10 Pułk Ułanów Litewskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 10 Pułku Ułanów Litewskich. Zobacz też: 10 Pułk Ułanów.
10 Pułk Ułanów Litewskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939 (1944)
Tradycje
Święto 8 maja
Nadanie sztandaru 4 listopada 1920
Rodowód 10 Pułk Ułanów
Dowódcy
Pierwszy płk Władysław Obuch-Woszczatyński
Ostatni ppłk Kazimierz Busler (1939)
mjr Marian Walter ps. "Zadora" (1944)
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja ul. Kawaleryjska 70
Białystok
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość Podlaska Brygada Kawalerii
B n Niemnem.png

10 Pułk Ułanów Litewskich (10 p.uł.) – oddział kawalerii Samoobrony Litwy i Białorusi, Wojska Litwy Środkowej i Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Białystok.

Wchodził kolejno w skład wielkich jednostek kawalerii (do 1924 roku – jazdy): VIII BJVIII BK → XVIII BK → BK „Białystok”Podlaskiej BK.
Święto pułkowe obchodzono 8 maja, w rocznicę dojścia pułku do Dniepru w 1920[1].

Formowanie pułku[edytuj | edytuj kod]

9 grudnia 1918 roku, w Pietkowie koło Łap, w składzie Dywizji Litewsko-Białoruskiej przystąpiono do formowania pułku ułanów Nr 12. 28 grudnia 1918 roku wydany został pierwszy rozkaz dzienny. 30 grudnia 1918 roku oddział przemianowany został na 10 pułk ułanów.

Większość oficerów i szeregowych pochodziła z terenu dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dało to zresztą powód do powstania żurawiejki:

Z Litwy borów, pól i łanów,
to dziesiąty pułk ułanów.

Umundurowanie pochodziło głównie ze zdobytych niemieckich składnic wojskowych. To jednak nie w pełni zaspokajało potrzeby rosnącego w siłę pułku. Stąd różnorodność w ubiorze była wyjątkowo duża. Uzbrojenie również nie było jednolite: ckm niemieckie i rosyjskie, karabinki przeważnie austriackie, trochę francuskich i niemieckich, z szablami było podobnie. Jednak największym problemem pułku był brak koni, starano się je sukcesywnie zdobywać. Na tym tle powstała następna przyśpiewka:

Jedzie ułan z dziesiątego,
wyją psy na widok jego.

Pułk w walce o granice[edytuj | edytuj kod]

W miarę osiągania gotowości bojowej poszczególne szwadrony zaczęły odchodzić na front wzmacniając Dywizję Litewsko-Białoruską oraz szereg innych związków piechoty działających na kierunkach: Baranowicze, Mińsk, Bobrujsk. Boje pułku w pełnym składzie zaczęły się dopiero we wrześniu 1919 roku w ramach 2 Brygady Jazdy. W ciągu całej jesieni pułk utrzymywał łączność między związkami piechoty, niepokojąc jednocześnie przeciwnika częstymi wypadami, przynoszącymi znaczne korzyści taktyczne i pewną ilość zdobycznej broni. Udany manewr na Kalenkowicze i Mozyrz w dniu 3 marca 1920 roku umożliwił przeprawę przez Ptycz, co w konsekwencji doprowadziło do boju o Domanowicze i opanowanie ich przez ułanów. W związku z wyprawą kijowską 2 Brygada Jazdy otrzymała zadanie osiągnięcia linii Dniepru. Po zaciętych walkach w rejonie Horlawu, Chromatycz i Łojowa 8 maja 1920 roku pułk doszedł do Dniepru i obsadził zachodni brzeg. Gwałtowna ofensywa wojsk radzieckich na froncie ukraińskim zmusiła polskie wojsko do opuszczenia Kijowa i linii Dniepru. Od tego momentu pułk w ciągu kilku tygodni osłaniał wycofującą się piechotę i toczył zażarte boje narzucone przez przeciwnika (pod Lunią, Skrybałowem, Filipowiczami i Nowosiółkami). Eszelonem ze stacji Żytkowicze, drogą okrężna przez Brześć, pułk dojechał do stacji Nowojelnia, a tam napadnięty poniósł poważne straty w broni maszynowej. Tocząc walki odwrotowe na Podlasiu dotarł 6 sierpnia do Siedlec, aby transportem kolejowym udać się za Wisłę, do Grodziska i tam otrzymać uzupełnienie. Powrót na front zbiegł się z kontrofensywą polską i już 18 i 19 sierpnia pułk stoczył boje pod Górą i Starożrebami. Począwszy od połowy września w składzie odtworzonej 2 Brygady Jazdy, z niezwykłą szybkością i wytrwałością wkroczył do bitwy nad Niemnem, po czym dokonując długiego rajdu, w ciągłej bojowej styczności z przeciwnikiem dotarł do Dołhinowa i Krywicz, gdzie 19 października 1920 roku otrzymał wiadomość o zawieszeniu broni.

Dnia 4 listopada 1920 roku w kościele w Parafianowie poświęcono i wręczono sztandar ofiarowany przez hrabinę Julię Potocką. Rozkaz wydany w przeddzień wręczenia sztandaru brzmiał: W dniu jutrzejszym za zezwoleniem Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego pułk otrzymuje sztandar. Akt ten w życiu pułku jest najdonioślejszym, gdyż przezeń Ojczyzna obdarza pułk symbolem zaufania, pokładanego w swym żołnierzu, dając mu godło, pod którem żołnierz polski walczy, zwycięża lub w imię honoru Jej umiera. Walcząc w ciągu dwóch niemal lat nigdy pułk 10 ułanów nie zawiódł pokładanej w nim nadziei, wierzę, iż nadal każdy z nas, wierny tradycjom naszych dziadów da swą krew i życie w obronie Ojczyzny, sztandaru i honoru pułku[2]. Z rejonu bracławskiego (pułk wchodził wówczas w skład wojsk Litwy Środkowej) pułk został przesunięty na granicę litewską. Tam pozostawał do jesieni 1922 roku. Straty pułku w latach 1918-1920 były nieznaczne. Poległo: 1 oficer i 19 szeregowych. Liczba rannych nie jest znana. Poważne straty w broni maszynowej i koniach poniósł pułk w trakcie transportu kolejowego w czerwcu 1920 roku. Zdobycze wojenne i straty zadane nieprzyjacielowi w latach 1918-1920 były duże. Pułk wziął do niewoli około 800 jeńców, jeden sztab brygady, kilka sztabów pułkowych. Zdobyto kilkaset koni, przeszło 1000 karabinów, kilka lokomotyw, 150 wagonów z prowiantem i amunicją, liczny sprzęt łączności oraz kasę dywizyjną. Za działania wojenne 1918-1920 odznaczono Krzyżem Virtuti Militari 5 oficerów oraz 9 podoficerów i szeregowych. Krzyżami Walecznych odznaczono 21 oficerów i szeregowych.

Lata pokoju[edytuj | edytuj kod]

Podlaska BK w 1938

We wrześniu 1922 roku pułk został przeniesiony do Białegostoku[3]. Ułani byli bardzo ciepło przyjęci przez społeczność miasta, a szczególnie przez kobiety. W pułku staż odbywali kandydaci na oficerów i podoficerów zawodowych. Pułk Ułanów Litewskich był na tyle atrakcyjny, że w latach dwudziestych i trzydziestych przybywali na staż oficerowie z Finlandii i Szwecji. Zgodnie z rozkazem ministra spraw wojskowych O.V. L 33035 E z 1925 r. przy pułku stacjonował 1 Szwadron Samochodów Pancernych. Staraniem pułku w 1932 roku w powiecie Wysokie Mazowieckie powstał Szwadron Krakusów.

Kampania wrześniowa 1939[edytuj | edytuj kod]

Sgo narew 1939.png
Bitwa kock 1939 1.png
Bitwa kock 1939 2.png
Tablica pamiątkowa w kościele w Woli Gułowskiej — miejscu ostatnich walk pułku

25 sierpnia 1939 roku 10 puł opuścił koszary i nocnym marszem osiągnął rejon m. Zawady. Następne dni wypełniła osłona mobilizacji Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”. W dniu 27 sierpnia zajął pozycje w rejonie wzgórz wokół m. Olszowa Góra, gdzie przygotowywał umocnienia. 1 września odprawę pułku przeprowadzono o godz. 8:00 w m. Orlikowo. W dniach 2‒4 września pułk wziął udział w wypadzie na teren Prus Wschodnich w rejonie m. Milewo, Brzózki Wielkie, Kożuchy. Następnie wziął udział w potyczce w rejonie wsi Glinki. Pułk następnie wycofał się w rejon Bory Czarneckie, które osiągnął 6 września i rejon Andrzejki – Koskowo w dniu 8 września. Natarcie na zajęty przez Niemców Brok (9 września) wykazało jego pełną gotowość. 10 września operował w rejonie m. Łetownica, a 11 września m. Krzeczkowo. Przed południem 12 września w rejonie wsi Bieńki zaatakowany przez czołgi. W nocy 13 września pułk przesunął się walcząc w rejon wsi Mień, gdzie doszło do poważnego starcia z nieprzyjacielem. Łącznie 12‒13 września zniszczył 11 niemieckich wozów bojowych i jeden samolot. 14 września pułk osiągnął m. Koryciny. W tym dniu nieprzyjaciel zdołał rozbić Podlaską BK, co odcięło pułk od brygady. 15 września pułk operował w rejonie SpeszynPuchały. 17 września pułk znalazł się w rejonie Panasiuk i skierował się na Omelianiec. Pułk przesunął się 18 września do Puszczy Białowieskiej do m. Budy i Rudni i 19 września dołączył do Suwalskiej Brygady Kawalerii. W wyniku reorganizacji pułk wszedł w skład Brygady „Plis” (Dywizji Kawalerii „Zaza”). 20 września przebywał w Białowieży, a w dniu następnym przeszedł do m. Mszanka, a 22 września do m. Nurzec i Augustynka. Wieczorem 23 września 4 szwadron zniszczył na południe od stacji kolejowej Nurzec sowiecki pociąg wojskowy (parowóz i 5 lor obsadzonych żołnierzami). 24 września zniszczył 2 czołgi w Radziwiłłówce. W nocy pułk przeszedł bród na rzece Bug między Mielnikiem i Serpelicami. 26 września dotarł do wsi Jaźwiny. 29 września pułk dotarł do Wólki Zawieprzyckiej. W Zawieprzycach dochodzi do walki z nieprzyjacielem. 30 września postój we wsi Niedźwiada i Czemiernikach gdzie pułk atakują radzieckie samoloty. 2 października całonocne walki o Serokomlę. Pułk w łączności z 2 i 5 pułkiem ułanów wziąć udział w bitwie pod Kockiem. W boju pod Serokomlą 3 szwadron zdołał jeszcze unieruchomić 3 czołgi niemieckie. Ostatnie zacięte walki pułk prowadził w rejonie Woli Gułowskiej. Pułk skapitulował 6 października o godz. 14. Broń złożono o godz. 21 koło Adamowa.

W kampanii 1939 roku poległo i zmarło w wyniku poniesionych ran: 7 oficerów i 19 szeregowych. Przypuszczalne straty w rannych wyniosły: 15 oficerów i 60 szeregowych. Straty zadane nieprzyjacielowi w 1939 roku to: zniszczone 18 czołgów, 19 samochodów pancernych, 12 motocykli, jedna radiostacja i zestrzelony samolot.

Pułk Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

Trzy lata później staraniem V Inspektoratu Białostockiego Armii Krajowej i VI Inspektoratu Grodzieńskiego AK w obwodach: Białystok miasto i Wołkowysk doszło do konspiracyjnego odtworzenia 10 pułku Ułanów Litewskich. Dowództwo pułku przygotowało szczegółowe rozpoznanie i plany opanowania obiektów ważnych z punktu widzenia akcji powstańczej w Białymstoku i okolicach. Do ogłoszenia godziny „W” jednak nie doszło. Łapanki, wzmożony terror i szybkie postępy Armii Radzieckiej nie pozwoliły na pełne rozwinięcie w ramach akcji "Burza". Zdołano dokonać tylko częściowo koncentracji niektórych pododdziałów poza miastem. Z akcji przeprowadzonych w okresie kwietnia – maja 1944 roku należy wymienić: odbicie więźniów obozu knyszyńskiego przez oddział "Graba", wysadzenie dwóch pociągów wojskowych w pobliżu stacji Czarny Blok i Trypucie oraz akcję na posterunek żandarmerii w Dobrzyniewie, gdzie zdobyto broń i amunicję. W lipcu zlikwidowano oddział własowców wyposażony w miotacze ognia. Oddział podporucznika „Waleriana” (S. Racewicz), porucznika „Groma” (J. Dziejma) i kapitana „Zaremby” wzięły do niewoli 60 Niemców i własowców, przekazując ich następnie napotkanej jednostce Armii Radzieckiej. Straty poniesione podczas okupacji oraz w trakcie realizacji planu „Burza” nie są znane.

Tradycje Pułku kultywuje 1 Podlaska Brygada Obrony Terytorialnej.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy)
  • ppłk Stefan Grabowski (1919 ‒ 23 VII 1920 → dowódca 6 puł)
  • ppłk kaw. Stanisław Józef Rabiński (1924[6])
  • ppłk. kaw. Witold Łada-Zabłocki (do XI 1927 → dyspozycja dowódcy OK III[7])
  • ppłk SG Witosław Porczyński (XI 1927[8] ‒ XI 1928 → dowódca pułku)
  • mjr / ppłk kaw. Zdzisław Karol Kwiatkowski (VII 1929[9] – 31 III 1930 → dowódca 3 pszwol.)
  • mjr kaw. Jan Kałłaur (od 15 VI 1930[10])
  • ppłk kaw. Józef Plackowski (1939 ‒ X 1939)
Kwatermistrzowie
Oficerowie

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[15][a]:

  • dowódca pułku – ppłk Kazimierz Busler
  • I zastępca dowódcy – ppłk Józef Tacjan Plackowski
  • adiutant – rtm. Kazimierz Nostitz-Jackowski[b] *
  • naczelny lekarz medycyny – kpt. lek Adam Mokrzycki
  • lekarz weterynarii – kpt. dr Józef Gabriel Wysokiński
  • komendant rejonu PW Konnego – rtm. Antoni II Paszkowski (*)
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Włodzimierz Łączyński
  • oficer mobilizacyjny – rtm. Napoleon Kostanecki
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Teodor Piotr Kopeć
  • oficer administracyjno-materiałowy – rtm. adm. (kaw.) Adam Józef Stanisław Kozubowski
  • dowódca szwadronu gospodarczego – rtm. Kazimierz Nostitz-Jackowski (*)
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Marceli Midor
  • oficer Żywnościowy – ppor. Marian Aleksander Jurecki
  • dowódca plutonu łączności – por. Czesław Klimowicz
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Jan Mączka
  • dowódca plutonu ppanc. – vacat
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Władysław Abramowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Bolesław Rostocki
  • dowódca 2 szwadronu – por. Czesław Szadkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Kazimierz Majewski
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Ludwik Napoleon Mościcki
  • dowódca plutonu – por. Zbigniew Antoni Chamski
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Eugeniusz Zygmunt Majewski
  • dowódca plutonu – por. Władysław Michał Radzymiński
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Kurpiewski
  • dowódca szwadronu km – por. Zbigniew Antoni Wroczyński
  • dowódca plutonu – ppor. Zdzisław Mikołaj Budyń
  • dowódca plutonu – chor. Marian Trochimiak
  • dowódca szwadronu zapasowego – rtm. Antoni II Paszkowski (*)
  • zastępca dowódcy – chor. Tadeusz Biedrzycki
  • odkomenderowany – por. Stanisław Lucjan Zdanowicz
  • na kursie – rtm. Tomasz Dworzecki-Bohdanowicz
  • na kursie – rtm. Konstanty Kalinowski
  • na kursie – por. Kazimierz Julian Domański
  • na kursie – por. Jerzy Sarnecki
Obsada personalna 1 września 1939 roku
  • dowódca pułku – ppłk Kazimierz Busler
  • zastępca dowódcy pułku – ppłk kaw. Józef Plackowski
  • II zastępca dowódcy pułku – mjr Stanisław Fedorowski
  • dowódca pocztu dowódcy – por. Kazimierz Domański
  • adiutant – rtm. Kazimierz Nostitz-Jackowski
  • oficer informacyjny – por. Zbigniew Chamski
  • dowódca szw. gosp. – rtm. Florian Berdowski
  • oficer żywnościowy – chor. Marian Trochimiak
  • płatnik – ppor. Krzysztof Friedman Mieczysławski
  • lekarz – kpt. Adam Mokrzycki
  • lekarz wet. – por. Czesław Tarkowski
  • kapelan – ks. kpl. Józef Cieciuchowski † 18 IX 1939 Mień
  • dowódca plutonu łączności – por. Czesław Klimowicz
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Jan Mączka
  • dowódca drużyny pionierów – NN.
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Stanisław Zdanowicz
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Władysław Abramowicz
  • dowódca 2 szwadronu – por. Czesław Szadkowski
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Ludwik Napoleon Mościcki
  • dowódca 4 szwadronu – por. Teodor Kopeć
  • dowódca szwadronu ckm – por. Zbigniew Wroczyński

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[18]:

Order Virtuti Militari
  1. por. Wiktor Arnoldt-Russocki
  2. por. Henryk Buszyński
  3. kpr. Jan Bołdowski
  4. chor. Tadeusz Biedrzycki
  5. plut. Kazimierz Bryłko
  6. kpr. Stefan Cogiel
  7. st. uł. Stefan Czarnecki
  8. rtm. Mieczysław Dąbrowski
  9. wchm. Antoni Jabłoński nr 3521[19]
  10. kpr. Bonifacy Jasiński
  11. rtm. Jerzy Jastrzębski
  12. st. uł. Stanisław Kajtel
  13. por. Aleksander Kulikowski
  14. uł. Jan Lanc
  15. plut. Ludwik Landzberg
  16. wchm. Andrzej Matyszczyk
  17. por. Marian Okulicz-Kozaryn
  18. wchm. Franciszek Roszkowski
  19. ppor. Antoni Skarżyński
  20. wchm. Aleksy Strauch
  21. plut. Zygmunt Tetera - Szkutelski
  22. por. Andrzej Węcławowicz
  23. rtm. Stanisław Wodziński
  24. kpr. Antoni Zarański

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar 10 Pułku Ułanów Litewskich
Sztandar

Pułk otrzymał sztandar 4 listopada 1920 roku, a ofiarowała go hr. Julia Potocka, która była gorliwą opiekunką pułku[20]. W kościele w Parafianowie odbyła się uroczystość poświęcenia i wręczenia sztandaru. Uczestniczyły w niej wyższe władze wojskowe i społeczeństwo[21].

Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 2, poz. 15 z 26 stycznia 1926 roku. Stanowi ją srebrny orzeł jagielloński z emaliowaną tarczą romańską na piersi w barwach proporczyka amarantowo - białego z paskiem biało granatowym. Orzeł nałożony jest na podkowę z sześcioma podkowiakami. U dołu podkowy barokowa tarcza herbowa z Pogonią w czerwonym polu . Czteroczęściowa - oficerska i żołnierska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym, emaliowana. Wymiary: 57x36 mm. Projekt: Adolf Bucholtz; wykonanie: Zellman Liwszyc - Wilno[22].

Barwy

Prop 10pul.png Proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku.

Otok amarantowy.png Otok amarantowy[23].

Spod 1psk.png Szasery ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka amarantowa.

Prop dow 10pul.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 10pul.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 10pul.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 10pul.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 10pul.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 10pul.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 10pul.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejka
Z Litwy borów, pól i łanów,
to dziesiąty pułk ułanów.
A rozkazów kto nie słucha,
to dziesiąty pułk Obucha.
Jedzie ułan z dziesiątego,
wyją psy na widok jego.
W Dniepru wodach konie poi,
pułk dziesiąty - pomni moi.
O dziesiątym nic nie wiemy,
Więc go chwalić nie będziemy.

Tradycje pułku[edytuj | edytuj kod]

Oddział nawiązywał do tradycji 10 pułk ułanów Królestwa Kongresowego.
Koło Pułkowe powołano do życia w 1941 w Edynburgu, a następnie odtworzono je w Londynie dopiero w 1952.

1 marca 2017 roku, w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz nakazał 1 Podlaskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej przejąć i z honorem kultywować tradycje oddziałów bojowych Inspektoratu Białostockiego AK, w tym 10 pułku Ułanów Litewskich[24].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].
  2. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Smaczny 1989 ↓, s. 167-168.
  2. Buszyński 1929 ↓, s. 26.
  3. Dzielnica Nowe Miasto w koszarach przy ul. Kawaleryjskiej
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 9.
  5. Dobroński i Filipow 1992 ↓, s. 18.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 560.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 344.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 346.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 188, zatwierdzony na stanowisku zastępcy dowódcy pułku.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 107.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 211.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 209.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 303.
  14. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 104.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 695–696.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  17. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  18. Buszyński 1929 ↓, s. 27-28.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 lipca 1926 roku, s. 234, dekret Naczelnego Wodza L. 3362 z 29 listopada 1921.
  20. Satora 1990 ↓, s. 204.
  21. Buszyński 1929 ↓, s. 25.
  22. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 183.
  23. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku
  24. Dz.U. MON 2017 ↓, poz. 45 Decyzja Nr 49/MON z 1 III 2017.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]