Przejdź do zawartości

Maciejowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Maciejowice
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Maciejowicki ratusz
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

garwoliński

Gmina

Maciejowice

Prawa miejskie

1507–1870, od 2024

Burmistrz

Tomasz Kwiatkowski

Powierzchnia

10,8761[1] km²

Populacja (2023)
• liczba ludności
• gęstość


1439[2]
132,3 os./km²

Strefa numeracyjna

25

Kod pocztowy

08-480[3]

Tablice rejestracyjne

WG

Położenie na mapie gminy Maciejowice
Mapa konturowa gminy Maciejowice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Maciejowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Maciejowice”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Maciejowice”
Położenie na mapie powiatu garwolińskiego
Mapa konturowa powiatu garwolińskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Maciejowice”
Ziemia51°41′31″N 21°33′13″E/51,691944 21,553611[4]
TERC (TERYT)

1403074

SIMC

0680503[5]

Urząd miejski
Rynek 7
08-480 Maciejowice
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Maciejowice – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w miejsko-wiejskiej gminie Maciejowice[5][6]. Siedziba gminy oraz rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Pomnik w Maciejowicach z 1974 r. autorstwa Macieja Krysiaka upamiętniający bitwę z 1794 r.

Maciejowice uzyskały lokację miejską w 1507 roku[7]. Zostały pozbawione praw miejskich 13 października 1870 i włączone do gminy Maciejowice w powiecie garwolińskim[8]. W latach 1867–1954 siedziba wiejskiej gminy Maciejowice, 1954–1972 gromady Maciejowice[9], a od 1973 reaktywowanej gminy Maciejowice[10]. W latach 1975–1998 należały administracyjnie do województwa siedleckiego. 1 stycznia 2024 odzyskały status miasta[1].

Integralne części miasta Maciejowice[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0680510 Podjaminy część miasta

Położenie

[edytuj | edytuj kod]

Maciejowice leżą 80 km od Warszawy nad Okrzejką, dopływem Wisły, na południowym krańcu województwa mazowieckiego i wchodzą w skład powiatu garwolińskiego. Przez miejscowość przechodzi droga wojewódzka nr 801 z Warszawy do Puław oraz droga wojewódzka nr 807 z Maciejowic do Łukowa. Historycznie Maciejowice położone są na ziemi stężyckiej w dawnym województwie sandomierskim w Małopolsce.

Rys historyczny

[edytuj | edytuj kod]
  • epoka brązu – pierwsze osadnictwo kultury łużyckiej;
  • 1155 – nadanie przywileju na miasto Kochów (1 km na południe od Maciejowic – przywilej lokacyjny Kazimierz II Sprawiedliwy) dla klasztoru kanoników regularnych z Czerwińska przez Henryka Sandomierskiego;
  • XII w. – powstanie parafii w Kochowie, przebiega tutaj szlak do przeprawy z Mazowsza na Ruś;
  • koniec XV w. – właścicielem zostaje stolnik sandomierski Kacper Maciejowski (odgałęzienie rodu Ciołków);
  • 1507 – lokacja miasta Maciejowice na gruntach wsi Ostrów na mocy przywileju króla Zygmunta I Starego;
  • 1525 – sprzedaż Kochowa przez zakonników;
  • 1557 – nadanie przywilejów przez króla Zygmunta Augusta za zasługi dla kasztelana sandomierskiego Stanisława Maciejowskiego na: prawa miejskie magdeburskie, jarmarki w maju, targi we wtorek i budowę fortalicjum (zamku obronnego);
  • XVI w. – przeniesienie parafii z Kochowa, miasto w rękach Maciejowskich;
  • XVII w. – kolejni właściciele to kolejno Szyszkowscy, Oleśniccy, Zbąsscy i Tarłowie, powstaje w mieście szpital;
  • od 1705 – własność Potockich;
  • 1792 – własność rodu Zamoyskich, założenie Szkoły Rolniczej w Podzamczu;
  • 10 października 1794 – bitwa pod Maciejowicami;
  • 1800 – ordynatem zamoyskim zostaje Stanisław Kostka hrabia Zamoyski, założył park w Podzamczu, buduje pałac w miejscu zburzonego w czasie bitwy maciejowickiej zamku, cegielnię, garkarnię, fabryczkę tkacką, gorzelnię i browar;
  • 1803 – zwolnienie mieszczan maciejowickich z pańszczyzny;
  • 28 stycznia 1863 – sformowana w Maciejowicach partia powstańcza dowodzona przez pułkownika Walentego Lewandowskiego bez powodzenia zaatakowała stacjonujący w Łaskarzewie batalion saperów rosyjskich;
  • 1870 – utrata praw miejskich;
  • lipiec–sierpień 1915 zacięta obrona Rosjan przed Niemcami
  • 13 sierpnia 1920 – do Kobylnicy dotarły wojska bolszewickie z Grupy Mozyrskiej;
  • wrzesień 1939 – ewakuacja 13 Dywizji Piechoty i Wileńskiej Brygady Kawalerii z Armii „Prusy” przez drewniany most w Przewozie, 9 września most wysadzony w powietrze, tutaj Wisłę przekroczył oddział „Hubala”;
  • 1963 – otwarcie szkoły tysiąclatki;
  • 1988 – otwarcie Muzeum Tadeusza Kościuszki;
  • 1990 – przejęcie znacjonalizowanego majątku Podzamcze przez Agencję Rolną Skarbu Państwa i Gminy.
  • 2024 – odzyskanie praw miejskich

10 października 1794 roku w pobliżu miasta miała miejsce bitwa pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez gen. Tadeusza Kościuszkę a wojskami rosyjskimi, zwana później bitwą pod Maciejowicami.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca we wsi rodzina Sadłów udzieliła pomocy Meirowi, Lejbowi Leonowi Felhender oraz Mojżeszowi, Józefowi i Racheli Honig. W 1993 roku Instytut Jad Waszem podjął decyzję o przyznaniu Piotrowi i Stefanii Sadło tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata[11].

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]

Galeria

[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Maciejowicami

[edytuj | edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Maciejowicami.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Dz. U. z 2023 r. poz. 1472 (ISAP).
  2. ↑ Raport o stanie gminy Maciejowice w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 5
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 755 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 75054.
  5. 1 2 3 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. 1 2 Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 48-49.
  8. ↑ Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461)
  9. ↑ Uchwała Nr VI/10/2/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu garwolińskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-0/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 67)
  10. ↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).
  11. ↑ Relacja Henryka Sadło | Polscy Sprawiedliwi [online], sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2021-11-24].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Maciejowice&oldid=79822157”