 1937 Marian Lalewicz Centrum
Przychodnia Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych w Toruniu66.jpg Dyrekcja Dróg Wodnych Wojewódzki Szpital Obserwacyjno-Zakaźny 1932 Kazimierz Ulatowski Bydgoskie Przedmieście
Budynek Wydziału Matematyki i Informatyki UMK w Toruniu.jpg Muzeum Ziemi Pomorskiej im. J. Piłsudskiego Wydział Matematyki i Informatyki UMK 1947 S. Putowski i T. Kaszubski Bydgoskie Przedmieście
Archiwum-DS1 2.JPG Dom Społeczny im. Józefa Piłsudskiego Budynek Domu Studenckiego nr 1 1935 Kazimierz Ulatowski Bydgoskie Przedmieście
Bank Inwestycyjny 1935 Romuald Gutt
12 Podgórska Street in Toruń 2.jpg Rozgłośnia Polskiego Radia budynek mieszkalny 1935 Antoni Dygat Stawki
Torun Dom Zolnierza 2018 01.jpg Dom Żołnierza adaptacja na Teatr Muzyczny 1933 Leopold Jarosławski Centrum|
UMK - Wydział Fizyki.jpg Pomorski Sąd Apelacyjny Budynek Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK 1945 Chełmińskie Przedmieście

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Cmentarze w Toruniu.

Cmentarze wpisane do rejestru zabytków[11]:

Zdjęcie Nazwa Administrator Rok założenia Dzielnica Uwagi
Cmentarz Garnizonowy w Toruniu4.jpg Cmentarz Komunalny nr 1 Gmina Miasta Toruń 1839 Centrum nieczynny, dawniej wojskowy
Toruń, cmentarz „samobójców”, tzw. Szmalcówka, ob. komunalny, 2 poł. XIX (OLA Z.).JPG Cmentarz Komunalny nr 2 Gmina Miasta Toruń 1891 Mokre
Toruń Jabłoński.jpg Cmentarz św. Jerzego parafia katedralna, parafia ewangelicko-augsburska, parafia prawosławna i parafia WNMP 1811 Chełmińskie Przedmieście
Cmentarz św. Barbary w Toruniu1.jpg Cmentarz św. Barbary parafia św. Antoniego 1842 Barbarka
Toruń, cmentarz przy ul. Rydygiera 21 (15) (OLA Z.).JPG Cmentarz Matki Bożej Królowej Polski parafia MBKP I poł. XIX w. Rubinkowo I nieczynny
Toruń Wybick Lula.JPG Cmentarz Najświętszej Marii Panny parafia WNMP 1919 Chełmińskie Przedmieście
Torun Golgota chapel 01.JPG Cmentarz św. św. Piotra i Pawła parafia św. św. Piotra i Pawła 1651 Podgórz

Okolice Torunia[edytuj | edytuj kod]

Okolice Torunia to tereny o dużych walorach turystycznych, o ciekawych miejscach związanych z historią regionu. Spośród nich wyróżnić można doskonale zachowany zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim, ruiny zamków w Złotorii, Raciążku, Papowie Biskupim, Małej Nieszawce, Muzeum Piśmiennictwa i Drukarstwa w Grębocinie, Ośrodek Szopenowski w Szafarni oraz Obserwatorium Astronomiczne UMK w Piwnicach.

Historyczne przejścia graniczne

  • Pod Toruniem, od Służewa, przez Otłoczyn wzdłuż rzeczki Tążyna (D1-C2) oraz od Silna przez Grabowiec do Lubicza Górnego (C2) przebiegała granica carsko-pruska, wzdłuż której zachował się tzw. „kordon graniczny” – wał ziemny z rowami oddzielający zaborców, a także posterunki graniczne pruskie (Obory, Nowa Wieś, Otłoczyn – komora celna, cmentarz protestancki), carskie (Smogorzewiec, Zawały, Aleksandrów Kujawski – okazały dworzec kolejowy na miarę wielkości Imperium Rosyjskiego) oraz prawosławny cmentarz żołnierzy carskich (Lubicz Górny).
  • Przejście graniczne Otłoczyn – Aleksandrowo (dzisiaj miasto Aleksandrów Kujawski. W 1862 roku uruchomiono połączenie kolejowe Prus z Rosją z Bydgoszczy do Łowicza.. Nowy szlak handlowy oficjalnie nazwano Drogą Żelazną Warszawsko-Bydgoską.
Wybrane zabytki z okolic Torunia
Ruiny zamku w Złotorii
Ośrodek Szopenowski
Bierzgłowo - diecezjalne centrum kultury
Muzeum Piśmiennictwa i Drukarstwa
Ruiny zamku w Raciążku
Obserwatorium Astronomiczne UMK


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Eugeniusz Gąsiorowski, Toruńska kamienica mieszczańska, s. 69 [w:] Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Nauki Humanistyczno Społeczne, z. 16, Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, I
  2. Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 (M.P. z 1994 r. Nr 50, poz. 422)
  3. Miejscy Konserwatorzy (pol.). torun.wkz.gov.pl.
  4. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (pol.). torun.wkz.gov.pl.
  5. Bramy i baszty (pol.). torun.pl.
  6. Przewodnik Toruń. Warszawa: Sport i Turystyka, 1971, s. 64.
  7. Twierdza Toruń (pol.). torun.pl.
  8. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2018-04-22] (pol.).
  9. Michał P. Kadlec, PO TORUNIU: KSIĄŻKA #9 | „Toruński modernizm: architektura miasta 1920-1989” – praca zbiorowa, PO TORUNIU, 30 stycznia 2017 [dostęp 2018-04-22].
  10. Modernizm toruński | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2018-04-22] (pol.).
  11. JW Web Development, Cmentarze Toruń, www.torunskiecmentarze.pl [dostęp 2018-04-22] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]