To jest dobry artykuł

Boeing P-8 Poseidon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Boeing P-8 Poseidon
Boeing P-8 Poseidon
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Boeing
Typ morski samolot rozpoznawczy
Konstrukcja metalowa
Załoga 2 pilotów
7 operatorów
Historia
Data oblotu 25 kwietnia 2009
Egzemplarze 82[1]
Dane techniczne
Napęd silnik turbowentylatorowy CFM International CFM56-7B
Ciąg 120 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 35,72 m
Długość 39,47 m
Wysokość 12,8 m
Masa
Własna 62 730 kg
Startowa 85 370 kg
Osiągi
Prędkość maks. 907 km/h
Prędkość patrolowa 815 km/h
Pułap praktyczny 12 500 m
Zasięg 7040 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
pociski manewrujące:
  • AGM-84L Harpoon
  • AGM-84H SLAM ER
Użytkownicy
 US Navy,  Indian Navy, Australia RAAF
P-8 wraz z Orionem w locie

Boeing P-8 Poseidonamerykański morski samolot rozpoznawczy i patrolowy bazowania lądowego, przeznaczony do wykrywania i zwalczania okrętów podwodnych (Anti-Submarine Warfare) i nawodnych[2] oraz celów ratowniczych. skonstruowany przez przedsiębiorstwo Boeing. Konstrukcja ma zastąpić używane do dnia dzisiejszego w United States Navy samoloty Lockheed P-3 Orion. Samolot jest zmilitaryzowaną wersją maszyny pasażerskiej Boeing 737. Obok Stanów Zjednoczonych jej użytkownikiem są Indie, Australia a w przyszłości dołączy do nich Wielka Brytania i Norwegia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Przez kilka dziesięcioleci podstawowym morskim samolotem rozpoznawczym bazowania lądowego United States Navy był P-3 Orion, który pierwszy lot odbył w 1958 roku[3]. Osiągi uzyskiwane przez samoloty uległy pogorszeniu wraz z upływem kolejnych lat eksploatacji, m.in. ze względu na zwiększenie masy startowej wskutek wymiany wyposażenia i uzbrojenia Orionów[4]. Aby zaradzić problemom, w sierpniu 1986 roku ruszył program głębokiej modernizacji samolotów oznaczonych jako P-3G[5]. Rok później marynarka amerykańska wysłała zapytanie ofertowe do producentów lotniczych chętnych do udziału w budowie nowego samolotu mającego zastąpić wysłużone Oriony. Pomimo udziału wytwórni Boeing i McDonnell Douglas, samolotem wybranym przez US Navy został produkt Lockheeda będący daleko posuniętą modernizacją Oriona. 5 stycznia 1989 roku marynarka podpisała kontrakt na budowę samolotu oznaczonego jako P-7A LRAAC (Long-Range Air ASW-Capable Aircraft/Samolot do Zwalczania Okrętów Podwodnych Dalekiego Zasięgu)[5]. Produkt Lockheeda był głęboką modernizacją Oriona z powiększonym kadłubem i nowymi, mocniejszymi silnikami. Dzięki takiemu rozwiązaniu wygrała oferta najtańsza. Marynarka planowała nabyć 125 nowych maszyn[5]. Jednak w listopadzie 1989 roku okazało się, że koszty wybudowania prototypu znacząco wzrosły. Pojawiające się problemy techniczne, wynikające z tego powodu opóźnienia i rosnące koszty doprowadziły do anulowania zamówienia ze strony marynarki 20 lipca 1990 roku. Kasacja całego programu wpłynęła również na sytuację w Wielkiej Brytanii, w której nowy P-7 miał zastąpić wysłużone Nimrody. Zakończenie prac przy P-7 zaowocowało dalszą, kolejną już modernizacją Oriona. Jasnym było jednak, że jest to rozwiązanie tymczasowe i w dalszej perspektywie konieczne jest powstanie całkiem nowej konstrukcji. Zakończenie zimnej wojny spowodowało obniżenie aktywności radzieckiej marynarki na morzach i oceanach, dlatego potrzeba znalezienia następcy P-3 nie była nagląca.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Boeing P-8 Poseidon w locie nad Pacyfikiem

22 marca 2000 roku rozpoczął się program Multimission Maritime Aircraft[5], mający na celu powstanie samolotu, który wypełniałby zadania patrolowe, rozpoznawcze, zwalczania okrętów nawodnych i podwodnych, prowadził rozpoznanie elektroniczne, wykrywał i oznaczał cele morskie[6]. Do konkursu na nową maszynę stanął tradycyjnie już Lockheed Martin z kolejną zmodernizowaną wersją Oriona (program SLEP – Service Life Extended Program), Boeing ze zmilitaryzowaną wersją pasażerskiego samolotu Boeing 737-700, EADS z Airbusem A320MPA, BAE Systems z Nimrodem MRA.4 i Raytheon oferujący maszynę oznaczoną jako Procyon a będącą głęboko zmodernizowanym Orionem. Alternatywą dla samolotów załogowych były bezzałogowe aparaty latające współdziałające z pilotowanymi samolotami[5], pieniądze na opracowanie projektu wykorzystania tego typu maszyn w planowanych misjach dostał Northrop Grumman. 10 września 2002 roku wyłoniono dwie konstrukcje, które miały przejść do dalszego etapu rywalizacji, były to maszyny Boeinga i Lockheeda (maszyna Lockheeda znana jest jako Orion 21[5]). W lutym 2003 roku obydwie wytwórnie otrzymały pieniądze na opracowanie koncepcji i projektów dwóch wersji nowego samolotu, jednej w wersji uderzeniowej a drugiej w wersji patrolowo-rozpoznawczej[5].

14 czerwca 2004 roku zwycięzcą został Boeing[7]. To, co nie udało się firmie w 1987 roku z Boeingiem 757, udało się Boeingiem 737. W celu realizacji projektu, w listopadzie 2003 roku Boeing powołał konsorcjum Boeing MMA Industry Team odpowiedzialne za budowę samolotu[5]. W jego skład weszły firmy CFM International odpowiedzialny za jednostki napędowe, Northrop Grumman, odpowiedzialny za systemy obronne samolotu, Raytheon – producent radaru maszyny, GE Aviation wytwórca systemów kontroli lotu i Spirit AeroSystems odpowiedzialny za budowę kadłuba samolotu[8]. 1 kwietnia 2008 roku rozpoczęto ostateczny montaż pierwszego prototypu[9]. Wybudowano łącznie pięć prototypów biorących udział w lotach oraz próbach naziemnych (T1, T2 i T3 przeznaczone do badań w locie oraz S1 i S2 przeznaczonych do badań na ziemi). Pierwszy z nich, oznaczony jako T1, do swojego dziewiczego lotu wzbił się 25 kwietnia 2009 roku[5]. Samolot wystartował z lotniska Renton w stanie Waszyngton, aby po trzech godzinach lotu wylądować na lotnisku Boeing Fields w Seattle[10]. Ostatni z latających prototypów dołączył do pozostałych dwóch samolotów 29 lipca 2010 roku. Testy samolotów odbywały się na lotniskach i zakładach Boeinga oraz w ośrodku doświadczalnym Sił Morskich Stanów Zjednoczonych w Naval Air Station Patuxent River[11]. 9 marca 2011 roku rozpoczął się montaż pierwszego egzemplarza seryjnego z serii liczącej sześć samolotów.

Oblot gotowej maszyny odbył się 7 lipca 2011 roku[12]. 4 marca 2012 roku ukończony i gotowy pierwszy seryjny egzemplarz został przekazany US Navy[13] i trafił do Naval Air Station Jacksonville na Florydzie do jednostki Air Test and Evaluation Squadrons[14]. Jeszcze przed oficjalnym przekazaniem maszyny marynarce, 4 lutego 2012 roku samolot wziął udział w pierwszej misji operacyjnej uczestnicząc w ćwiczeniach Bold Alligator. Ćwiczenia odbywały się u wybrzeży Florydy, Karoliny Północnej i Wirginii. Ich celem było przeprowadzenie operacji desantowych przez United States Marine Corps i US Navy. P-8 biorący udział w ćwiczeniach wykonał 20 misji działając na korzyść grupy uderzeniowej lotniskowca USS Enterprise (CVN-65) (Enterprise Carrier Strike Group)[15]. W 2013 roku maszyna ma osiągnąć gotowość operacyjną[16]. 13 października 2011 roku z pokładu lecącego na wysokości 150 metrów trzeciego prototypu P-8 dokonano zrzutu lekkiej torpedy Mk 54 kalibru 324 mm. Była to pierwsza tego typu próba. Test został przeprowadzony w rejonie bazy lotniczej Naval Air Station Patuxent River[17]. Ten sam egzemplarz Poseidona, jako pierwszy przeprowadził również odpalenie pocisku AGM-84D Harpoon Block IC. 24 czerwca 2013 roku, wystrzelony z pokładu samolotu pocisk, trafił w pływającą tarczę zakotwiczoną na poligonie morskim Pacific Missile Test Center w rejonie Point Mugu w Kalifornii. Podwieszony na jednym z dwóch pylonów lewego skrzydła Harpoon, po odpaleniu trafił dokładnie w cel[18]. 31 lipca Boeing podpisał umowę z Departamentem Obrony o dostarczeniu kolejnych trzynastu egzemplarzy IV partii wstępnej oraz rozpoczęciu przygotowań do produkcji wielkoseryjnej następnych szesnastu samolotów[19].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

W ostatecznej wersji Boeing użył zmodyfikowanej wersji pasażerskiego Boeinga 737-800ERX ze skrzydłami z wersji 737-900. Za skrzydłami w kadłubie znajduje się komora uzbrojenia z pięcioma węzłami do podwieszania min morskich, torped. Planowane jest zastosowanie torped Torpeda Mark 54 MAKO) lub bomb głębinowych. Torpedy Mark 54 MAKO mogą być również wyposażone w system określany kryptonimem Fish Hawk. Jest to innercyjny system nawigacyjny oparty o Global Positioning System umożliwiający kierowanie lotem torpedy po zrzucie z samolotu. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe będzie zrzucanie torped z dużej wysokości a tym samym nienarażanie samolotu na środki przeciwlotnicze w jakie wyposażone mogą być okręty podwodne. Dodatkowe węzły uzbrojenia znajdują się pod skrzydłami (po dwa na każde skrzydło) i dwa kolejne pod kadłubem. Na zewnętrznych węzłach P-8 może przenosić pociski rakietowe powietrze-woda.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Na pokładzie Boeinga P-8 Poseidon podczas akcji poszukiwawczej samolotu Malaysia Airlines 370

Głównym narzędziem pracy samolotu jest radar AN/APY-10 (AN/APS-137D (V)5)[5]. Jest to zmodernizowana wersja radaru używanego na samolotach P-3 Orion oraz Lockheed S-3 Viking. Stacja może pracować w dwóch trybach. Pierwszy z nich oznaczony jako SAR (Synthetic aperture radar) i ISAR (Inverse synthetic aperture radar). Radar może wykrywać i śledzić jednostki nawodne o skutecznej powierzchni odbicia (SPO) wynoszącej 1 m² z odległości do 29 mil morskich. Obiekty o SPO wynoszącej 10 000 m² wykrywa z odległości 200 mil morskich. Ma możliwość jednoczesnego śledzenia do 256 celów, wykrywania i śledzenia peryskopów okrętów podwodnych w odległości do 32 mil morskich (w trybie ISAR). Klasyfikacji celów, mapowania terenu, rozpoznawania i sporządzania obrazów obiektów brzegowych (tryb SAR i ISAR). Pełni również rolę radaru nawigacyjnego i pogodowego. Cechą charakterystyczną radaru jest jego bardzo niewielki pobór mocy, przy ciężarze 408 kg zaledwie 4 kW. Na swoim wyposażeniu Poseidon ma również dwie automatyczne, obrotowe wyrzutnie boi sonarowych wyrzucanych do morza. Dzięki umieszczeniu ich w hermetycznych przedziałach możliwe jest wyrzucanie boi z dużej wysokości[20]. Pierwotnie P-8 miał dysponować detektorem anomalii magnetycznych (MAD) firmy CAE Advanced[5], służącym wykrywaniu okrętów podwodnych, jednak w połowie 2008 roku marynarka zdecydowała o usunięciu go z pokładu, co pozwoliło zmniejszyć masę maszyny o 1600 kg (ale znalazł się on na wyposażeniu Poseidonów przeznaczonych dla Indii[21]), system kierunkowych zakłóceń w podczerwieni (Terma AN/ALQ-213), systemy łączności satelitarnej i holowanych pułapek przeciwko rakietom powietrze-powietrze. Umieszczone w stabilizowanej żyroskopowo głowicy czujniki elektrooptyczne MX-20HD. W skład głowicy wchodzi laserowy dalmierz/znacznik celów, kamera TV o dużej czułości wykorzystującą technologię CCD, kamera pracująca w podczerwieni. 31 lipca 2009 roku Raytheon poinformował oficjalnie o rozpoczęciu prac nad wyposażeniem Poseidona w system radiolokacyjny do obserwacji ziemi Advanced Airborne Sensor (AAS). Otwarta architektura wyposażenia samolotu umożliwia swobodną konfigurację systemów, dopasowaną do wymagań potencjalnych nabywców samolotu oraz jego dalsze modyfikacje. W ramach programu Broad Area Maritime Surveillance Poseidon ma być przystosowany do współpracy z bezzałogowymi aparatami latającymi Northrop Grumman MQ-4C Triton (morską wersją MQ-4 Global Hawk). Ich zadaniem ma być patrolowanie wybranych obszarów a w przypadku wykrycia zagrożenia kierowanie w to miejsce załogowych P-8. Pierwszy z Tritonów oblatano 22 maja 2013 roku. W czasie 24 godzinnego lotu, na maksymalnej wysokości 18 km, aparat może nadzorować obszar około 7 mln km². Wstępne plany zakładały, iż w 2016 roku MQ-4C osiągną gotowość operacyjną[22]. Obecnie wymienia się rok 2018 jako moment osiągnięcia wstępnej gotowości operacyjnej[23].

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

P-8A z Dywizjonu VP-16 zrzuca torpedę

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym użytkownikiem będzie US Navy, która zamówiła 117 P-8A (bo takie oznaczenie mają nosić Poseidony przeznaczone dla amerykańskiej marynarki) mających zastąpić 196 używanych do dnia dzisiejszego Orionów[24]. Pierwsze sześć egzemplarzy partii wstępnej US Navy zamówiła w styczniu 2011 roku[25]. Sfinalizowano również negocjacje dotyczące zakupu kolejnych dwóch transzy zamówienia liczących 7 i 11 maszyn[25]. Boeing promuje również P-8 jako potencjalnego następcę samolotów Northrop Grumman E-8 Joint STARS oznaczonego jako P-8AGS[26]. Opiera się przy tym na wyliczeniach, wskazujących, iż wykorzystanie płatowca P-8 z nowym systemem AAS będzie zdecydowanie tańsze niż koszty jakie poniesie Departament Obrony Stanów Zjednoczonych modernizując 17 wykorzystywanych do tej pory maszyn E-8[25]. Do lipca 2013 roku marynarka Stanów Zjednoczonych otrzymała 15 samolotów, z czego sześć maszyn trafiło do dywizjonu VX-20, stacjonującego w Naval Air Station Patuxent River a odpowiedzialnego za przeprowadzanie testów i badań maszyny. Pierwszy z nich, egzemplarz przedseryjny T1 przybył do VX-20 w kwietniu 2010 roku[27]. Pozostałe 9 Poseidonów trafiło do dywizjonów operacyjnych. VP-30 z Naval Air Station Jacksonville na Florydzie, który jako pierwszy rozpoczął proces przezbrajania na P-8 w marcu 2012 roku. Dywizjon stał się centrum przeszkolenia personelu latającego na Poseidonach. Dywizjony VP-16 i VP-5 rozpoczęły proces wprowadzania na uzbrojenie Boeingów na przełomie roku 2012 i 2013[18]. 29 listopada 2013 roku oficjalnie poinformowano o osiągnięciu gotowości operacyjnej przez Poseidony[5]. W tym samym czasie maszyny rozpoczęły swoją pierwszą misję zagraniczną, dwa samoloty należące do dywizjonu VP-16 przebazowane zostały do Japonii gdzie będą realizowały powierzone im zadania. Wydaje się być prawdopodobne, iż będą monitorowały chińską marynarkę i jej operacje[28]. 25 lutego 2014 roku, Departament Obrony i producent podpisali umowę na rozpoczęcie produkcji wielkoseryjnej Poseidonów[29]. 25. P-8A dostarczono w czerwcu 2015[30]. 50. Poseidona przekazano w styczniu 2017[31].

Australia[edytuj | edytuj kod]

Zainteresowanie nowym samolotem wyraziła Australia, dla której byłaby to już druga wojskowa wersja Boeinga w użyciu (pierwszą jest Boeing Wedgetail). 5 maja 2009 roku Australia podpisała porozumienie z Boeingiem w sprawie udziału w pracach nad rozwojem konstrukcji; jej wkład w prace nad samolotem ma wynieść około 10% wszystkich kosztów[32][10]. Porozumienie zaowocowało podpisaniem umowy pomiędzy Boeingiem a dwoma australijskimi przedsiębiorstwami – Lovitt Technologies Australia i Ferra Engineering – o czym Boeing poinformował w lipcu 2012 roku. Obydwie firmy współpracować będą przy produkcji elementów płatowca samolotu i zainstalowanych na Poseidonie systemów. Australijskie Poseidony mają współpracować z aparatami bezzałogowymi[33].

21 lutego 2014 roku australijski rząd zatwierdził zakup ośmiu maszyn P-8 z opcją na kolejne cztery samoloty; dodatkowo, jak poinformowała miejscowa prasa, rozpocząć miała się procedura zakupu bezzałogowych aparatów MQ-4C Triton, który wraz z Poseidonami mają zastąpić samoloty patrolowe AP-3C Orion. Pierwsze dostawy oczekiwane były w 2017 roku a osiągnięcie gotowości operacyjnej w 2021 roku[34]. Ostatecznie dopiero 26 czerwca 2018 roku, australijski rząd poinformował o zakupie sześciu maszyn MQ-4C. Maszyn, wraz z Poseidonami, staną się podstawą przewagi informacyjnej Sił Morskich Australii z jednej strony a z drugiej, zapewnią wsparcie w operacjach poszukiwawczo-ratowniczych prowadzonych na ogromnych obszarach morskich otaczających Australię. Zakup i eksploatacja będzie częścią wspólnego programu, realizowanego wraz z Marynarką Stanów Zjednoczonych. Dodatkowo, Australia ze swojej strony przeznaczy fundusze na eksploatacje, produkcję i rozwój aparatów. Budowę potrzebnej infrastruktury w bazach RAAF Base Edinburgh i RAAF Base Tindal, naziemne systemy kontroli, szkolenie i wsparcie logistyczne. Z drugiej strony producent samolotów, firma Northrop Grumman, poczyni własne inwestycje w gospodarkę Australii. Macierzystą bazą australijskich MQ-4C ma być RAAF Base Edinburgh. Ich wejście do służby planowane jest w połowie 2023 roku a uzyskanie gotowości operacyjnej w 2025 roku[35]. Jeszcze przed formalnym zakontraktowaniem samolotów, 14 sierpnia 2014 roku, amerykański Departament Obrony podpisał z wytwórcą kontrakt na produkcję partii kolejnych dwunastu maszyn dla US Navy oraz pierwszych czterech samolotów przeznaczonych dla Australii. Pozwoli to przyśpieszyć termin dostaw Poseidonów[36].

Oblotu pierwszego Poseidona dla RAAF-u dokonano 6 maja 2016 roku z Renton Municipal Airport[37][38]. W listopadzie tego samego roku maszynę dostarczono do Australii[39]. Australijskie Poseidony mają zastąpić osiemnaście używanych do dnia dzisiejszego samolotów AP-3C Orion, których wycofanie Australia planowała wstępnie w 2018 roku[40] aby następnie przesunąć datę wycofania Orionów na 2019 rok[41]. Pierwotnie, wstępną gotowość operacyjną Poseidony miały uzyskać w 2019 roku a w 2022 roku pełną gotowość operacyjną. Samoloty i MQ-4 będą stacjonować w RAAF Base Edinburgh w Adelaidzie[41]. Najnowsze plany mówią o pozyskaniu kolejnych siedmiu samolotów typu P-8 do końca kolejnej dekady, co w sumie zwiększy australijską flotę Posejdonów do piętnastu sztuk[42]. W marcu 2018 roku, samoloty osiągnęły wstępną gotowość operacyjną (Initial Operating Capability - IOC), pięć miesięcy przed przewidywanym i już zmodyfikowanym terminem jej uzyskania[43].

W 2018 roku, australijski Poseidon z No. 11 Squadron wziął udział w odbywających się od końca czerwca do początków sierpnia ćwiczeniach RIMPAC (Rim of the Pacific Exercise), w trakcie których, 12 lipca, pierwszy raz z pokładu australijskiego P-8 wystrzelono rakietę ATM-84J Harpoon o czym 22 lipca poinformowało australijskie Ministerstwo Obrony. Wystrzelona rakieta uderzyła w znajdujący się na poligonie Pacific Missile Range Facility cel, jakim był wycofany z eksploatacji okręt desantowy typu Newport USS Racine (LST-1191). Z jednej strony demonstrując tym samy zdolność do rażenia celów nawodnych przy użyciu przenoszonego uzbrojenia a z drugiej, był to element przygotowań samolotu do uzyskania pełnej zdolności operacyjnej[43][44].

17 sierpnia 2018 roku, w bazie RAAF Base Edinburgh uroczyście otwarto nowe centrum treningowe dla załóg australijskich Poseidonów. Uroczystości przewodniczyli Marise Payne, minister obrony Australii oraz Christopher Pyne, minister przemysłu obronnego Australii. W centrum, szkolące się załogi mają do dyspozycji między innymi pełnoskalową makietę kadłuba samolotu wraz z wyposażeniem oraz wewnętrznymi częściami skrzydeł wraz z silnikami, dwa symulatory lotu oraz dwa symulatory misji[45].

Indie[edytuj | edytuj kod]

Indyjski Boeing P-8 Poseidon

P-8 został również zamówiony przez Indyjską Marynarkę Wojenną (12 sztuk) jako samolot mający wstępnie zastąpić używane obecnie Ił-38 oraz Tu-142 (maszyny przeznaczone dla Indii otrzymały oznaczenie P-8I)[46]. Wstępna umowa na zakup pierwszych pięciu egzemplarzy P-8 została podpisana 1 stycznia 2009 roku (maszyny mają zostać dostarczone do końca 2012 roku)[47][5]. 3 lutego 2011 roku Dowództwo Sił Morskich Indii podało, że zainteresowane jest kolejnymi czterema egzemplarzami samolotu[48]. 28 września 2011 roku dokonano oblotu pierwszej maszyny przeznaczonej dla Indii. Podczas trwającego 2,5 godziny lotu dokonano przeglądu funkcjonowania instalacji pokładowych i jednostek napędowych[49]. 12 lipca 2012 roku do swojego dziewiczego lotu wzbił się drugi egzemplarz P-8I[50]. Dzięki porozumieniu z Boeingiem, hinduskie przedsiębiorstwa biorą udział w procesie wyposażania indyjskich maszyn. Na ich pokładzie zamontowane zostały między innymi rodzime systemy łączności, łącza danych i system IFF (Identification Friend or Foe – identyfikacja swój czy wróg) oraz MAD, detektor anomalii magnetycznych, standardowo nie będący na wyposażeniu P-8[21][51]. 20 grudnia 2012 roku podczas uroczystości w Seattle, Indie przejęły pierwszego z zamówionych P-8I. Pomimo oficjalnego przejęcia, maszyna do maja 2013 roku pozostała na terenie Stanów Zjednoczonych gdzie szkolony był personel pokładowy indyjskich samolotów[52]. 15 listopada 2013 roku producent dostarczył indyjskiej marynarce drugi egzemplarz samolotu. W tym dniu maszyna wylądowała w bazie lotnictwa morskiego Indian Naval Air Station Rajali położonej niedaleko Arakkonam w stanie Tamilnadu[53]. Do końca 2014 roku dostarczono łącznie sześć sztuk P-8I a do końca 2015 roku pozostałe dwa samoloty realizując tym samym całość zamówienia[5]. Pomimo wejścia w posiadanie maszyn P-8, Indie nie zrezygnowały jednak z użytkowania samolotów Ił-38, które w Rosji są modernizowane do standardu Ił-38SD[5]. Pozwoliło jednak na rezygnację z użytkowania Tu-142M, które zostały oficjalnie wycofane z linii 29 marca 2017 roku podczas ceremonii, która odbyła się w bazie Arakkonam Naval Air Station[54]. W marcu 2016 roku, indyjskie Neptuny rozpoczęły loty patrolowe wykorzystując jako miejsce lądowego bazowania lotnisko na wyspie Assumption na Seszelach[55].

Norwegia[edytuj | edytuj kod]

25 listopada 2016 roku norweski rząd oficjalnie potwierdził plan zakupu pięciu samolotów P-8 Poseidon. Maszyny Boeinga mają zastąpić używane sześć Lockheedów P-3C/N oraz dwa Dessault Falcon 20ECM. Poseidony mają zostać dostarczone w latach 2021–2022. Zakup P-8 ma zwiększyć możliwości kontroli akwenów morskich Norwegii w okresie zwiększającej się aktywności Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej, jak również, dzięki unifikacji sprzętu, ułatwić w tym zakresie współpracę z Wielką Brytanią, która również podjęła decyzję o zakupie P-8 Poseidon[56][57]. 21 grudnia 2016 roku amerykański Departament Stanu wydał zgodę na sprzedaż samolotów do Norwegii. Obok samych maszyn, zakup ma dotyczyć również części zamiennych, silników, 2000 boi akustycznych AN/SSQ-125 MAC oraz wsparcie producenta w szkoleniu i posprzedażowej obsłudze samolotów[58][59]. Rozważana jest opcja, w której to norweskie maszyny zyskają zdolność przenoszenia pocisków Joint Strike Missile (JSM) będących owocem współpracy norweskiego producenta uzbrojenia Kongsberg Defence & Aerospace i amerykańskiego Lockheed Martin[60]. 29 marca 2017 roku Norwegia podpisała z Boeingiem umowę na zakup pięciu samolotów, co oficjalnie ujawnił norweski minister obrony narodowej[61].

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku anulowano w Wielkiej Brytanii program modernizacji rodzimych samolotów patrolowych Nimrod MRA 4. Kraj pragnie jednak odbudować swoje morskie lotnictwo patrolowe, a potencjalne przystosowanie do pełnienia tego typu zadań maszyn Sentinel R.1 okazało się, jak poinformował producent, firma Raytheon, niemożliwe. Wstępne rozmowy na temat pozyskania Poseidonów przez Wielką Brytanię prowadzono już w 2012 roku[5]. Wcześniej, bo już w latach 90. ubiegłego wieku, zdając sobie sprawę z szybkiego starzenia się Nimrodów, rozważana była opcja zakupu trzydziestu amerykańskich P-3A/B pochodzących z nadwyżek US Navy. Do pozyskania Orionów nie doszło[62]. 20 listopada 2015 roku, brytyjski premier David Cameron ogłosił plan zakupu bez przetargu 9 samolotów P-8. Jest to o tyle uzasadnione, iż do dyspozycji jest już 20 wyszkolonych w eksploatacji Poseidonów załóg, które uczestniczyły w lotach samolotów wraz ze swoimi amerykańskimi kolegami[63]. Brytyjskie Poseidony mają stacjonować w Royal Air Force Lossiemouth, bazie położonej w Lossiemouth na szkockim wybrzeżu. Dostarczenie pierwszej z maszyn planowane jest w kwietniu 2019 roku[64]. 13 lipca 2017 roku, podczas odbywającej się w Londynie konferencji "Air Power", Minister Obrony Wielkiej Brytanii Michael Fallon ujawnił, że samoloty trafią do dywizjonów No. 120 Squadron RAF oraz No. 201 Squadron RAF[65].

Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

Nowa Zelandia rozważała potencjalny zakup samolotów Boeinga w celu zastąpienia sześciu maszyn P-3K2. Pod uwagę, oprócz amerykańskiej oferty brane były również samoloty europejskie i japoński Kawasaki P-1. Na korzyść Poseidona przemawiał fakt zakupu tego typu maszyny przez Australię, z którą Nowa Zelandia ściśle współpracuje. Unifikacja sprzętu byłaby korzystnym dla obu krajów rozwiązaniem, zapewniającym obniżenie kosztów szkolenia i wspólnych działań. W grę wchodzi zakup czterech P-8, w standardzie jaki przyjęty jest dla US Navy wraz z pakietem części zamiennych i wsparciem logistyczno-szkoleniowym. Nowo Zelandzkie samoloty mają być wyposażone w system rozpoznawczy ALQ-240, system do obserwacji w paśmie widzialnym i podczerwieni MX-20HD, system akustyczny AN/AAQ-2(V)1, system wymiany danych i łączności MIDS JTRS, system ostrzegawczy o odpalonych w kierunku samolotu pociskom rakietowym AN/AAQ-24(V)N, radar AN/APY-10 oraz system pozycjonowania samolotu LN-251. 28 kwietnia 2017 roku Departament Stanu USA poinformował o wydaniu wstępnej zgody na sprzedaż samolotów P-8 Poseidon do Nowej Zelandii[66][67]. 25 czerwca 2018 roku, władzę Nowej Zelandii ogłosiły iż tutejsze Ministerstwo Obrony podjęcie decyzję o wyborze samolotów Boeinga. Wybór i w dalszej kolejności zakup czterech samolotów został autoryzowany przez rząd. Poseidony mają zostać zakupione w ramach amerykańskiego programu Foreign Military Sales[68]. Maszyn wejdą w skład 5. Dywizjonu (No. 5 Squadron RNZAF) Royal New Zealand Air Force z bazy Ohakea (RNZAF Base Ohakea)[69].

Korea Południowa[edytuj | edytuj kod]

Zakupem nowej maszyny tego typu zainteresowana była Korea Południowa[70], posiadająca już na swoim uzbrojeniu militarną wersję Boeing 737, samolot wczesnego ostrzegania Boeing 737 AEW&C[71]. 25 czerwca 2018 roku,władzę Republiki poinformowały o podjęciu decyzji o zakupie produktu amerykańskiego koncernu. Formalnie decyzję podjęła koreańska agencja zamówień wojskowych (Defense Acquisition Program Administration - DAPA), jej wybór zastał zaakceptowany przez rząd. Nowe samolotu mają zastąpić część używanych do dnia dzisiejszego maszyny P-3 Orion. Nie podano jaka liczba P-8 może zostać zakupiona jednak wartość umowy sugeruje od czterech do sześciu samolotów. Poseidony mają zostać zakupione w ramach amerykańskiego programu Foreign Military Sales[68] a dostarczone w latach 2022 - 2023. Obok oferty Boeinga, pod uwagę brane były również samoloty C295 MPA, patrolowa wersja C-295 oferowana przez Airbus Defence and Space oraz szwedzkiego Saab Group, Swordfish, oparty o płatowiec Bombardier Global 6000[69].

Pozostałe kraje[edytuj | edytuj kod]

Wśród dalszych potencjalnych użytkowników wymienia się Kanadę i Włochy[72]. Wzrost potęgi militarnej Chin w Azji, może również otworzyć przed produktem Boeinga tamtejsze rynki zbytu. Wśród dalszych, potencjalnych nabywców wymienia się Filipiny, Tajlandię oraz Wietnam, starający się o nabycie amerykańskich P-3C Orion z nadwyżek sprzętowych US Navy jednak w dalszej perspektywie, potrzebujący samolotu nowocześniejszego niż wiekowe Oriony[18]. W 2004 roku pojawiły się informację o zainteresowaniu Posejdonem Japonii, realizującej własny program budowy morskiego samolotu patrolowego, którego efektem był Kawasaki P-1. Rozważano przerwanie prac nad P-1 a zaoszczędzone środki miały zostać przeznaczone na rozwój systemów antybalistycznych. W wyniku dyskusji zdecydowano się kontynuować prace nad rodzimą konstrukcją a ówczesny pomysłodawca takiego rozwiązania, sekretarz stanu ds obrony Shigeru Ishiba podał się do dymisji[73]. Boeing liczy również na zamówienia ze strony Arabii Saudyjskiej, z którą trwają negocjację w sprawie zakupu czterech egzemplarzy[74]. Boeing promuje również swój samolot w Polsce w ramach programu "Rybitwa", którego celem jest pozyskanie przez Polskę trzech morskich samolotów patrolowo-rozpoznawczych zdolnych również do zwalczania okrętów podwodnych i nawodnych oraz w ramach programu "Płomykówka". Celem tego ostatniego programu jest pozyskanie trzech samolotów przeznaczonych do kompleksowego: obrazowego, elektronicznego i radiolokacyjnego rozpoznania z powietrza[75][76][77][78]. Potencjalną konkurencją dla produktu amerykańskiego koncernu może być zapowiedź europejskiego Airbusa wprowadzenia na rynek zmilitaryzowanej wersji popularnego samolotu pasażerskiego Airbus A320neo. Wśród potencjalnych wersji nowej maszyny wymieniana jest morska wersja patrolowa[79]. Wśród pierwszych potencjalnych użytkowników samolotu europejskiego producenta wymieniane są Francja i Niemcy. W dalszej kolejności reszta krajów NATO, użytkująca starzejące się samoloty P-3 Orion. Zakup samolotu Airbusa, pozwoliłby na ujednolicenie sprzętowe a tym samy, zdaniem firmy, zwiększył zdolność współpracy na morzach okalających Stary Kontynent oraz misjach ekspedycyjnych prowadzonych w innych częściach świata[80].

Kolejny wyzwaniem z jakim może zmierzyć się Boeing jest NATO-wski program Cooperation on Multinational Maritime Multi Mission Aircraft Capabilities, do którego 15 lutego 2018 roku dołączyły Polska i Kanada. Uroczystość przyjęcia dwójki nowych członków odbyła się w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli. Projekt ma na celu określenie wspólnych wymagań jakie musi spełniać morski samolot patrolowy, który miałby znaleźć się w przyszłości na uzbrojeniu Francji, Niemiec, Grecji, Włoch, Hiszpanii, Turcji a od 15 lutego również Polski i Kanady[81].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Garrett Reim: Boeing's 100th P-8 enters final assembly (ang.). FlightGlobal.com, 10 kwietnia 2018. [dostęp 13 kwietnia 2018].
  2. Piotr Abraszek, P-8 Poseidon nabiera kształtów, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2008), s. 84-87, ISSN 1230-1655
  3. The World's great stealth and reconnaissance aircraft, Oriole Publishing Lid, 1991, s. 44-54, ​ISBN 1-870318-40-4
  4. Richard Dann P-3 Orion in action, Squadron/Signal Publication, 2004, s. 16-27, ​ISBN 0-89747-478-3
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p Mariusz Cielma,Strażnicy mórz i oceanów - samoloty patrolowe, „Lotnictwo”, nr 2 (2016), s. 32-45, ISSN 1732-5323
  6. P-8A Poseidon (ang.). [dostęp 2011-04-20].
  7. Boeing wygrał konkurs MMA, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2004), s. 4, ISSN 1230-1655
  8. P-8A Poseidon (ang.). [dostęp 2011-05-3].
  9. Rozpoczęcie montażu ostatecznego prototypu P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 5 (2008), s. 6, ISSN 1230-1655
  10. a b Pierwszy lot P-8A, "Nowa Technika Wojskowa", nr 6 (2009), s. 5-6, ISSN 1230-1655
  11. Trzeci P-8A Poseidon dołączył do badań, "Lotnictwo", nr 9 (2010), s. 9, ISSN 1732-5323
  12. Pierwszy seryjny P-8A Poseidon wystartował, "Lotnictwo", nr 9 (2011), s. 7, ISSN 1732-5323
  13. Pierwszy seryjny P-8A Poseidon dostarczony, "Lotnictwo", nr 4 (2012), s. 6, ISSN 1732-5323
  14. Christopher P. Cavas: P-8A makes debut in Bold Alligator exercise (ang.). 7 luty 2012. [dostęp 2012-04-07].
  15. U.S. Fleet Forces Command Public Affairs: Bold Alligator 2012 to Revitalize Amphibious Operations (ang.). 25 stycznia 2012. [dostęp 2012-04-07].
  16. Montaż ostateczny pierwszego seryjnego P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 4 (2011), s. 6, ISSN 1230-1655
  17. Boeing P-8A zrzuca torpedy, "Lotnictwo", nr 12 (2011), s. 6, ISSN 1732-5323
  18. a b c Łukasz Pacholski,Groźny trójząb Posejdona, "Nowa Technika Wojskowa", nr 8 (2013), s. 78-80, ISSN 1230-1655
  19. Kontrakt na kolejne Poseidony, "Lotnictwo", nr 9 (2013), s. 6, ISSN 1732-5323
  20. Rozpoczęcie dostaw Poseidonów, "Raport", nr 4 (2012), s. 73, ISSN 1429-270X
  21. a b Łukasz Pacholski, Morskie samoloty patrolowe bazowania lądowego, „Lotnictwo Aviation International”, nr 9 (2017), s. 62–67, ISSN 1732-5323
  22. Oblot Tritona, "Raport", nr 6 (2013), s. 79, ISSN 1429-270x
  23. Paweł Henski, Bezzałogowy samolot Northrop Grumman MQ-4C Triton, "Lotnictwo Aviation International", nr 11 (2016), s. 56-58, ISSN 2450-1298
  24. John Keller: Navy orders six P-8A Poseidon advanced maritime patrol jets from Boeing in $1.5 billion contract (ang.). 5 stycznia 2011. [dostęp 2011-04-19].
  25. a b c Łukasz Pacholski,Nowości programu P-8 Poseidon, "Nowa Technika Wojskowa", nr 11 (2011), s. 80-82, ISSN 1230-1655
  26. Adam M. Maciejewski, Gulfstream G550. Wersje specjalne na jego bazie, „Lotnictwo Aviation International”, nr 10 (2017), s. 46–51, ISSN 1732-5323
  27. First P-8 Poseidon arrives at Pax (ang.). dcmilitary.com, 15 kwietnia 2010. [dostęp 2013-08-18].
  28. Poseidony US Navy osiągnęły gotowość operacyjną, "Nowa Technika Wojskowa", nr 1 (2014), s. 60, ISSN 1230-1655
  29. Rusza wielkoseryjna produkcja morskich samolotów patrolowych P-8 Poseidon, "Lotnictwo", nr 4 (2014), s. 5, ISSN 1732-5323
  30. USN odebrała 25. Posejdona.
  31. US NAVY ODEBRAŁA 50. POSEJDONA.
  32. Australia dołącza do programu P-8 Poseidon?, "Lotnictwo", nr 4 (2009), s. 10, ISSN 1732-5323
  33. Łukasz Pacholski,Nowe plany Royal Australian Navy, "Nowa Technika Wojskowa", nr 6 (2013), s. 88-92, ISSN 1230-1655
  34. MQ-4 Triton i P-8 Poseidon, "Lotnictwo", nr 4 (2014), s. 5, ISSN 1732-5323
  35. Australia kupuje sześć MQ-4C Triton, „Lotnictwo Aviation International”, nr 8 (2018), s. 5, ISSN 2450-1298
  36. Fundusze na kolejne P-8 Poseidon, "Lotnictwo", nr 10 (2014), s. 4, ISSN 1732-5323
  37. First flight for RAAF’s first P-8A Poseidon. australianaviation.com.au, 24 maja 2016..
  38. Fourth RAAF Poseidom prepares for delivery, „Air Forces Monthly”, nr 8 (2017), s. 30, ISSN 0955-7091
  39. Łukasz Golowanow: Pierwszy Poseidon dotarł do Australii. Konflikty.pl, 18 listopada 2016. [dostęp 29 listopada 2016].
  40. Modernizacja australijskich Orionów, "Lotnictwo", nr 9 (2009), s. 8, ISSN 1732-5323
  41. a b Leszek A. Wieliczko, Royal Australian Air Force, „Lotnictwo”, nr 4 (2016), s. 32–45, ISSN 1732-5323
  42. Australijskie plany zakupów, „Lotnictwo”, nr 4 (2016), s. 9, ISSN 1732-5323
  43. a b Nigel Pittway, Poseidon strike and automatic aerial refuelling, „Air International”, nr 9 (2018), s. 2, ISSN 0306-5634
  44. Australijski P-8A odpala Harpoona, „Raport”, nr 8 (2018), s. 60, ISSN 1429-270x
  45. Dave Allport, Full-scale P-8A training airframe inaugurated, „Air Forces Monthly”, nr 10 (2018), s. 29, ISSN 0955-7091
  46. Indie planują zakup kolejnych P-8I, "Lotnictwo", nr 11 (2010), s. 4, ISSN 1732-5323
  47. P-8I dla Indii, "Nowa Technika Wojskowa", nr 2 (2009), s. 6, ISSN 1230-1655
  48. Kolejny P-8I Poseidon dla Indii, "Lotnictwo", nr 4 (2011), s. 16, ISSN 1732-5323
  49. Oblot pierwszego P-8I, "Raport", nr 10 (2011), s. 81, ISSN 1429-270x
  50. Nowości programu P-8 Poseidon, "Lotnictwo", nr 9 (2012), s. 6, ISSN 1732-5323
  51. Oblot pierwszego P-8I, "Raport", nr 10 (2011), s. 81, ISSN 1429-270X
  52. Hindusi odbierają pierwszego Poseidona, "Nowa Technika Wojskowa", nr 1 (2013), s. 8, ISSN 1230-1655
  53. Second Indian Poseidon delivered, "Combat Aircraft", nr 1 (2014), s. 20, ISSN 2041-7489
  54. Indian Navy retires Tu-142M fleet, „Air Forces Monthly”, nr 5 (2017), s. 6, ISSN 0955-7091
  55. Krzysztof Kubiak, Zagraniczne instalacje wojskowe Indii, "Raport", nr 3 (2017), s. 48-55, ISSN 1429-270x
  56. Norway Opts for Poseidon, "Combat Aircraft", nr 2 (2017), s. 22, ISSN 2041-7489
  57. Norway Opts for Poseidon, "Aviation News", nr 1 (2017), s. 4, ISSN 2047-7198
  58. Norwegia o krok bliżej Poseidonów, "Wojsko i technika", nr 1 (2017), s. 73, ISSN 2450-1301
  59. Norway's Poseidon buy approved, „Air Forces Monthly”, nr 3 (2017), s. 10, ISSN 0955-7091
  60. JSM for Poseidon?, "Combat Aircraft", nr 4 (2017), s. 16, ISSN 2041-7489
  61. First Poseidons ordered for Royal Norwegian Air Force, „Air Forces Monthly”, nr 6 (2017), s. 12, ISSN 0955-7091
  62. Oriony dla Brytyjczyków?, "Nowa technika Wojskowa", nr 4 (1996), s. 5, ISSN 1230-1655
  63. Brytyjczycy kupują Poseidony, "Lotnictwo", nr 1 (2016), s. 5, ISSN 1732-5323
  64. Piotr Butowski, Farnborough International Airshow 2016, "Lotnictwo Aviation International", nr 9 (2016), s. 12-19, ISSN 2450-1298
  65. Martime patrol squadrons named, „Air Forces Monthly”, nr 9 (2017), s. 9, ISSN 0955-7091
  66. Nowa Zelandia zainteresowana Poseidonami, "Wojsko i Technika", nr 5 (2017), s. 75, ISSN 2450-1301
  67. Poseidony dla Nowej Zelandii, "Lotnictwo", nr 6 (2017), s. 7, ISSN 1732-5323
  68. a b Kolejni klienci na P-8 Poseidon, "Lotnictwo Aviation International", nr 7 (2018), s. 4, ISSN 2450-1298
  69. a b South Korea and New Zealand select the P-8A Poseidon, „Air International”, nr 8 (2018), s. 28, ISSN 0306-5634
  70. Republika Korei odebrała pierwszy samolot wczesnego ostrzegania i dowodzenia 737AEW&C, "Nowa Technika Wojskowa", nr 9 (2011), s. 8, ISSN 1230-1655
  71. Ostatni 737 AEW&C dla Korei Południowej, "Raport", nr 11 (2012), s. 72, ISSN 1429-270x
  72. Poseidon for Britain?, „Air Forces Monthly”, nr 9 (2014), s. 4, ISSN 0955-7091
  73. Leszek A. Wieliczko, Morski samolot patrolowy Kawasaki P-1, "Lotnictwo Aviation International", nr 3 (2015), s. 42-50, ISSN 2450-1298
  74. Kolejne zamówienia na P-8 Poseidon, „Lotnictwo Aviation International”, nr 3 (2016), s. 4, ISSN 2450-1298
  75. Maciej Szopa, XXV Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego. Lotnictwo i obrona przeciwlotnicza, „Lotnictwo Aviation International”, nr 10 (2017), s. 20-33, ISSN 2450-1298
  76. Adam M. Maciejewski, Gulfstream G550. Wersję specjalne na jego bazie, „Lotnictwo Aviation International”, nr 10 (2017), s. 46-51, ISSN 2450-1298
  77. Tomasz Kwasek, Lotniczy MSPO 2017, „Lotnictwo”, nr 10-11 (2017), s. 21, ISSN 2450-1298
  78. Tomasz Kwasek, Modernizacja Sił Powietrznych w latach 2001-2017, „Lotnictwo”, nr 9 (2017), s. 14-29, ISSN 2450-1298
  79. Zmilitaryzowany A322neo, „Lotnictwo”, nr 3 (2018), s. 7, ISSN 2450-1298
  80. Bartosz Głowacki, Konkurs Makiet, „Raport”, nr 8 (2018), s. 32-43, ISSN 1429-270x
  81. Polska w natowskim programie morskich samolotów patrolowych, „Lotnictwo”, nr 4 (2018), s. 6, ISSN 2450-1298

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Abraszek, P-8 Poseidon nabiera kształtów, "Nowa Technika Wojskowa", nr 7 (2008), s. 84-87, ISSN 1230-1655.
  • Richard Dann: P-3 Orion in action. Carrollton: Squadron/Signal Publication, 2004, s. 16-27. ISBN 0-89747-478-3.
  • Łukasz Pacholski, Nowości programu P-8 Poseidon, "Nowa Technika Wojskowa", nr 11 (2011), s. 80-82, ISSN 1230-1655.
  • Garrett Reim: Boeing's 100th P-8 enters final assembly (ang.). FlightGlobal.com, 10 kwietnia 2018. [dostęp 13 kwietnia 2018].
  • The World's great stealth and reconnaissance aircraft. Hongkong: Oriole Publishing Lid, 1991, s. 84-90. ISBN 1-870318-40-4.
  • Rozpoczęcie montażu ostatecznego prototypu P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 5 (2008), s. 6, ISSN 1230-1655.
  • P-8I dla Indii, "Nowa Technika Wojskowa", nr 2 (2009), s. 6, ISSN 1230-1655.
  • Australia dołącza do programu P-8 Poseidon?, "Lotnictwo", nr 4 (2009), s. 10, ISSN 1732-5323.
  • Pierwszy lot P-8A, "Nowa Technika Wojskowa", nr 6 (2009), s. 5-6, ISSN 1230-1655.
  • Modernizacja australijskich Orionów, "Lotnictwo", nr 9 (2009), s. 8, ISSN 1732-5323.
  • Trzeci P-8A Poseidon dołączył do badań, "Lotnictwo", nr 9 (2010), s. 9, ISSN 1732-5323.
  • Kolejny P-8I Poseidon dla Indii, "Lotnictwo", nr 4 (2011), s. 16, ISSN 1732-5323.
  • Montaż ostateczny pierwszego seryjnego P-8, "Nowa Technika Wojskowa", nr 4 (2011), s. 6, ISSN 1230-1655.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]