2 Dywizjon Artylerii Konnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Tradycje
Święto 1 września
Organizacja
Dyslokacja Dubno
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Lądowe
Rodzaj wojsk artyleria konna
Podległość 1 Pułk Artylerii Konnej
Wołyńska Brygada Kawalerii
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Józef Sowiński, patron 2 Dywizjonu Artylerii Konnej
Dywizjon walczył w składzie Wołyńskiej BK
Bitwa mokra 1939.png

2 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Sowińskiego (2 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Dywizjon został sformowany 30 lipca 1919 roku na bazie kadry 2 baterii 1 dak.

Do 1939 roku stacjonował w garnizonie Dubno, na terenie Okręgu Korpusu Nr II[1] (pierwotne miejsce postoju – Łomża). W 1921 roku funkcjonował w strukturze 1 Pułku Artylerii Konnej[2]. Od 1929 roku pod względem wyszkolenia dywizjon podlegał dowódcy 2 Grupy Artylerii.

Od 20 maja 1922 roku oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Święto dywizjonu obchodzono 1 września[3].

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 3 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z dn. 17 lutego 1938 r. Sztandar ufundowany przez Związek Ziemian w Łucku, wręczył dywizjonowi marszałek E. Rydz – Śmigły w Zamościu 17 lipca 1938 r.

W kampanii wrześniowej 1939 dywizjon, liczący trzy baterie, walczył w składzie Wołyńskiej Brygady Kawalerii. 1 września wspierał oddziały brygady w bitwie pod Mokrą. Za kampanię dywizjon został odznaczony orderem Virtuti Militari[4].

12 września w skład dywizjonu włączona została 15 Bateria Artylerii Konnej.

Dywizjon w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja dywizjonu została ogłoszona w nocy 14 z na 15 sierpnia 1939 roku. W dniach 16-18 sierpnia dywizjon został przetransportowany koleją do Radomska. Zadaniem , wchodzącej w skład Armii „Łódź” była osłona południowego skrzydła armii na odcinku rzeki Warty od ujścia rzeki Liswarty do miejscowości Szczepocice. 30 sierpnia brygada Wołyńska Brygada Kawalerii weszła w skład Grupy Operacyjnej „Piotrków” gen. W. Thomme i zajęła rejon rejon Miedźno - Mokra. Dywizjon rozwinął się na polanie w okolicach Mokrej i tam osiągnął gotowość bojową[5].

Dywizjon przygotował zakryte stanowiska ogniowe. Tam opracowano ognie typowe dla prowadzenia obrony stałej. W czasie prac przygotowawczych do przyszłych działań określono dokładnie cele, wstrzelano nastawy do wybranych charakterystycznych punktów terenowych, umożliwiających już w czasie działań bojowych szybkie poprawianie ogni oraz stawianie zapór ogniowych na odcinkach zagrożenia. Były to niezbędne czynności, zwłaszcza w przewidywaniu walki z bronią pancerną[6].

Dywizjon w pierwszym dniu wojny działał całością sił, jako artyleria ogólnego działania, wykonując zadania ogniowe na rzecz całego zgrupowania obronnego[7]. Ugrupowany był na południowym skrzydle zgrupowania kawalerii, między wsiami Mokra II i Mokra III. Część dział ustawiono między zabudowaniami lub w sadzie. Miało to w przyszłości negatywne konsekwencje. Ze stanowisk ogniowych można było prowadzić ogień bezpośredni do 2 km. Przodki dział schowano w lesie, a punkt dowodzenia znajdował się na skraju lasu w leśniczówce we wsi Mokra III. Jego walorem była możliwość prowadzenia obserwacji do 4 km w głąb pozycji niemieckich. Kolumna amunicyjna dywizjonu została rozlokowana w lesie, za nasypem kolejowym. Pierwsza w działaniach bojowych uczestniczyła 3 bateria wspierając walkę batalionu piechoty. W wyniku nalotu na rejon rozmieszczenia koniowodnych powstało duże zamieszanie, stracono kilka koni, częściowo zniszczeniu uległa kolumna amunicyjna. Zniszczona została również sieć łączności przewodowej w dywizjonie. 2 i 3 baterie prowadziły walkę bezpośrednią z czołgami, nawet na odległości dochodzącej do 100 m. Aby móc skutecznie prowadzić obserwacje i zwiększyć skuteczność ognia, obsługi 3 baterii wyprowadziły działa na otwartą przestrzeń z palącego się sadu. 2 bateria w czasie tego ataku została „rozjechana” przez czołgi niemieckie. Kolejne natarcia czołgów zostały powstrzymane. Straty przeciwnika to około 45 wozów bojowych, a straty własne to 64 zabitych, 40 zaginionych, 115 koni, 5 dział i 9 jaszczy. W czasie walki okazało się, że ogień pośredni na dużych odległościach do atakujących czołgów był mało skuteczny[8].

Wspieranie pułków poszczególnymi bateriami bez wydzielenia odwodu artyleryjskiego trwało aż do momentu rozpoczęcia odwrotu przez armię „Modlin”. Jednak skuteczne wsparcie w kolejnych dniach było coraz słabsze, gdyż już w pierwszym dniu walk zużyto zapas amunicji przewidziany na dwa dni walki[7].

2 września dokonano reorganizacji dywizjonu. 2 i 3 bateria posiadały po 2 działa, natomiast bateria 1 liczyła 3 działa. Zaprzęgi przy działach zmniejszono do 4 koni. Od 4 września dywizjon prowadził już praktycznie tylko marsze odwrotowe, sporadycznie biorąc udział walkach[7].

Konni artylerzyści z Dubna[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizjonu
Oficerowie dywizjonu

Obsada personalna dywizjonu 1 września 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca dywizjonu – ppłk art. Jan Olimpiusz Kamiński
  • adiutant – kpt. Józef Stojewski-Rybczyński
  • oficer łącznikowy – ppor. Piotr Sumiński
  • oficer zwiadowczy – por. Franciszek Morawski
  • oficer obserwacyjny – ppor. Andrzej Maria Komornicki
  • oficer broni i gazu – ppor. Kazimierz Andruszewski
  • oficer żywnościowy – ppor. Luba Radzymiński
  • lekarz – ppor. lek. dr Stanisław Postuła
  • lekarz weterynarii – kpt. lek. wet. dr Rudolf Piotr Kurczab
  • płatnik – ppor. Stanisław Przyborowski
  • dowódca kolumny amunicyjnej – ppor. Władysław Bielawski
  • dowódca plutonu łączności – por. Mieczysław Ostrowski
1 bateria
  • dowódca – kpt. Mieczysław Sokołowski
  • oficer ogniowy – ppor. Witold Giedroyć
  • oficer zwiadu – ppor. Kazimierz de Pourbaix
  • dowódca I plutonu – ppor. Konstanty Campioni
  • dowódca II plutonu – ppor. Stanisław Poller
2 bateria
  • dowódca – kpt. Ryszard Kwiryn Kawecki
  • oficer ogniowy – ppor. Stefan Radzikowski
  • oficer zwiadu – ppor. Włodzimierz Romanów
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Kamil Kazimierz Józef de Pourbaix
  • dowódca II plutonu – ppor. Antoni Orłowski
3 bateria
  • dowódca – por. Kazimierz Wakalski
  • oficer ogniowy – por. Stanisław Pokorny
  • oficer zwiadu – pchor. Józef Wójcik
  • dowódca I plutonu – por. Wiktor Bagiński
  • dowódca II plutonu – plut. pchor. Zdzisław de Pourbaix

W dywizjonie służył w 1939 r. jako bombardier podchorąży Zdzisław Jeziorański (Jan Nowak-Jeziorański) i przeszedł cały szlak bojowy dywizjonu. Do niewoli niemieckiej dostał się dopiero na Wołyniu.

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze dywizjonu odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[14]:

Order Virtuti Militari
  1. wchm. Feliks Broniewicki
  2. plut. Józef Czarnecki
  3. plut. Aleksander Goczkowski
  4. por. Witold Gorecki
  5. kan. Piotr Kamiński
  6. plut. Edward Lisiecki
  7. mjr Stefan Maleszewski
  8. bomb. Tadeusz Peretjatkowicz
  9. plut. Mikołaj Precz
  10. plut. Feliks Trapszo
  11. kpt. Konstanty Ważyński
  12. plut. Eugeniusz Zanulewicz

Żołnierze dywizjonu odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari za kampanię wrześniową 1939 roku. Dodatek do rozkazu pochwalnego dowódcy Armii "Łódź" i "Warszawa" z dnia 13 września 1939 roku dla Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Gen. dyw. Juliusz Rómmel nadał niżej wymienionym żołnierzom Order Virtuti Militari odpowiednich stopni:

  • Krzyżem Złotym – ppłk Jan Olimpiusz Kamiński
  • Krzyżem Srebrnym
  1. śp. kpt. Ryszard Kwiryn Kawecki
  2. kpt. Mieczysław Sokołowski
  3. śp. kpt. Józef Stojewski-Rybczyński
  4. por. Mieczysław Ostrowski
  5. por. Stanisław Pokorny
  6. por. Kazimierz Wakalski
  7. ppor. Kazimierz Andruszewski
  8. ppor. rez. Kamil Kazimierz Józef de Pourbaix
  9. plut. pchor. Zdzisław de Pourbaix
  10. ogn. Władysław Bubka
  11. ogn. Stanisław Szymanik
  12. ogn. Zygmunt Nestorowicz
  13. ogn. Stanisław Dziadosz
  14. plut. Stanisław Markiewicz
  15. śp. kpr. Alfred Żurowski
  16. śp. kpr. Stanisław Krepski
  17. śp. kpr. Konstanty Kasjanczuk
  18. śp. kpr. Jan Żołnierz
  19. kpr. Eugeniusz Zych
  20. bomb. Konstanty Bieniuk
  21. kan. Paweł Ochab
  22. kan. Józef Rzeczułko

Żurawiejki[edytuj | edytuj kod]

"Atmosfera to jest zgubna, – że się strzela, kto jest z Dubna."

"A nasz dak numer dwa, – każda panna w Polsce zna."

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 60.
  2. Giętkowski 2001 ↓, s. 67.
  3. Chytrzyński 1929 ↓, s. 21.
  4. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  5. Giętkowski 2001 ↓, s. 269.
  6. Giętkowski 2001 ↓, s. 205–206.
  7. a b c Giętkowski 2001 ↓, s. 208.
  8. Giętkowski 2001 ↓, s. 207.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 91.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 101.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 235.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 263.
  13. Kamiński 1980 ↓, s. 7.
  14. Chytrzyński 1929 ↓, s. 23.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]