4 Brygada Jazdy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
4 Brygada Jazdy
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1920
Nazwa wyróżniająca nie posiadała
Dowódcy
Pierwszy płk Roman Żaba
Ostatni ppłk Adam Nieniewski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria

4 Brygada Jazdy (4 BJ) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego.

Historia brygady[edytuj | edytuj kod]

IV Brygada Jazdy została utworzona w czerwcu 1919 na Wołyniu, w rejonie: Horodnica nad SłucząKorzec , w składzie: 8 i 9 Pułk Ułanów oraz 1 bateria 4 Dywizjonu Artylerii Konnej, rtm. Michała Beliny-Prażmowskiego. W czasie wojny z bolszewikami skład brygady był płynny.

Od 22 września do 8 października 1919 w skład brygady wchodził 1 Pułk Ułanów. W październiku 1919 ze składu brygady ubył 9 Pułk Ułanów mjr. Józefa Dunin-Borkowskiego (poległ 2 lipca 1920).

W kwietniu 1920 została zorganizowana Dywizja Jazdy gen. Jana Romera. W skład dywizji włączono IV i V Brygady Jazdy. Dowódcy IV BJ podporządkowano 8, 9 i 14 Pułk Ułanów oraz 1 i 2/4 DAK. W skład V Brygady Jazdy włączono 1 i 16 Pułk Ułanów oraz 2 Pułk Szwoleżerów. Cała dywizja wzięła udział w zagonie na Koziatyn.

29 lipca - 3 sierpnia 1920

W ostatniej dekadzie lipca i pierwszej dekadzie sierpnia brygada w składzie: 1 i 2 Pułki Szwoleżerów oraz 8 i 16 Pułki Ułanów walczy z 1 Armią Konną Budionnego między innymi pod Szczurowicami (26-28 lipca). 9 Pułk Ułanów odszedł do 7 Brygady Jazdy.

Między 9 a 15 sierpnia brygada w składzie 3 i 7 oraz 16 Pułki Ułanów i 2 dak została skoncentrowana w rejonie Lublina i Cycowa na północ od Rejowca.

16 sierpnia 1920 w czasie walki o Cyców brygadą kieruje mjr Cyprian Bystram, dowódca 3 Pułku Ułanów. 17 sierpnia dowództwo objął ppłk SG Adam Nieniewski. Od 17 sierpnia brygada przeszła do pościgu. Działała na wewnętrznych skrzydłach 1 DP Legionów i 3 DP Legionów.

20 sierpnia pod Milejczycami 16 Pułk Ułanów mjr. Kmicic-Skrzyńskiego zniszczył uderzeniową grupę artylerii ciężkiej. Ułani zdobyli wszystkie działa (24 armaty i 13 haubic). Według danych sowieckich starty grupy wyniosły 49 dowódców i 1.613 żołnierzy oraz 1.441 koni (przed walką grupa liczyła 3.155 żołnierzy i 1.729 koni)[1][2].

26 sierpnia w Dobrzyniewie zostaje zorganizowana Grupa Operacyjna ppłk. Nieniewskiego. 4 BJ została podzielona na dwa oddziały: Brygadę "A" mjr. Bystrama (3 Pułk Ułanów i Kombinowany Pułk Ułanów utworzony ze szwadronów marszowych 5, 8 i 10 Pułku Ułanów oraz 2 Pułku Szwoleżerów) i Brygadę "B" mjr. Kazimierza Piaseckiego (7 i 16 Pułk Ułanów oraz dywizjon rtm. Zapolskiego z Grupy mjr. Jaworskiego).

We wrześniu, w trójkącie AugustówSejnySuwałki grupa wzmocniona 41 Pułkiem Piechoty przez 3 tygodnie toczyła walki z dwiema litewskimi dywizjami piechoty.

Od 22 września brygada razem z 1 DP Leg. i 1 Dywizją Litewsko-Białoruską oraz 2 Brygadą Jazdy, w ramach tzw. "grupy skrzydłowej" uczestniczyła w działaniach 2 Armii przeciwko Litwinom i 3 Armii (bolszewickiej).

Od 30 września działając w ramach Grupy "Mir" płk. Dąb-Biernackiego (1 DP Leg., 2 i 4 BJ) sforsowała Niemen i dotarła do Stołpców.

8 października 1920 w Nichniewiczach grupa ppłk Nieniewskiego została rozwiązana. Obie brygady ponownie utworzyły IV BJ w składzie 3, 7 i 16 Pułku Ułanów.

10 października 1920 obie brygady jazdy w ramach Grupy "Mir" zostały połączone w Północną Grupę Jazdy płk. Stefana Strzemieńskiego. 4 BJ została wzmocniona Pułkiem Ułanów Obrony Wilna W skład II Brygady Jazdy wchodziły: 4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich i 10 Pułk Ułanów Litewskich.

W dniach 10–14 października brygada przeprowadziła zagon na Krzywicze na północny wschód od Mińska i zakończyła działania wojenne.

Od października 1920 brygada pełni służbę na linii demarkacyjnej. Jej pułki są rozlokowane w rejonie miejscowości: Łużki (7 Pułk) i Głębokie (3 i 16 Pułki).

Na początku grudnia 1920 16 Pułk Ułanów został dyslokowany do Bydgoszczy. IV Brygada Jazdy została rozformowana.

W lutym 1921 7 Pułk Ułanów został dyslokowany z Białorusi do tymczasowego garnizonu w Kraśniku.

Dopiero w połowie 1921 3 Pułk Ułanów został dyslokowany do Brzeźnicy, Oświęcimia i Dąbia pod Krakowem.

Obsada personalna Dowództwa IV Brygady Jazdy[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady:

Szefowie sztabu:

  • por. adj. szt. Witold Riess de Riesenhorst († 29 III 1920 nad Słuczą)
  • rtm. Jerzy Grobicki (24 VII – VIII 1920)

Pułki jazdy wchodzące w skład IV BJ[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bobrowicki T., "Bój 4 Brygady Kawalerii pod Milejczycami i Czeremchą", [w:] Polska Zbrojna nr 227 z 20 VIII 1930 r.
  2. Czempiński J., "W Ziemi bielskiej", Kurier Warszawski nr 248 z 7 IX 1920 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Wielecki, Rudolf Sieradzki, Wojsko Polskie 1921-1939. Organizacja i odznaki kawalerii, Warszawa: Wydawnictwo CREAR, 1992, s. 19, ISBN 83-900345-0-7, OCLC 834075857.
  • Spis byłych oddziałów wojskowych WP, Przegląd Historyczno-Wojskowy, Nr 2 (183) z 2000 r., s. 66-113.
  • Jan Karcz i Wacław Kryński, Zarys historii wojennej 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, Warszawa 1931.
  • Aleksander Wojciechowski, Zarys historii wojennej 1. Pułku Ułanów Krechowieckich, Warszawa 1929.
  • Bohdan Dobrzyński, Zarys historii wojennej 3. Pułku Ułanów, Warszawa 1929.
  • Władysław Laudyn, Zarys historii wojennej 7. Pułku Ułanów Lubelskich, Warszawa 1931.
  • Tadeusz Śmigielski, Zarys historii wojennej 8-go Pułku Ułanów ks. Józefa Poniatowskiego, Warszawa 1929.
  • Jan Tatara, Zarys historii wojennej 9-go Pułku Ułanów, Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, Warszawa 1929.
  • Kazimierz Kosiarski, Zarys historii wojennej 16-go Pułku Ułanów, Warszawa 1929.
  • Janusz Odziemkowski, Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, zeszyt 2, Warszawa 1989, ​ISBN 83-00-03216-9​.