Grupa Kawalerii ppłk. Wani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Grupa Kawalerii ppłk Edwarda Wani - improwizowany oddział kawalerii sformowany z jednostek II rzutu mobilizacyjnego Zgrupowania Ośrodków Zapasowych Kawalerii w rejonie Garwolina II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu mobilizacji alarmowej przez jednostki Mazowieckiej i Pomorskiej Brygady Kawalerii i Centrum Wyszkolenia Kawalerii z Grudziądza, wszystkie nadwyżki mobilizacyjne w postaci kadry zawodowej, powołanych rezerwistów, koni oraz broni, wyposażenia i pozostałości magazynów mobilizacyjnych w dniach od 26 sierpnia do pierwszych dni września 1939 roku dyslokowano w większości transportem kolejowym do Garwolina i okolicznych wsi. Na miejscu poszczególni dowódcy pułkowych Oddziałów Zbierania Nadwyżek i dowódcy ośrodków rozpoczęli prace organizacyjne mające na celu wystawienie szwadronów marszowych dla poszczególnych pułków oraz podjęto dalszy pobór rezerwistów, koni oraz środków transportu w postaci wozów konnych itp. przygotowywano się też do podjęcia szkolenia i zgrywania pododdziałów. Dowództwo nad Zgrupowaniem Ośrodków Zapasowych objął były Komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii - płk Tadeusz Komorowski. Ze względu na przerwanie frontu Armii "Łódź" i Armii "Kraków" przez niemieckie wojska szybkie od 3 września 1939 roku utworzono Armię "Lublin", w skład której włączono Zgrupowanie Ośrodków Zapasowych Kawalerii płk Komorowskiego. Część utworzonych pododdziałów kawalerii 5 września i w dniach następnych wysłano do obrony przepraw na rzece Wisła pod Brzuminem, Maciejowicami i w Świdrach Małych. Z uwagi na sforsowanie od 9 września 1939 roku środkowej Wisły przez niemieckie jednostki. 9 i 10 września podjęto organizację jednostek bojowych II rzutu z zasobów OZ Kawalerii oraz rozpoczęto ewakuację w kierunku południowo - wschodnim pozostałych sił i zasobów OZ. W okresie od 7 do 12 września z zasobów OZ Mazowieckiej BK i CWKaw. w rejonie Garwolina zorganizowano warszawski pułk ułanów. Z zasobów OZ Pomorskiej BK i OZN 1 psk utworzonych w dniach 1 - 12 września, sformowano 13 września w rejonie Radzynia Podlaskiego Grupę Kawalerii byłego Komendanta Szkoły Podchorążych Kawalerii Rezerwy ppłk Edwarda Wani[1]. Grupa ppłk. Wani (nazywana niekiedy Oddziałem ppłk Wani) weszła między innymi wraz z warszawskim pułkiem ułanów w skład Kombinowanej Brygady Kawalerii pod dowództwem płk Adama Zakrzewskiego byłego dowódcy Pomorskiej BK. Grupa kawalerii ppłk E. Wani liczyła ponad 1200 żołnierzy[2].

Walki Grupy Kawalerii ppłk Edwarda Wani w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

13 września 1939 roku Grupa kawalerii ppłk Wani skoncentrowała się w rejonie Wohynia. Następnie z uwagi na zmianę podporządkowania Kombinowanej BK bezpośrednio dowódcy Frontu Północnego gen. dyw. S. Dębowi Biernackiemu, grupa przemaszerowała po osi Parczew-Ostrów Polski-Zezulin, a 14/15 września do Łuszczowa na zachód od Łęcznej. 16/17 września marszem ubezpieczonym grupa dotarła do rejonu Pawłowa[3]. Od 18 września grupa (oddział - nazwa potoczna) ppłk Wani weszła w skład Grupy Operacyjnej gen. bryg. J. Kruszewskiego pozostając w Pawłowie[4] tego dnia do Grupy wcielono taborytów z po redukcji taborów Brygady Kawalerii płk Zakrzewskiego. W trakcie II bitwy pod Tomaszowem Lubelskim 22 września grupa ppłk Wani przydzielona do 39 Dywizji Piechoty rez. przeszła z Horyszowa Polskiego do Cześnik z zadaniem wykonania natarcia w środku ugrupowania dywizji trzema spieszonymi dywizjonami kawalerii po obu stronach drogi Cześniki-Brudek oraz wzgórze 256. Grupa rozpoczęła natarcie o godz. 10.30 po przejściu ok. 300 metrów utknęła w ogniu niemieckiej broni maszynowej i artylerii. poniosła ciężkie straty tracąc wielu poległych i rannych, jednym z powodów było słabe wyposażenie dywizjonów grupy w broń maszynową. Ostatecznie natarcie dywizjonów spieszonej kawalerii zaległo o godz. 12.00. O godz. 16.00 wojska niemieckiego VII Korpusu Armijnego (27 i 68 DP) przeszły do kontrnatarcia atakując pozycje grupy kawalerii na wzg. 256, w oparciu o drogę Cześniki-Brudek oraz w lesie w rejonie gajówki. Kawalerzyści ppłk Wani z uwagi na straty i słabe wyposażenie w broń zespołową wycofali się z linii obronnych odsłaniając zgrupowanie artylerii dywizyjnej, wspierającej ogniem natarcie całej 39 DP rez. Wieczorny kontratak polskiej piechoty odzyskał utracone stanowiska. Grupa kawalerii przeszła do odwodu[5]. Dalsze walki i potyczki grupy kawalerii były prowadzone do 25 września, tego dnia wieczorem w lasach w rejonie Zamościa z uwagi na brak amunicji, wyczerpanie żołnierzy, brak zaopatrzenia, napór od strony wschodniej wojsk Armii Czerwonej oraz niskie stany osobowe grupę kawalerii ppłk E. Wania rozwiązał. Część szwadronów i dywizjonów prowadziła jeszcze walki przez następne dni, aż do całkowitego rozwiązania pododdziałów[6].

Żołnierze Grupy Kawalerii[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca grupy - ppłk Edward Wania[7]
  • zastępca dowódcy grupy - ppłk Jerzy Staniszewski[7]
  • kwatermistrz - por. Bogdan Antoni Kiersnowski[7]
  • 1 pułk strzelców konnych spieszonych - mjr Bohdan Budkowski (2, 3, 4 szwadron, szwadron ckm)[8]
  • dywizjon bojowy konny 16 pułku ułanów - rtm. Czesław Dmochowski (6 plutonów konnych, 2 plutony kolarzy, pluton ckm)[9]
  • dywizjon bojowy konny 2 pułku szwoleżerów - rtm. Stefan Krzyżanowski (szwadron konny, szwadron ckm)[10]
  • dywizjon bojowy konny 8 pułku strzelców konnych - rtm. Czesław Mrówczyński [10]
  • szwadron konny 18 pułku ułanów - rtm. Henryk Odyniec-Dobrowolski[10]
  • szwadron konny 1 pułku szwoleżerów - rtm. Jan Ciurlik-Nowiński[10]
  • szwadron pieszy 1 pułku szwoleżerów - por. Antoni Lipkowski[10]
  • szwadron konny 7 pułku ułanów - rtm. Ludwik Bernstein[10]
  • pluton pionierów 11 szwadronu pionierów (Suwalskiej BK) - por. Jan Alfred Baranowski[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1976.
  • Zbigniew Gnat-Wieteska: 1 pułk strzelców konnych wyd.2. Garwolin: Oficyna wydawnicza Ajaks, 2001, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej zeszyt nr 1. ISBN 83-88773-44-5.
  • Krzysztof Drozdowski, Piotr Jerzykowski: 16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz-Dreszera 1918-1939. Warszawa: Agencja Wydawnicza CB, 2018. ISBN 978-837339-235-9.
  • Adam Zakrzewski: Wspomnienia wrzesień 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1958.