James Buchanan (prezydent USA)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy amerykańskiego prezydenta. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
James Buchanan
Hon. James Buchanan - NARA - 528318.jpg
Prezydent James Buchanan pomiędzy 1860 a 1865 rokiem
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1791
Cove Cup (hrabstwo Franklin)
Data i miejsce śmierci 1 czerwca 1868
Lancaster
15. prezydent Stanów Zjednoczonych
Okres od 4 marca 1857
do 4 marca 1861
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Wiceprezydent John Cabell Breckinridge
Poprzednik Franklin Pierce
Następca Abraham Lincoln
sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
Okres od 10 marca 1845
do 7 marca 1849
Poprzednik John C. Calhoun
Następca John Middleton Clayton
James Buchanan Signature.png

James Buchanan, Jr. (ur. 23 kwietnia 1791 w Cove Cup (hrabstwo Franklin), zm. 1 czerwca 1868 w Lancaster) – polityk amerykański, piętnasty prezydent USA w latach 1857-1861.

Młodość i edukacja[edytuj | edytuj kod]

James Buchanan urodził się 23 kwietnia 1791 w Cove Cup, jako syn farmera, szkocko-irlandzkiego pochodzenia[1]. Miał dziesięcioro rodzeństwa[1]. Uczęszczał do szkoły w Mersersburgu, a następnie do Dickinson College, który ukończył w 1809[1]. Trzy lata później zdał egzamin prawniczy i uzyskał prawo do prowadzenia własnej praktyki[1].

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

W 1814 roku został, na niecały rok, członkiem legislatury stanowej, sympatyzując z poglądami Thomasa Jeffersona[2]. W 1816 usiłował dostać się do Izby Reprezentantów, jednak bezskutecznie[2]. Mandat uzyskał dopiero w 1821 i sprawował tę funkcję przez dziesięć lat[2]. Popierał wówczas Andrew Jacksona i kiedy ten został prezydentem mianował Buchanana posłem amerykańskim w Rosji (1832-1833)[2]. W tym czasie udało mu się podpisać korzystny układ handlowy z Rosją[3]. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych, został w 1834 roku senatorem i pozostał nim do 1845[3]. W tym okresie odmówił przyjęcia stanowiska prokuratora generalnego w gabinecie Martina Van Burena[3].

W 1844 usiłował uzyskać nominację Partii Demokratycznej na prezydenta[4]. Pomimo, że mu się nie udało, nowo wybrany prezydent Polk nagrodził go za poparcie, oferując mu stanowisko sekretarza stanu[4]. Pełniąc tę funkcję, przyczynił się do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego granicy północno-zachodniej pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią[4]. Ponadto prowadził politykę sympatyzującą z planami zaanektowania Kalifornii, wspierając tam ruch niepodległościowy[4].

Na konwencji Partii Demokratycznej w 1848 uzyskał poparcie, lecz niewystarczające by otrzymać nominację prezydencką[5]. Podobna sytuacja powtórzyła się na konwencji w 1852[5]. Po wyborach, prezydent Franklin Pierce mianował Buchanana posłem w Wielkiej Brytanii[5]. W tym czasie Buchanan uczestniczył w spotkaniu trzech dyplomatów, w wyniku którego opublikowano kłopotliwy dla nich „manifest ostendzki[5]. Po powrocie do kraju, okazało się, że ze względu na ustawę Kansas-Nebraska, poparcie dla prezydenta znacznie spadło[5]. Wobec tego Buchanan ponownie ubiegał się o nominację prezydencką, na konwencji w 1856[5]. W siedemnastym głosowaniu uzyskał wymaganą większość, a kandydatem na wiceprezydenta został John Cabell Breckinridge[5]. Buchanan zwyciężył w głosowaniu powszechnym i uzyskał 174 głosy w Kolegium Elektorów, wobec 114 głosów dla Johna Frémonta i 8 głosów dla Millarda Fillmore’a[5].

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

Największym wyzwaniem przed którym stanął nowy prezydent była kwestia niewolnictwa, która coraz bardziej dzieliła stany północne od południowych[6]. Buchanan sympatyzował z ruchami proniewolniczymi i wolał nie podejmować żadnych działań w tych kwestiach, zostawiając decyzję Sądowi Najwyższemu[6]. Wówczas nagłośniona została sprawa czarnoskórego niewolnika, Dreda Scotta, który wyjechał ze swoim właścicielem do stanu Wisconsin – wolnego od niewolnictwa[6]. Twierdząc, że uczyniło go to wolnym człowiekiem, wytoczył proces, który rozstrzygnął Sąd Najwyższy[6]. Orzeczenie mówiło, że Scott jako niewolnik, nie jest obywatelem i nie może wytaczać procesów[6]. Prezydent uważał, że taki werdykt powinien zakończyć spory, lecz stało się dokładnie odwrotnie – abolicjoniści z Północy jeszcze bardziej zaostrzyli protesty[6]. Dodatkowo, w Kansas, które aby być przyjęte do Unii, musiało uchwalić konstytucję stanową, dochodziło do ostrej walki politycznej[6]. Abolicjonistów było znacznie więcej niż zwolenników niewolnictwa, ale to właśnie ci drudzy mieli większość w legislaturze, która wybierała delegatów na konwencję konstytucyjną[7]. Buchanan poparł polityków proniewolniczych, co spowodowało zerwanie kontaktów z prominentnym działaczem Partii Demokratycznej, senatorem Stephenem Douglasem[7]. Kiedy prezydent otrzymał do podpisania gotową konstytucję, przesłał ją do Kongresu, gdzie toczono o nią spór aż do 1861 roku[7].

Podczas jego prezydentury rozstrzygnęła się także kwestia, terytorium stanu Utah, który niejednokrotnie starał się o przyjęcie do Unii[8]. Wówczas osiedli tam mormoni, którzy w 1857 złożyli wizytę prezydentowi, prezentując mu liczne skargi[8]. W odpowiedzi, Buchanan mianował tam gubernatorem Alfreda Cumminga, zastępując mormońskiego lidera Brighama Younga[8]. Spowodowało to walki pomiędzy zwolennikami Younga a żołnierzami Cumminga i z tego powodu prezydent wysłał do Utah negocjatora – Thomasa Kane’a, dzięki któremu udało się zażegnać konflikt[8].

W zakresie polityki zagranicznej, Buchanan zainicjował rokowania ws. renegocjacji układu Claytona-Bulwera, pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią[8]. Negocjacje zakończyły się sukcesem, ale Senat amerykański nie zgodził się na przekazanie Islas de la Bahia Hondurasowi, przez co rozmowy zostały zerwane[9]. Rząd brytyjski chciał ponownie podjąć rozmowy, w październiku 1857 i wysłać do Waszyngtonu posła Williama Ouseleya[9]. Buchanan chciał wznowienia rozmów, lecz zostały one utrudnione poprzez kolejną ekspedycję Williama Walkera do Nikaragui, z którą Stany Zjednoczone podpisały wcześniej układ handlowy[9]. Z tych powodów, 8 grudnia 1857 prezydent ogłosił w Kongresie, że wynegocjowany wcześniej układ zostaje unieważniony za obopólną zgodą[9].

Podobnie jak poprzednicy, prezydent interesował się zakupem Kuby, jednak pomimo trzech wystąpień w Kongresie, pomysł ten nie spotkał się z zainteresowaniem[10]. Dopiero w styczniu 1859 senator John Slidell wystosował wniosek o przyznanie 30 milionów dolarów na ten cel, jednak został on odrzucony[10]. Za prezydentury Buchanana nastąpiła także ratyfikacja układów handlowych z Japonią (22 maja 1860 w Waszyngtonie), do której doprowadził delegat USA w Japonii, Townsend Harris[11].

W zbliżających się wyborach w 1860 roku, głęboko podzieleni demokraci przegrali z kandydatem Partii Republikańskiej, Abrahamem Lincolnem[12]. Buchanan krytykował polityków z Północy i ich abolicjonistyczne poglądy, jednocześnie prosząc polityków z Południa, by wstrzymali się z jakimikolwiek działaniami[12]. Jednak pozycja samego prezydenta także była słaba, dlatego też 20 grudnia 1860 roku, Karolina Południowa postanowiła wystąpić z Unii{r|Pastusiak304}}}. W ciągu dwóch następnych miesięcy takie same decyzje podjęły Floryda, Alabama, Luizjana, Missisipi, Teksas i Georgia[13]. Buchanan nie podjął aktywnych działań w tej kwestii, będąc gotowym na dalsze ustępstwa wobec Południa[13].

Emerytura i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po ustąpieniu z fotela prezydenckiego, powrócił do swojej rodzinnej miejscowości, natomiast gdy wybuchła wojna secesyjna, poparł działania Lincolna[13]. Buchanan zmarł 1 czerwca 1868 i został pochowany w Lancaster[14].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

James Buchanan przez całe swoje życie pozostał bezdzietnym kawalerem[2]. Mając niespełna 30 lat, miał okazję się ożenić, lecz ze względu na nadmierne skupianie się na pracy zawodowej, jego narzeczona, Anne Coleman, zerwała zaręczyny[2]. Funkcję pierwszej damy, w czasie jego prezydentury, pełniła jego siostrzenica – Harriet Lane.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 291.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 292.
  3. 3,0 3,1 3,2 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 293.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 294.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 295.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 296.
  7. 7,0 7,1 7,2 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 297.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 298.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 299.
  10. 10,0 10,1 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 300.
  11. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 302.
  12. 12,0 12,1 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 303.
  13. 13,0 13,1 13,2 L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 304.
  14. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 305.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]