9 Dywizjon Artylerii Konnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
9 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 23 sierpnia
Nadanie sztandaru 1938
Dowódcy
Pierwszy ppłk Artur baron Buol
Ostatni ppłk Tadeusz Rohoziński
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Baranowicze
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria konna
Podległość 2 pułk artylerii konnej
I Brygada Jazdy
IX Brygada Jazdy
9 Samodzielna Brygada Kawalerii
Brygada Kawalerii „Baranowicze”
Nowogródzka Brygada Kawalerii
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

9 Dywizjon Artylerii Konnej (9 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Historia dywizjonu[edytuj]

Pomnik pierwszego dowódcy dywizjonu, ppłk. Artura Buola w Baranowiczach w 1930. Na schodach od lewej: dowódca węgierskiej artylerii konnej gen. László Magasházy i dowódca polskiego 9 DAK, ppłk Wacław Szalewicz
Armata wz. 02 po przekalibrowaniu stanowiła podstawowe uzbrojenie dywizjonu

Dywizjon stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IX[1] w garnizonie Baranowicze.
Święto jednostki obchodzone było 23 sierpnia na pamiątkę połączenia się trzech baterii pod dowództwem ppłk Artura barona Buol, w 1920, w majątku Łomni pod Mławą[2].
W lipcu 1920 sformowany został VIII Dywizjon Artylerii Konnej, który w czerwcu 1921 przemianowany został na IX Dywizjon Artylerii Konnej i podporządkowany dowódcy IX Brygady Jazdy.

Był organicznym pododdziałem artylerii: 2 pułku artylerii konnej (1921)[3], I Brygady Jazdy (1921), IX Brygady Jazdy (1921-1924), 9 Samodzielnej Brygady Kawalerii (1924-1929), Brygady Kawalerii „Baranowicze” (1929-1937), Nowogródzkiej Brygady Kawalerii (1937-1939).
Pod względem fachowego wyszkolenia podporządkowany był dowódcy 9 Grupy Artylerii.

W dniach 27-29 września 1930 roku dywizjon uroczyście obchodził dziesięciolecie powstania. W trakcie obchodów odsłonięto pomnik pierwszego dowódcy, podpułkownika Artura barona Buol, z pochodzenia Szwacjcara, byłego oficera c. i k. Armii, który kierował się własną dewizą „Moja ojczyzna to, mój dywizjon artylerii konnej”.

Dywizjon w kampanii wrześniowej[edytuj]

Dywizjon mobilizowany został 30 marca 1939 roku. Następnie został przetransportowany w okolice Sierpca, gdzie prowadzono intensywne szkolenie oraz uzupełniano istniejące jeszcze braki. 8 sierpnia przesunięty został w rejon Lidzbarka. Zadaniem brygady była osłona zachodniego skrzydła Armii „Modlin”[4]. W kampanii wrześniowej 1939 dywizjon, złożony z czterech baterii i kolumny amunicyjnej, walczył w składzie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii.

Dywizjon przygotował zakryte stanowiska ogniowe. Tam opracowano ognie typowe dla prowadzenia obrony stałej. W czasie prac przygotowawczych do przyszłych działań określono dokładnie cele, wstrzelano nastawy do wybranych charakterystycznych punktów terenowych, umożliwiających już w czasie działań bojowych szybkie poprawianie ogni oraz stawianie zapór ogniowych na odcinkach zagrożenia. Były to niezbędne czynności, zwłaszcza w przewidywaniu walki z bronią pancerną[5].

Za kampanię dywizjon został odznaczony orderem Virtuti Militari[6].

Kadra dywizjonu[edytuj]

Dowódcy dywizjonu:

  • ppłk Artur baron Buol (20 VII - 12 X 1920, ranny pod Krasnogórką, 4 XI 1920 zmarł z ran w Szpitalu Polowym nr 7010)
  • por. Stanisław Żarczewski (od 12 X 1920)
  • kpt. Kaczorowski
  • mjr Jan Dunin-Wąsowicz (1 I 1921 - XII 1922)
  • mjr Włodzimierz Gronowski (XII 1922 - XI 1923)
  • ppłk Jan Dunin-Wąsowicz (XI 1923 - 1927)
  • ppłk dypl. Rudolf Jagielski (1927 - 1928)
  • ppłk Wacław Szalewicz (1928 - 1932)
  • ppłk Zygmunt Fischer (1933 - 1935)
  • ppłk Zygmunt Lewandowski (4 VII 1935[7] - 1938)
  • ppłk Tadeusz Rohoziński (1938 - 1939)

Oficerowie dywizjonu:

Obsada personalna dywizjonu we wrześniu 1939 roku

  • dowódca dywizjonu - ppłk Tadeusz Rohoziński
  • dowódca 1 baterii - kpt. Aleksander Czapliński
  • dowódca 2 baterii - kpt. Tadeusz Ludwik Wieleżyński
  • dowódca 3 baterii - kpt. Jan Lilling
  • dowódca 4 baterii - por. Józef Woropaj
  • oficer mobilizacyjny - kpt. Olgierd Juchnowicz

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 9-go dywizjonu artylerii konnej" s. 23

ppłk Artur baron Buol
kpr. Stanisław Dąbrowski
bomb. Jan Gabryel
plut. Tadeusz Jaskólski
por. Izydor Kowalewski
plut. Władysław Kępa
kpr. Roch Krzystoszek
ppor. Witold Biliński ps. Legun
kpr. Wacław Łukjan
wchm. sztab. Marian Mendrek
kpr. Marceli Mikulicz-Radecki
kpr. Andrzej Nebeś
kpt. Władysław Rozwadowski
plut. Józef Różycki
plut. Franciszek Rogalski
plut. Jan Rokiciński
kpr. Zygmunt Wachniewski
por. Stanisław Żarczewski

Symbole dywizjonu[edytuj]

Sztandar
17 lipca 1938 w Zamościu Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy dywizjonu sztandar, nadany 11 stycznia 1938 przez Prezydenta RP. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ogłoszone zostało w Dodatku Tajnym do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 17 lutego 1938 poz. 24.
W narożnikach lewej strony płata umieszczono wizerunki Matki Boskiej Ostrobramskiej i Świętej Barbary oraz herbu ziemi nowogródzkiej i odznakę pamiątkowej artylerii konnej, a także nazwy miejscowości - miejsc walk dywizjonu w wojnie z bolszewikami: Krasnogórka, Warszawa, Rudnia Baranowicka, Morozowicze.
Wyruszając na wojnę we wrześniu 1939 dywizjon zabrał sztandar ze sobą. Jego losy do dziś pozostają niewyjaśnione. Istnieją wersje o spaleniu i o zakopaniu sztandaru.

Odznaka pamiątkowa
Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Żurawiejka
"Jaki chcecie numer dajcie – żeśmy dzielni pamiętajcie"

Przypisy

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 60.
  2. Galster 1975 ↓, s. 92.
  3. Giętkowski 2001 ↓, s. 67.
  4. Giętkowski 2001 ↓, s. 269.
  5. Giętkowski 2001 ↓, s. 205–206.
  6. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  7. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 

Bibliografia[edytuj]

  • Na dziesięciolecie 9 dak. Świetne karty przeszłości bojowej. Ppłk Buol - bohaterski dowódca dzielnego dywizjonu, „Polska Zbrojna” Nr 265 z 27 września 1930 roku, s. 5.
  • Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. Londyn: Nakładem Koła Oficerów Artylerii Polskiej na Obczyźnie, 1975.
  • Mirosław Giętkowski: Artyleria konna Wojska Polskiego 1918–1939. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 837174823X.