Lockheed F-117 Nighthawk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
F-117 Nighthawk
F-117 Nighthawk
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Lockheed Corporation
Typ bombowiec
Załoga 1
Historia
Data oblotu 18 czerwca 1981
Wycofanie ze służby 22 kwietnia 2008
Egzemplarze 59
Liczba wypadków
 • w tym katastrof

27 marca 1999, Serbia, (region Kosowo) zestrzelenie
Dane techniczne
Napęd 2 silniki turbowentylatorowe General Electric F404-F1D2
Ciąg 48 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 13,2 m
Długość 19,4 m
Wysokość 3,9 m
Powierzchnia nośna 105,9 m²
Masa
Własna 13381 kg
Startowa 23810 kg
Uzbrojenia 2268 kg
Osiągi
Prędkość maks. 1126 km/h (0.92 Ma)
Prędkość przelotowa 1000 km/h
Prędkość minimalna 227 km/h
Pułap 10000 m
Zasięg 3080 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Posiada on 2 komory bombowe na uzbrojenie w których mogą się znaleźć:
Użytkownicy
USAF
Rzuty
Rzuty samolotu

F-117 Nighthawkamerykański odrzutowy samolot bombowy wykonany w technologii stealth, produkowany przez firmę Lockheed wydział Skunk Works. Służył w United States Air Force od 1983 do 2008. Pomimo oznaczenia „F”, stosowanego w lotnictwie USA do klasyfikacji myśliwców, F-117 był bombowcem taktycznym, przeznaczonym do wykonywania precyzyjnych ataków na kluczowe dla nieprzyjaciela cele naziemne w silnie bronionej przestrzeni powietrznej[1].

Historia[edytuj]

Decyzję o budowie samolotu bojowego opartego na demonstratorze Have Blue podjęto 16 listopada 1978 roku. Pierwszy testowy egzemplarz F-117 oblatano 18 czerwca 1981 roku, a pierwszy egzemplarz produkcyjny – 15 stycznia 1982 roku; w tym samym roku pierwszy egzemplarz F-117A dostarczono USAF-owi. Gotowość bojową osiągnięto w październiku roku 1983. W 1990 roku zakończono produkcję F-117A. Łącznie wyprodukowano 59 sztuk.

Samolot był oficjalnie tajny do 1988 roku, kiedy USAF przyznał się do posiadania „myśliwca stealth” i upublicznił kilka niewyraźnych zdjęć. Przedtem pojawiało się wiele pogłosek na jego temat [2]. Przez wiele lat utrzymywało się przekonanie że samolot nosi oznaczenie F-19. Samolot oficjalnie zaprezentowano publicznie w kwietniu 1990 roku.

W 2008 roku USAF miał na stanie piętnaście F-117. Zgodnie z planem zostały one wycofane z uzbrojenia 22 kwietnia 2008 roku[3]. Pomimo wycofania z aktywnej służby maszyny znajdują się w rezerwie sprzętowej i nadal wykonywane są na nich loty techniczne. W razie potrzeby samoloty mogą trafić z powrotem do jednostek liniowych w ciągu od 30 do 120 dni[4].

Budowa[edytuj]

Konstrukcja samolotu wykonana jest ze stopów aluminium i stopów tytanu oraz elementów ceramicznych. Cała powierzchnia pokryta jest powłoką wykonaną z materiałów RAM, której zadaniem jest absorpcja fal radarowych. Ponadto konstrukcja samolotu wykonana jest w taki sposób, aby jak najbardziej rozproszyć fale radarowe. Samolot napędzany jest dwoma turbowentylatorowymi silnikami firmy General Electric.

Zastosowane rozwiązania, mające na celu utrudnienie namierzenia, powodują, iż samolot jest wysoce niestateczny pod względem aerodynamicznym. Podczas lotu komputer pokładowy musi średnio 3 razy na sekundę stabilizować lot (sterowanie fly-by-wire), żeby nie dopuścić do utraty panowania nad samolotem przez pilota. Błędy w oprogramowaniu komputerowym były powodem wielu strat tych maszyn podczas prób, zginęło przy tym programie wielu pilotów doświadczalnych.[potrzebny przypis]

Maskowanie[edytuj]

Efekt zmniejszonej wykrywalności przez radary uzyskano poprzez zastosowanie specjalnego kształtu. Samolot złożony jest z fragmentów płaszczyzn, ustawionych pod określonymi kątami, dzięki czemu znaczna część fal radarowych padających na samolot ulega rozproszeniu w różnych kierunkach, zamiast odbiciu w stronę radaru. Dodatkowo cała powierzchnia samolotu pokryta jest lakierem zawierającym materiały absorbujące promieniowanie elektromagnetyczne.

W celu dalszej minimalizacji możliwości namierzenia przez pasywne stacje radiolokacyjne, zrezygnowano z radaru pokładowego. Podczas wykonywania misji pilot wykorzystuje kamery na podczerwień i systemy laserowe. Systemy łączności radiowej używane są tylko w sytuacjach wyjątkowych, a do utrzymywania łączności pomiędzy samolotami wykorzystuje się system łączności laserowej.

Efektem zastosowania techniki stealth w F-117 Nighthawk jest uzyskanie współczynnika odbicia fal radarowych 2500 razy mniejszego niż w myśliwcu F-15 Eagle.

Bombowiec ma silniki schowane w kadłubie, a wloty powietrza i wyloty dysz osłonięte przez dolne powierzchnie kadłuba w celu zmniejszenia promieniowania cieplnego i echa radarowego.

Uzbrojenie[edytuj]

Uzbrojenie przenoszone jest w dwóch wewnętrznych komorach bombowych. Masa uzbrojenia przenoszonego przez F-117 wynosi 2000 kg. Gama uzbrojenia obejmuje prawie cały zestaw uzbrojenia bombowca Sił Powietrznych USA, w tym broń jądrową. Samolot nie ma uzbrojenia strzeleckiego.

Zastosowanie bojowe[edytuj]

Szczątki zestrzelonego F-117 w Muzeum Lotnictwa w Belgradzie.

Samolot F-117 Nighthawk był używany w kilku operacjach wojskowych. Pierwsza misja bojowa odbyła się podczas operacji „Just Cause” w Panamie w 1989 roku. Podczas tej misji samoloty F-117 zbombardowały koszary przy lotnisku Río Hato[1]. Dwa lata później, podczas operacji Desert Storm nad Irakiem, samoloty F-117 dokonywały zrzutów naprowadzanych bomb na irackie cele. Samoloty F-117 brały także udział operacji „Allied Force” w byłej Jugosławii w 1999 roku. Zostały również użyte podczas operacji „Trwała Wolność” (ang. Enduring Freedom) w Afganistanie w latach 2001-2002 i operacji „Iracka Wolność” (ang. Iraqi Freedom) w Iraku.

Zestrzelenie[edytuj]

 Osobny artykuł: Zestrzelenie F-117.

27 marca 1999 roku okazało się, że istnieje już technika pozwalająca na wykrycie i zniszczenie tak rewolucyjnego samolotu. Jednego F-117 strącono w okolicy wsi Budanovci podczas operacji „Allied Force” nad Kosowem. Zestrzelenia dokonano za pomocą systemu rakietowego S-125 Newa. Samolot został wykryty z odległości 15 kilometrów, czyli takiej, na jaką została przewidziana „niewidzialność” przez jego konstruktorów, w związku ze zwiększeniem współczynnika odbicia, spowodowanego otwarciem komory bombowej. Do namierzenia samolotu przyczynił się również sposób ustalania trasy lotów F-117, polegający na wykorzystywaniu kilkakrotnie tej samej trasy nalotu, jako jedynej możliwej w górzystym terenie. Pilot przeżył i został uratowany przez siły NATO. Szczątki samolotu można oglądać w Muzeum Lotnictwa w Belgradzie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Łukasz Golowanow: Nighthawki nad Panamą. Debiut bojowy F-117. Konflikty.pl, 1 lutego 2016.
  2. Nation: Hiding in the Sky. 29 września 1980.
  3. Brandon Hill: USAF Will Send Last F-117s Into Retirement (ang.). [dostęp 10 grudnia 2007].
  4. Tajemnica lotów F-117A rozwiązana, "Lotnictwo", nr 12 (2014), s. 5, ISSN 1732-5323

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]