Borek Wielkopolski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Borek Wielkopolski
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek, ratusz i pomnik 600-lecia miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

gostyński

Gmina

Borek Wielkopolski

Prawa miejskie

1392

Burmistrz

Marek Rożek

Powierzchnia

6,16 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość


2522[1]
401,0 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 65

Kod pocztowy

63-810

Tablice rejestracyjne

PGS

Położenie na mapie gminy Borek Wielkopolski
Mapa konturowa gminy Borek Wielkopolski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Borek Wielkopolski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Borek Wielkopolski”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Borek Wielkopolski”
Położenie na mapie powiatu gostyńskiego
Mapa konturowa powiatu gostyńskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Borek Wielkopolski”
Ziemia51°54′59″N 17°14′35″E/51,916389 17,243056
TERC (TERYT)

3004014

SIMC

0954343

Urząd miejski
Rynek 1
63-810 Borek Wielkopolski
Strona internetowa
Ratusz
Kościół pw. św. Krzyża

Borek Wielkopolski (niem. Borken; do 21 listopada 1958 Borek[2]) – miasto w Polsce w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, nad Pogoną[3], siedziba gminy miejsko-wiejskiej Borek Wielkopolski.

Miasto jest siedzibą parafii Pocieszenia NMP. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii poznańskiej, archidiecezji poznańskiej, dekanatu boreckiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 r. miasto liczyło 2527 mieszkańców[4].

Położone jest na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad rzeką Pogoną.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo znany jako Zdzież, od 1392 roku prawa miejskie, od 1435 roku pod nazwą Borek. W czasie wojny trzynastoletniej Borek wystawił w 1458 roku 8 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi zamku w Malborku[5].

Od czasu lokacji miasta pozwolono żydowskim uciekinierom z Niemiec, Czech i Śląska zezwolono na osiedlanie się w Borku.

Ośrodek sukiennictwa, później płóciennictwa. W latach 1793 miasto zostało zagarnięte podczas II zaboru pruskiego i pozostawało w granicach Królestwa Prus, a następnie Cesarstwa Niemieckiego do 1918. W czasie zaboru Borek należał do powiatu Krotoszyn (istniał w latach 1793–1919)[6]. Według spisu urzędowego z 1837 roku miasto liczyło 1 750 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 202 dymy (domostwa)[6]. W połowie XIX wieku działał tu jeden z nielicznych na zachodzie cadyków Elijahu Guttmacher. W 1855 roku gmina żydowska wybudowała murowaną synagogę. W pobliżu była łaźnia rytualna, dom modlitw oraz żydowska szkoła ludowa (działała od 1831 do 1910 roku). Murowana synagoga zastąpiła poprzedniczkę, zapewne starą, drewnianą, synagogę. Gmina posiadała również cmentarz zlokalizowany na tzw. „Lisiej Górze” (obecnie ul. Lisia) w odległości ok. 2–2,5 km od miasta.

W 1932 roku Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego skasowało gminę żydowską w Borku i włączono do gminy żydowskiej w Lesznie.

Na początku okupacji niemieckiej, w dniach 4 – 8 grudnia 1939 roku Żydzi z Borka zostali deportowani w głąb Generalnego Gubernatorstwa, w okolice Baranowa i Tarnobrzegu[7].

Od wiosny 1941 roku Niemcy w mieście utworzyli obóz pracy dla Żydów (Judenlager). Więźniowie naprawiali i budowali drogi w mieście (m.in. w okolicach obecnego ośrodka zdrowia) i okolicach (m.in. budowali drogę Borek – Strumiany). Zostali ulokowani w magazynie (spichrzu) na tyłach posesji Rynek 25b w sąsiedztwie starej szkoły. Przetrzymywano od około 20 do ponad 40 osób (np. w listopadzie 1941 – 41, w maju 1943 – 20). 28 sierpnia 1943 roku obóz został zlikwidowany.

W roku 1943 nazistowskie władze okupacyjne Niemiec zmieniły nazwę miasta na Börke.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego. Obecnie miasto jest lokalnym ośrodkiem handlowo-usługowym; drobny przemysł.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • W 1794 roku mieszkało w mieście 448 Żydów (34,4% ogółu mieszkańców), w 1800 roku – 243 (20,9%), w 1837 roku – 532, w 1840 roku– 591 (32,6%), w 1842 roku – 581, w 1849 roku – 437, w 1871 roku – 379 (18,8%), w 1895 roku – 150 (7,2%) albo 157 (7,6%), w 1899 roku – 150, w 1903 roku – 117 (5,9%, 30 rodzin), w 1905 roku – 109, w 1912 roku – 63, w 1916 roku – 48[7].
  • Piramida wieku mieszkańców Borku Wielkopolskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku mieszkańców Borku Wlkp.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez Borek Wielkopolski przebiega linia kolejowa LesznoGostyńJarocin.

Do Borku Wielkopolskiego kursują:

  • linia C komunikacji miejskiej z Koźmina Wlkp[9],
  • linia 14 komunikacji miejskiej z Jarocina[10].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Ludowy Klub Sportowy Wisła Borek Wielkopolski – klub piłkarski grający w sezonie 2015/2016 w klasie okręgowej, grupie leszczyńskiej.
  • Uczniowski Klub Sportowy Borek Wielkopolski – sekcja piłki ręcznej dziewcząt, w roku 2008 zdobyły wicemistrzostwo województwa wielkopolskiego, trenerka: Elżbieta Wojciechowska (od początku powstania sekcji szczypiornistek zarejestrowanej jako klub w Wielkopolskim Związku Piłki Ręcznej).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Borek Wielkopolski w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. M.P. 1958 nr 89 poz. 496
  3. Borek, miasto, pow. krotoszyński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 309.
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 102. ISSN 1734-6118. [dostęp 2010-07-16].
  5. Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.
  6. a b Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 248.
  7. a b Historia społeczności | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2022-06-18].
  8. Otwarcie obwodnicy Borka Wielkopolskiego [dostęp 2007-12-21] (pol.).
  9. Komunikacja Koźmin Wlkp.
  10. Jarocińskie Linie Autobusowe. [dostęp 2012-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-09)].
  11. Dane kontaktowe. ZSP BOREK WLKP. [dostęp 2019-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-24)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]