10 Dywizjon Artylerii Konnej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
10 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 9 kwietnia 1922
Rozformowanie kwiecień 1937
Tradycje
Święto 15 września
Dowódcy
Pierwszy ppłk Witold Poray-Kuczewski
Ostatni ppłk Jan Woźniakowski
Organizacja
Dyslokacja Jarosław
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Lądowe
Rodzaj wojsk artyleria konna
Podległość 10 Brygada Kawalerii

10 Dywizjon Artylerii Konnej (10 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Geneza[edytuj]

Dywizjon został sformowany po wojnie polsko-bolszewickiej i udziału w niej nie miał. Jednak poszczególne baterie, z których dywizjon powstał – posiadały już swoje tradycje bojowe w ramach dywizjonów artylerii konnej, do których należały przed przybyciem do Jarosławia.

1 kwietnia 1922 Minister Spraw Wojskowych rozkazał sformować na terenie Okręgu Korpusu Nr X[1] w garnizonie Jarosław 10 Dywizjon Artylerii Konnej[2]. 11 kwietnia 1922 roku przybyło do Jarosławia 2 oficerów, 12 podoficerów, 97 kanonierów i 131 koni z 3 baterii 7 Dywizjonu Artylerii Konnej. Trzy dni później kolejnych 3 oficerów, 8 podoficerów, 72 kanonierów i 90 koni z 3 baterii 1 Dywizjonu Artylerii Konnej. 22 kwietnia w garnizonie stawiło się następnych 3 oficerów, 9 podoficerów, 87 szeregowych i 128 koni z 1 baterii 8 Dywizjonu Artylerii Konnej. Pierwszym dowódcą i jednocześnie organizatorem był ppłk Witold Poray-Kuczewski, a adiutantem ppor. Władysław Grzębski. Dowódcami baterii zostali:

  • 1 baterii (eks-3/7 dak)[3] – kpt. Michał Śliwiński,
  • 2 baterii (eks-3/1 dak)[3] – por. Józef Szilagyi,
  • 3 baterii (eks-1/8 dak)[3] – kpt. Karol Jankowski.

3 lipca 1924 roku 3 bateria odeszła do Lwowa, wchodząc w skład nowo formowanego 13 dywizjonu artylerii konnej. Odeszli: d-ca 3 baterii – kpt. Władysław Brzozowski, oficerowie - por. A. Bensdorff, por. J. Dłużniewski, chor. I. Argasiński, 3 podoficerów, 83 szeregowych i 122 konie.

Skład dywizjonu[edytuj]

  • dowództwo
    • sztab dowódcy dywizjonu
    • sekcja administracyjno-taborowa
  • 3 baterie
    • dowództwo baterii
    • sekcja łączności
    • oddział zwiadowczy
    • 2 plutony ogniowe
    • sekcja administracyjno-taborowa
  • kadra baterii zapasowej

Etat pokojowy z 1924 roku przewidywał 428 żołnierzy (w tym 17 oficerów). Dowódca dywizjonu artylerii konnej (na prawach dowódcy pułku), podlegał bezpośrednio dowódcy X Brygady Jazdy, do której organizacyjnie dywizjon należał (wraz z 20, 22 i 24 Pułkiem Ułanów). Dowódca kadry baterii zapasowej dywizjonu podlegał bezpośrednio szefowi artylerii Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. Zasady organizacji służby sanitarnej, weterynaryjnej i gospodarczej były analogiczne jak w pułkach jazdy i piechoty.

Od października 1933 roku dywizjon przeniesiono do Rzeszowa, do koszar kawaleryjskich Poniatowskiego przy ul. Lwowskiej. W związku z kilkakrotną reorganizacją dużych jednostek kawalerii dokonywano różnych zmian w etacie dywizjonu. I tak w 1935 roku dywizjon otrzymał organizację typu I. Skład wyglądał następująco:

  • dowództwo
  • kwatermistrzostwo
  • pluton łączności
  • pluton gospodarczy
  • 2 baterie (w składzie 10 BK pozostały 2 pułki kawalerii).

W wyniku kolejnej reorganizacji 10 Brygady Kawalerii, przeprowadzonej od kwietnia 1937 roku, dywizjon został rozformowany. 1 bateria przemianowana została na 4 baterię 13 dak[a], a 2 bateria, przemianowana na 4 baterię 11 dak - przeniesiona została do Bydgoszczy.

Uzbrojenie[edytuj]

Działownia oddziałów artylerii

Dywizjon wyposażony był w rosyjskie armaty 75 mm wz. 02/26. Uzbrojenie strzeleckie stanowiły karabiny Mosin, w połowie lat trzydziestych zastąpione karabinami wz. 1898a. Wymieniono również ckm Hotchkiss wz. 1925 na Maxim wz. 1910/1928.

Kadra dywizjonu[edytuj]

Dowódcy:

  • ppłk Witold Poray-Kuczewski (1922-)
  • ppłk Henryk Kreiss (1924)
  • ppłk August Trzos (od V 1925[4][b])
  • ppłk dypl. Tadeusz Sheybal (od 1 kwietnia 1929)
  • ppłk Jan Woźniakowski

Oficerowie:

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 10-go dywizjonu artylerii konnej" s. 22

Order Virtuti Militari
ppor. Józef Bogdański
ppor. Stanisław Dembiński
bomb. Bolesław Frelek
ogn. Roman Kozłowski
por. Kazimierz Leśniewski
mjr Czesław Makowski
kan. Stefan Ochorowicz
kan. Władysław Prosowski
kpr. Antoni Skrzynecki
ppor. Władysław Zawadzki

Symbole dywizjonu[edytuj]

Sztandar
W związku z rozformowaniem, dywizjon nie zdążył otrzymać sztandaru.

Święto
Święto dywizjonu obchodzone było w dniu 15 września[6], począwszy od 1925, w rocznicę zwycięskich walk na froncie bolszewickim, zakończonych zdobyciem Sejn i Chodorowa wraz z 1 Brygadą Jazdy. Ponadto stan osobowy jednostki obchodził święto artylerii konnej 3 sierpnia.

Odznaka
Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Żurawiejka
Ciężkie muszą być przeszkody - bowiem jestem bardzo młody.

Uwagi

  1. Przeniesiona do Brodów dopiero w maju 1938 roku.
  2. W książce Zarys historji wojennej 10-go dywizjonu artylerii konnej na str. 6 podano datę 5 czerwca 1925

Przypisy

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 60.
  2. Rozkaz L.dz. 1901/1020. Art. Org. Mob. Ministra Spraw Wojskowych z dnia 1 kwietnia 1922 r.
  3. a b c Giętkowski 2001 ↓, s. 66.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 59 z 31.05.1925 r.
  5. „Polska Zbrojna” Nr 338 z 5 grudnia 1928 roku, s. 7.
  6. Galster 1975 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj]

  • Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
  • Korpus przemyski 1918-1928, Dowództwo Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu, 1929.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. Londyn: Nakładem Koła Oficerów Artylerii Polskiej na Obczyźnie, 1975.
  • Mirosław Giętkowski: Artyleria konna Wojska Polskiego 1918–1939. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 837174823X.
  • Piotr Wołodkiewicz-Kołodkiewicz: Zarys historji wojennej 10-go dywizjonu artylerii konnej, Wojskowe Biuro Historyczne, Warszawa 1931.
  • Jerzy Majka: Garnizon Rzeszów w latach 1918-1939, Wydawnictwo LIBRA, Rzeszów 2005, ​ISBN 83-89183-17-X​.