ACF Fiorentina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Football pictogram.svg ACF Fiorentina
Pełna nazwa Associazione Calcio Fiorentina SpA
Przydomek Viola (Fioletowi)
Gigliati (Liliowi)
Barwy fioletowo–białe
Data założenia 26 sierpnia 1926
Liga Serie A
Debiut w najwyższej lidze 20 września 1931 (1:1 z Milanem)
Stadion Stadio Artemio Franchi
Florencja
Prezes Andrea Della Valle
Trener Vincenzo Montella
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Trzeci
strój
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

ACF Fiorentina (znany jako Fiorentina) – włoski klub piłkarski założony 26 sierpnia 1926 roku jako AC Fiorentina. Zespół ma siedzibę we Florencji, od sezonu 2004/2005 nieprzerwanie występuje w rozgrywkach Serie A.

Fiorentina jest jednym z najbardziej utytułowanych klubów w kraju – ma na koncie dwa tytuły mistrza kraju zdobyte w 1956 i 1969 roku, sześć Pucharów Włoch i jeden Superpuchar Włoch. W rozgrywkach międzynarodowych zespół zwyciężył w Pucharze Zdobywców Pucharów 1960/1961 pokonując w finałowym dwumeczu Glasgow Rangers oraz dotarł do finału Pucharu Mistrzów 1956/1957, w którym przegrał z Realem Madryt.

Drużyna swoje domowe spotkania rozgrywa na Stadio Artemio Franchi liczącym 47 282 miejsca siedzące. Najczęściej występuje w fioletowych koszulkach, fioletowych spodenkach oraz fioletowych getrach. Klub posiada dwa przydomki – "Viola" (Fioletowi) oraz "Gigliati" (Liliowi). Od 2012 roku trenerem zespołu jest Vincenzo Montella, natomiast funkcję kapitana drużyny pełni Manuel Pasqual. Największymi rywalami klubu są Juventus, AC Milan, Inter Mediolan, S.S. Lazio i AS Roma. Kibice Fiorentiny są natomiast w dobrych kontaktach z fanami Torino FC, Hellasu Werona i Modeny.

W 2001 roku ujawniono długi klubu sięgające 50 milionów USD. W 2002 roku Fiorentinę zdegradowano z powodu problemów finansowych do czwartej ligi, jednak od razu wywalczyła ona awans do trzeciej. Następnie dzięki reformom przeprowadzonym przez Włoski Związek Piłki Nożnej zespół przeniesiono do drugiej ligi, z której jeszcze w 2004 roku awansował do Serie A. W roku 2006 klub oskarżono o udział w aferze Calciopoli i zdegradowano do drugiej ligi. Po złożeniu odwołania Fiorentina pozostała w pierwszej lidze, jednak została ukarana karą punktową. Ostatecznie klub oczyszczono ze wszystkich zarzutów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Klub został założony 26 sierpnia 1926 roku jako Associazione Calcio Fiorentina[1]. Powstał w wyniku połączenia dwóch istniejących już wcześniej zespołów – CS Firenze i PG Libertas[1]. Fuzji dokonał markiz Luigi Ridolfi, członek Narodowej Partii Faszystowskiej[1]. Jego celem było stworzenie silnej drużyny, która mogłaby włączyć się do walki o mistrzostwo kraju[1]. Początkowo Fiorentina rozgrywała mecze na stadionie mieszczącym się przy ulicy Bellini[1], ale w 1931 roku wybudowano dla klubu nowy obiekt noszący nazwę Stadio Comunale[1]. W sezonie 1930/1931 zespół zwyciężył w rozgrywkach drugiej ligi i po raz pierwszy w historii awansował do Serie A[1]. Do "Fioletowych" zakupiono kilku nowych piłkarzy, między innymi Urugwajczyka Pedra Petronego, zwycięzcę Mistrzostw Świata 1930[1]. 20 września 1931 roku Fiorentina zadebiutowała w pierwszej lidze remisując 1:1 z Milanem[1]. 15 listopada zawodnik Fiorentiny Alfredo Pitto wystąpił w meczu reprezentacji Włoch z Czechosłowacją, stając się pierwszym zawodnikiem "Violi" grającym w reprezentacji Italii[1]. W swoim pierwszym sezonie w Serie A Fiorentina zajęła w końcowej tabeli czwartą lokatę zdobywając 39 punktów w 34 spotkaniach[2]. Pozyskany przed sezonem Pedro Petrone zdobył podczas rozgrywek 25 goli i wspólnie z Angelem Schiavio z Bologni został królem strzelców ligi[3]. W 1933 roku urugwajski napastnik odszedł do Club Nacional de Football, a najlepszym strzelcem "Fioletowych" stał się Vinicio Viani[4].

W sezonie 1934/1935 Fiorentina zakończyła rozgrywki Serie A na trzecim miejscu. Straciła pięć punktów do mistrza kraju – Juventusu i trzy punkty do wicemistrza – Ambrosiany-Interu[5]. 16 czerwca 1935 roku "Viola" rozegrała swój pierwszy pojedynek z drużyną z innego kraju. W Budapeszcie wygrała 2:0 z Újpestem, a mecz odbył się w ramach rozgrywek Pucharu Mitropa[1]. Pod koniec roku, 26 grudnia, Fiorentina zadebiutowała w Pucharze Włoch. W swoim pierwszym spotkaniu tego turnieju pokonała 8:0 Sestrese Calcio, co do dzisiaj pozostaje rekordowym wynikiem w tych rozgrywkach[1]. Po serii dobrych występów w lidze i zajmowaniu wysokich miejsc w tabeli w sezonie 1935/1936 klub z Florencji uplasował się w Serie A na dwunastej pozycji[6], natomiast w sezonie 1936/1937 zajął w niej dziewiątą lokatę[7]. Rozgrywki 1937/1938 Fiorentina zakończyła na ostatnim miejscu w tabeli i po raz pierwszy w historii spadła do drugiej ligi[8].

Powrót do Serie A i wygrana w Pucharze Włoch[edytuj | edytuj kod]

Pobyt Fiorentiny w Serie B nie trwał jednak długo, bowiem już w sezonie 1938/1939 "Viola" zajęła w niej pierwszą lokatę i powróciła do grona pierwszoligowców[9]. Awans zapewniła sobie 28 maja 1939 roku, kiedy to wygrała 4:1 z Alessandrią Calcio[10]. W sezonie 1939/1940 "Fioletowi" dopiero w ostatniej kolejce rozgrywek zapewnili sobie utrzymanie w Serie A[10]. Podczas tych rozgrywek zespół osiągnął swój pierwszy poważny sukces – 15 czerwca 1940 roku wygrywając 1:0 z Genoą zapewnił sobie zwycięstwo w Pucharze Włoch[11]. W kolejnych trzech latach drużyna w pierwszej lidze zajmowała kolejno czwarte[12], dziewiąte[13] i siódme miejsce[14]. Następnie wszystkie oficjalne rozgrywki piłkarskie we Włoszech zawieszono z powodu II wojny światowej. Po zakończeniu wojny rozgrywki ponownie wystartowały, a Włoski Związek Piłki Nożnej podzielił pierwszą ligę na dwie grupy – północną oraz środkowo–południową. Cztery najlepsze kluby z obu grup awansowały do rundy finałowej, jednak wśród nich nie znalazła się Fiorentina, która w swojej grupie zajęła piątą pozycję[15]. W sezonie 1946/1947 system rozgrywek pierwszej ligi wyglądał już tak, jak miało to miejsce przed wojną. "Viola" zajęła w Serie A szesnaste miejsce i utrzymała się w lidze dzięki jednemu punktowi przewagi nad strefą spadkową[16]. Od początku lat 50. Fiorentina zajmowała w lidze miejsca w górnej części tabeli, jednak w tym czasie ani razu nie znalazła się w najlepszej trójce Serie A. W sezonie 1951/1952 uplasowała się na czwartej pozycji[17], a taką samą lokatę zajęła także w sezonie 1953/1954, jednak wówczas zdobyła tyle samo punktów co trzeci Milan[18].

Pierwsze mistrzostwo kraju i kolejne sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Przed sezonem 1955/1956 roku do włoskiego klubu zakupiono między innymi dwóch napastników – Brazylijczyka Julinho oraz Miguela Montuoriego, którzy od razu stali się ważnymi elementami drużyny[19]. Oprócz nich o sile ofensywnej zespołu stanowił również Giuseppe Virgili. Fiorentina od ósmej kolejki rozgrywek prowadziła w tabeli i na pięć kolejek przed końcem zapewniła sobie pierwsze w historii mistrzostwo Włoch[19]. "Viola" przez cały sezon wygrała 20 spotkań, trzynaście zremisowała i doznała tylko jednej porażki (w ostatniej kolejce sezonu z Genoą)[20]. Najlepszymi strzelcami klubu zostali Giuseppe Virgili oraz Miguel Montuori (odpowiednio 21 i 13 goli w 32 występach)[21]. Cztery kolejne sezony po wywalczeniu mistrzowskiego tytułu Fiorentina kończyła na drugich pozycjach w Serie A[22]. W sezonie 1956/1957 jako pierwsza włoska drużyna dotarła natomiast do finału Pucharu Mistrzów, w którym przegrała jednak z Realem Madryt 0:2 po golach Alfredo Di Stéfano i Francisca Gento[23]. Rok później Fiorentina dotarła do finału Pucharu Włoch, w którym doznała porażki 0:1 z Lazio Rzym[24].

Następnie rozpoczęły się lata 60. uważane za najlepszy okres w historii "Fioletowych"[22]. W 1960 roku "Viola" znowu wystąpiła w finałowym spotkaniu Pucharu Włoch, jednak tym razem musiała uznać wyższość Juventusu, który zwyciężył 3:2 po dogrywce[25]. Po czterech z rzędu wicemistrzostwach kraju, Fiorentina w sezonie 1960/1961 zajęła w lidze dopiero siódmą pozycję[26]. Zdobyła jednak dwa inne trofea – Puchar Włoch dzięki wygranej z Lazio[27] oraz Puchar Zdobywców Pucharów pokonując w dwumeczu Glasgow Rangers[28]. Do ćwierćfinału tego turnieju Fiorentina awansowała dzięki wolnemu losowi, następnie w ćwierćfinale pokonała FC Luzern, a w półfinale wyeliminowała Dinamo Zagrzeb. W 1962 roku włoska drużyna ponownie dotarła do finału Pucharu Zdobywców Pucharów, jednak tym razem rozpoczęła rywalizację od 1/8 finału. W niej wygrała z Rapidem Wiedeń, następnie pokonywała kolejno Dynamo Žilinę i Újpest, a w finale spotkała się z Atlético Madryt. Tym razem o zwycięstwie miał rozstrzygnąć jeden pojedynek na Hampden Park w Glasgow, jednak zakończył się on remisem 1:1. 5 września na Neckarstadionie w Stuttgarcie rozegrano więc rewanż, w którym 3:0 zwyciężyło Atlético[28]. 2 lutego 1964 roku zawodnik "Violi" – Kurt Hamrin w meczu z Atalantą strzelił pięć goli i ustanowił pod tym względem nowy rekord pierwszej ligi włoskiej[22]. W sezonie 1964/1965 Fiorentina zajęła w Serie A piątą pozycję[29], wystąpiła także w finale Pucharu Mitropa, w którym przegrała jednak z Vasasem[30]. Rok później drużyna prowadzona przez Giuseppego Chiappellę po raz trzeci w swojej historii zdobyła Puchar Włoch eliminując w finale Romę, z którą wygrała 2:1 po dogrywce[31]. Oprócz tego Fiorentina zwyciężyła także w Pucharze Mitropa, w finale którego pokonała czechosłowacką Jednotę Trenčín[32].

Okres w historii Fiorentiny nazywany "złotym dziesięcioleciem" zakończył się wraz ze zdobyciem drugiego mistrzostwa Włoch w sezonie 1968/1969[22]. Trenerem drużyny był wówczas Argentyńczyk Bruno Pesaola[29]. "Viola" wygrała szesnaście pojedynków, trzynaście zremisowała i podobnie jak miało to miejsce w sezonie, kiedy wywalczyła swój pierwszy tytuł mistrzowski – zanotowała tylko jedną porażkę[33]. Na początku rozgrywek w tabeli prowadził AC Milan, a następnie pierwsze miejsce zajmowało Cagliari Calcio. Fiorentina na prowadzenie wysunęła się pod koniec sezonu, natomiast mistrzostwo zapewniła sobie dzięki wygranej 2:0 z Juventusem w przedostatniej kolejce rozgrywek[34]. Najlepszym strzelcem "Fioletowych" został Mario Maraschi, który w trzydziestu pojedynkach zdobył czternaście goli[34].

Debiut Antognoniego i kolejny Puchar Włoch[edytuj | edytuj kod]

Giancarlo Antognoni grał we Fiorentinie przez piętnaście sezonów

Początek kolejnego dziesięciolecia Fiorentina rozpoczęła od zajęcia piątego miejsca w tabeli Serie A w sezonie 1969/1970[35]. W Pucharze Mistrzów "Viola" zaczęła rywalizację od 1/16 finału, w której wyeliminowała szwedzki Östers IF Växjö wygrywając z nim 1:0 oraz 2:1. W kolejnej rundzie Fiorentina spotkała się z Dynamem Kijów. Mecz na Ukrainie zakończył się zwycięstwem gości 2:1, natomiast w rewanżu we Florencji padł wynik 0:0, co dało awans do kolejnej rundy "Fioletowym". W ćwierćfinale Fiorentina została wyeliminowana przez Celtic F.C., który najpierw wygrał u siebie 3:0, a później awans do półfinału zapewniła mu przegrana tylko 0:1[36]. W 1972 roku w drużynie "Violi" zadebiutował Giancarlo Antognoni, który na Stadio Comunale spędził piętnaście kolejnych sezonów i rozegrał dla swojego klubu 341 ligowych pojedynków[37]. W tym samym roku Fiorentina przegrała w finale Pucharu Mitropa z obrońcą tytułu – bośniackim zespołem Čelik Zenica[38]. 3 czerwca 1973 roku włoska drużyna wystąpiła w finale Pucharu Anglo-Włoskiego, w którym przegrała jednak 1:2 z Newcastle United[39]. W sezonie 1974/1975 Fiorentina zajęła ósme miejsce w rozgrywkach ligowych[40], jednak po raz czwarty w historii wywalczyła Puchar Włoch[41]. W finałowym pojedynku rozegranym na Stadio Olimpico w Rzymie "Fioletowi" pokonali Milan 3:2, a gole dla zwycięzców zdobywali kolejno Gianfranco Casarsa, Vincenzo Guerini i Paolo Rosi. W 1975 roku "Gigliati" odnieśli zwycięstwo w Pucharze Ligi Anglo-Włoskiej, a w finałowym dwumeczu dwukrotnie wygrali 1:0 z West Hamem United[42]. Podczas rozgrywek włoskiej ligi 1976/1977 Fiorentina po raz pierwszy od piętnastu lat zajęła miejsce na podium i zakończyła ligowe zmagania na trzeciej pozycji[43]. W kolejnym sezonie Fiorentina notowała już znacznie gorsze wyniki w Serie A i ostatecznie uplasowała się dopiero na trzynastej lokacie[44]. Utrzymanie zapewniła sobie dzięki lepszej sytuacji bramkowej niż Genoa CFC i US Foggia, które mając tyle samo punktów co "Fioletowi" spadli do Serie B. W sezonie 1978/1979 Fiorentina powróciła do górnej części tabeli i zajęła w lidze siódme miejsce[45].

Era Pontello i kłopoty drużyny[edytuj | edytuj kod]

Sócrates był zawodnikiem "Violi" przez jeden sezon

W 1980 roku klub został sprzedany Flaviowi Pontello[46], który razem ze swoją rodziną szybko dokonał zmiany hymnu i herbu drużyny. Decyzja ta doprowadziła do wielu skarg ze strony fanów włoskiej drużyny, jednak Pontello kupił do Fiorentiny także wielu cenionych piłkarzy – Francesca Grazianiego i Eralda Pecciego z Torino, Daniela Bertoniego z Sevilli, Danielego Massaro z Monzy i młodego Pietra Vierchowoda z Sampdorii. W 1981 roku nowym trenerem zespołu został Giancarlo De Sisti, który w sezonie 1981/1982 zdobył z Fiorentiną wicemistrzostwo Włoch[47]. "Viola" przez długi okres zajmowała w ligowej tabeli pierwsze miejsce i straciła je dopiero w ostatniej kolejce sezonu[46]. W niej Fiorentina bez leczącego kontuzję Giancarla Antognoniego zremisowała 0:0 z Cagliari Calcio, a w spotkaniu tym nie został uznany prawidłowo zdobyty gol Francesca Grazianiego[46]. "Fioletowi" stracili w ten sposób mistrzostwo kraju na rzecz Juventusu, który po bramce Liama Brady'ego z rzutu karnego wygrał 1:0 z US Catanzaro. Sytuacja ta rozpoczęła konflikt na linii Fiorentina–Juventus, który trwa do dziś. W kolejnych dwóch latach "Viola" zajęła w tabeli pierwszej ligi kolejno piąte[48] i trzecie miejsce[49]. Następnie rozpoczął się okres, w którym Fiorentina bardzo dobre miejsca w lidze przeplatała ze słabymi występami i pozycjami w środku tabeli[46]. Do zespołu zostali sprowadzeni między innymi Ramón Díaz oraz młody Roberto Baggio, jednak następnie w klubie zaczęły narastać problemy ekonomiczne[46]. Flavio Pontello postanowił zrezygnować z funkcji prezesa i sprzedać klub.

Dunga rozegrał dla Fiorentiny ponad 100 pojedynków w Serie A

Fiorentina nie była w stanie włączyć się do walki o mistrzostwo Włoch i zajmowała miejsca w środku tabeli. Problemy finansowe drużyny okazały się na tyle poważne, że z klubu musiało zostać sprzedanych wielu piłkarzy, między innymi Daniela Passarellę, Giovanniego Gallego i Danielego Massaro. W sezonie 1989/1990 "Viola" walczyła tylko o utrzymanie w Serie A[50], jednak zdecydowanie lepiej radziła sobie w Pucharze UEFA. W pierwszej rundzie piłkarze Fiorentiny po serii rzutów karnych zapewnili sobie zwycięstwo z Atlético Madryt i awans do 1/16 finału. W niej spotkali się z FC Sochaux-Montbéliard, jednak oba pojedynki między tymi zespołami zakończyły się remisami. O awansie znów musiały zadecydować rzuty karne, które zakończyły się zwycięstwem Fiorentiny. W trzeciej rundzie "Viola" wyeliminowała Dynamo Kijów, z którym wygrała 1:0 na Stadio Comunale i zremisowała 0:0 na wyjeździe. W ćwierćfinale Fiorentina dwukrotnie pokonała 1:0 AJ Auxerre, a w półfinale dzięki różnicy bramek strzelonych na wyjeździe okazała się lepsza od Werderu Brema. W finale rozgrywek "Gigliati" spotkali się z Juventusem. Mecz w Turynie zakończył się wygraną "Starej Damy" 3:1, w rewanżu we Florencji padł wynik 0:0 i triumfatorem Pucharu UEFA został Juventus[51]. Przed Mistrzostwami Świata we Włoszech z Fiorentiny sprzedano Roberta Baggio, który trafił właśnie do Juventusu[46]. Doprowadziło to do fali protestów ze strony kibiców, w efekcie czego prezes klubu, Lorenzo Righetti, zrezygnował z zajmowanego przez siebie stanowiska[46].

Spadek do drugiej ligi, odrodzenie i kolejne sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Francesco Toldo przez osiem lat rozegrał dla "Violi" 266 ligowych meczów, po czym w 2001 roku został sprzedany do Interu Mediolan

W 1990 roku nowym prezesem klubu został Mario Cecchi Gori, natomiast nowym trenerem – Sebastião Lazaroni[52]. Brazylijczyk z roli szkoleniowca został jednak zastąpiony już w 1991 roku przez Luigiego Radicego[52]. W sezonach 1990/1991 oraz 1991/1992 Fiorentina zajmowała w Serie A dwunaste miejsca[53][54]. W 1991 roku do klubu kupiono Gabriela Batistutę[52], a nazwę stadionu zmieniono na Stadio Artemio Franchi[55]. W 1992 roku drużynę "Fioletowych" zasilili natomiast między innymi doświadczeni Stefan Effenberg, Fabrizio Di Mauro i Brian Laudrup[52]. Na placu Santa Croce zorganizowano prezentację zespołu, na którą przybyło mnóstwo kibiców[52]. Fani drużyny pokupowali tysiące karnetów na zbliżający się sezon 1992/1993 licząc na włączenie się Fiorentiny do walki o mistrzostwo Włoch[52]. Klub oraz nowi zawodnicy zupełnie jednak zawiedli i "Gigliati" zajmując w lidze szesnaste miejsce spadli do Serie B[56]. Z drużyny odeszło wielu podstawowych zawodników, natomiast nowym trenerem Fiorentiny został Claudio Ranieri[52]. Klub z Florencji zwyciężył rozgrywki drugiej ligi w sezonie 1993/1994 i powrócił do Serie A[57]. Do zespołu sprowadzono między innymi Portugalczyka Rui Costę z SL Benfica i Brazylijczyka Márcia Santosa z Girondins Bordeaux. 5 listopada 1993 roku zmarł prezes Fiorentiny Mario Cecchi Gori[52], którego na stanowisku zastąpił jego syn – Vittorio[52]. Sezon 1994/1995 klub zakończył na dziesiątej pozycji w tabeli[58].

Gabriel Batistuta zdobył dla Fiorentiny 168 bramek w 269 ligowych spotkaniach

Odrodzenie Fiorentiny nastąpiło w sezonie 1995/1996. Drużyna po raz pierwszy od dwunastu lat zajęła w Serie A miejsce na podium kończąc rozgrywki na trzeciej lokacie[59]. Klub wywalczył też Puchar Włoch, a w finałowym dwumeczu pokonał 3:0 Atalantę Bergamo[60]. Radość na stadionie trwała do godziny czwartej nad ranem, a na obiekcie było zgromadzonych 40 tysięcy widzów[52]. Fiorentina udany rok 1996 zakończyła zdobyciem Superpuchar Włoch, a w finale rozegranym na San Siro pokonała po dwóch golach Gabriela Batistuty 2:1 mistrza kraju – AC Milan[52]. Następnie Fiorentina rozpoczęła rywalizację w Pucharze Zdobywców Pucharów. W pierwszej rundzie pokonała Glorię Bystrzyca remisując 1:1 na wyjeździe i wygrywając 1:0 u siebie. Następnie "Viola" wyeliminowała Spartę Praga – zwyciężyła 2:1 na Stadio Comunale i zremisowała 1:1 na Stadionie Letná. W ćwierćfinale Fiorentina pokonała SC Braga zwyciężając 2:0 w Portugalii i przegrywając 0:1 we Włoszech. W półfinale podopieczni Claudia Ranieriego spotkali się z Barceloną. Pojedynek na Camp Nou zakończył się remisem 1:1, jednak na Stadio Comunale Barcelona wygrała 2:0 i awansowała do finału, w którym pokonała później Paris Saint-Germain[61]. W 1997 roku nastąpiła zmiana na stanowisku szkoleniowca Fiorentiny – Claudio Ranieri został zastąpiony przez Alberta Malesaniego[52]. W sezonie 1997/1998 "Viola" zajęła w lidze piąte miejsce[62]. Prezes Cecchi Gori oczekiwał jednak sukcesów, dlatego też zwolnił Malesaniego i zastąpił go Giovannim Trapattonim[52]. Podczas rozgrywek 1998/1999 Fiorentina długo zajmowała pierwszą pozycję w tabeli[52], jednak ostatecznie uplasowała się dopiero na trzeciej lokacie[63]. Pozwoliło jej to na awans do Ligi Mistrzów po 30 latach przerwy[52]. "Gigliati" rozpoczęli rywalizację w Champions League od trzeciej rundy eliminacyjnej, w której pokonali w dwumeczu 5:1 Widzew Łódź. W pierwszej rundzie grupowej Fiorentina uplasowała się na drugiej pozycji za Barceloną, wyprzedziła Arsenal FC i AIK Solna. W drugiej rundzie grupowej zajęła trzecie miejsce za Manchesterem United i Valencią i odpadła z rozgrywek[64]. Ligowe zmagania "Viola" zakończyła na siódmej lokacie[65], a po ich zakończeniu działacze klubu sprzedali swojego najlepsza strzelca w historii – Gabriela Batistutę do Romy[52].

Bankructwo klubu[edytuj | edytuj kod]

Rui Costa po ogłoszeniu bankructwa Fiorentiny został sprzedany do Milanu

Sezon 2000/2001 Fiorentina rozpoczęła pod wodzą Turka Fatiha Terima, który już w lutym 2001 roku zakończył pracę w klubie[66]. Nowy dyrektor zespołu – Mario Sconcerti mimo uchybień regulaminowych na stanowisko trenera zatrudnił Roberta Manciniego[66]. Drużyna zajęła w lidze dziewiąte miejsce[67], wywalczyła jednak szósty w historii klubu Puchar Włoch wygrywając w dwumeczu z Parmą. W pojedynku na Stadio Ennio Tardini "Fioletowi" zwyciężyli 1:0 po bramce Paola Vanoliego, natomiast na własnym boisku zremisowali 1:1 po golu Nuno Gomesa[68]. Następnie ujawniono fatalny stan finansowy zespołu[66], jego długi sięgały 50 milionów dolarów, a prezes Vittorio Cecchi Gori spłacił tylko niewielką część tej sumy. Przed rozpoczęciem sezonu 2001/2002 Fiorentina wysprzedała wielu swoich podstawowych zawodników, wśród nich znaleźli się między innymi Francesco Toldo i Rui Costa[66]. Na Stadio Comunale pozostał między innymi Enrico Chiesa, jednak w piątej kolejce doznał kontuzji, która wyeliminowała go z gry do końca rozgrywek[66]. Na stanowisku trenera Roberta Manciniego zastąpił Ottavio Bianchi, następnie szkoleniowcem znowu został Luciano Chiarugi, jednak zmiany te nie pomogły Fiorentinie[66]. "Viola" w tabeli Serie A zajęła dopiero siedemnaste miejsce i spadła do drugiej ligi, a oprócz tego przegrała w Superpucharze Włoch z Romą[69].

1 sierpnia 2002 roku Włoski Związek Piłki Nożnej nie przyjął znajdującej się w fatalnej sytuacji Fiorentiny do rozgrywek drugiej ligi i zdegradował ją do Serie C2[66]. Kierownictwo "Fioletowych" zmieniło nazwę klubu na Florentia Viola i sprzedała wszystkich oprócz Angela Di Livio podstawowych piłkarzy. Zespołowi udało się zająć pierwsze miejsce w czwartej lidze[70], a napastnik Christian Riganò zdobył 30 goli[70]. Następnie działacze drużyny zmienili jej nazwę na ACF Fiorentina. W sierpniu działacze włoskiego związku przeprowadzili reorganizację Serie B, zwiększyli liczbę grających w niej drużyn z 20 do 24 i przywrócili do niej Genoę, Catanię, Salernitanę oraz Cosenzę[71][70]. Cosenza nie zgłosiła się jednak do rozgrywek, a kierownictwo włoskiego związku do drugiej ligi przesunęło Fiorentinę, która miała grać o jedną klasę rozgrywek niżej[70]. W sezonie 2003/2004 "Fioletowi" zajęli w Serie B szóste miejsce i dzięki wygraniu baraży z Perugią Calcio powrócili do pierwszej ligi[72]. Najpierw "Gigliati" pokonali rywali 1:0, a następnie zremisowali 1:1. Autorem obu trafień dla Fiorentiny był Enrico Fantini[70]. W 2004 roku nowym prezesem zespołu został Diego Della Valle – biznesmen, który przedstawił burmistrzowi Florencji, Leonardowi Domeniciemu, najkorzystniejszą ofertę spośród wszystkich inwestorów[70].

Stabilizacja[edytuj | edytuj kod]

Martin Jørgensen został graczem "Violi" po zakończeniu Mistrzostw Europy 2004, na których razem ze swoją reprezentacją dotarł do ćwierćfinału

Fiorentina rozpoczęła sezon 2004/2005 od przegranej 0:1 z Romą. Przed zakończeniem 2004 roku klub zajmował w tabeli siódme miejsce[73], jednak od początku 2005 roku zaczął grać o wiele gorzej i spadł do strefy spadkowej[73]. 23 stycznia nowym trenerem drużyny został Dino Zoff[73]. Fiorentina zapewniła sobie utrzymanie w lidze dopiero w ostatniej kolejce, w której wygrała 3:0 z Brescią Calcio[73]. "Viola" uplasowała się na szesnastej pozycji i tylko dzięki lepszej sytuacji bramkowej wyprzedziła Parmę oraz Bolognę, które musiały rozegrać między sobą baraż o utrzymanie[74]. Przed rozpoczęciem sezonu 2005/2006, 10 czerwca 2005 roku nowym szkoleniowcem Fiorentiny został Cesare Prandelli[73]. Do klubu sprowadzono między innymi napastnika Lukę Toniego z US Palermo oraz bramkarza Sébastiena Freya z Parmy. Fiorentina stworzyła silny skład opierający się na takich zawodnikach jak Frey, Dario Dainelli, Tomáš Ujfaluši, Alessandro Gamberini, Cristian Brocchi, Martin Jørgensen, Adrian Mutu, Toni czy młodzi Riccardo Montolivo i Giampaolo Pazzini. "Fioletowi" w końcowej tabeli Serie A zajęli czwarte miejsce i wywalczyli sobie prawo startu w eliminacjach Ligi Mistrzów[75]. Luca Toni z 31 golami na koncie został królem strzelców rozgrywek i pobił tym samym rekord wszech czasów pod względem liczby strzelonych bramek w jednym sezonie Serie A[73]. Sam klub ustanowił natomiast rekord pod względem liczby wygranych meczów (22) oraz wygranych meczów na własnym stadionie (16)[73]. Fiorentina została jednak oskarżona o udział w aferze Calciopoli związanej z ustawianiem meczów[73].

Giampaolo Pazzini w 2005 roku kosztował kierownictwo Fiorentiny ponad sześć milionów euro

14 lipca 2006 roku decyzją trybunału sportowego "Violę" zdegradowano do Serie B i ukarano dwunastoma ujemnymi punktami na starcie rozgrywek oraz zakazem występów w kolejnej edycji Ligi Mistrzów[73]. Działacze Fiorentiny odwołali się od tej decyzji i karę zmieniono – sąd apelacyjny włoskiej federacji piłkarskiej anulował degradację i ukarał klub 19 ujemnymi punktami na starcie kolejnego sezonu Serie A[73]. Decyzja o pozbawieniu możliwości startu w Champions League została podtrzymana. 27 października 2006 roku Sąd Arbitrażowy zdecydował o zmniejszeniu kary dla Fiorentiny do 15 karnych punktów[73]. 30 marca 2007 roku komisja odwoławcza CONI oczyściła "Fioletowych" ze wszystkich zarzutów, lecz punkty, które im odebrano nie zostały zwrócone[73]. Mimo kary punktowej i zamieszania spowodowanego całą tą sprawą sezon 2006/2007 Fiorentina zakończyła na szóstym miejscu w Serie A i zapewniła sobie prawo startu w Pucharze UEFA[76]. Adrian Mutu i Luca Toni strzelili po 16 bramek stając się jednym z najskuteczniejszych duetów napastników w tegorocznych rozgrywkach. Występy w Pucharze UEFA 2007/2008 "Gigliati" rozpoczęli od wyeliminowania FC Groningen po rzutach karnych, bowiem dwa poprzednie spotkania zakończyły się remisami 1:1. Fiorentina rozpoczęła zatem rywalizację w rundzie grupowej i wspólnie z Villarrealem i AEK-iem Ateny awansowała do 1/16 finału. W niej "Viola" wygrała w dwumeczu 3:1 z Rosenborg BK, a następnie wyeliminowała Everton F.C. po rzutach karnych. W ćwierćfinale zespół z Florencji spotkał się z PSV, z którym najpierw wygrał 2:0, później zremisował 1:1.

Adrian Mutu trafił do Fiorentiny w 2006 roku z Juventusu

W półfinale Fiorentina trafiła na Glasgow Rangers. Zarówno mecz w Szkocji jak i we Włoszech zakończył się bezbramkowym remisem, jednak Rangersi wygrali 4:2 w serii rzutów karnych i wyeliminowali "Fioletowych"[77]. W lidze Fiorentina zajęła czwarte miejsce i zapewniła sobie prawo startu w eliminacjach Ligi Mistrzów[78]. Kibice klubu za nienaganność i entuzjazm zostali nagrodzeni tytułem "Viola Fair"[79], natomiast Cesare Prandelli otrzymał "Złotą Ławkę"[79]. Prezydent UEFA Michel Platini podał styl rządzenia klubem i zachowanie kibiców jako przykład do naśladowania[79]. Latem 2008 roku zespół był jednym z najaktywniejszych na rynku transferowym. Na Stadio Artemio Franchi sprowadzono między innymi Juana Manuela Vargasa[80], Stevana Joveticia[81] i Alberta Gilardino[82], który razem z Adrianem Mutu stworzył jeden z najlepszych duetów napastników w lidze[83]. Fiorentinę opuścili za to między innymi Fabio Liverani[84], Christian Vieri[85] i Tomáš Ujfaluši[86]. W Champions League Fiorentina zajęła trzecie miejsce w rundzie grupowej[87] i zgodnie z zasadami rozpoczęła rywalizację w Pucharze UEFA. Z tych rozgrywek Fiorentina została jednak wyeliminowana w 1/16 finału przez Ajax Amsterdam, z którym najpierw przegrała 0:1, a następnie zremisowała 1:1[88]. Od początku ligowych zmagań "Fioletowi" włączyli się do walki o miejsce dające awans do europejskich pucharów. Rywalizację w Serie A rozpoczęli od remisu 1:1 z Juventusem po golu Alberta Gilardino w 89. minucie[89]. Ostatecznie w lidze zajęli czwarte miejsce i zapewnili sobie prawo startu w eliminacjach Ligi Mistrzów. 24 września 2009 roku z funkcji prezesa klubu zrezygnował Andrea Della Valle[90]. Na początku 2010 roku z Florencji odeszli Dario Dainelli i Martin Jørgensen, a nowym kapitanem zespołu został Riccardo Montolivo[91]. 29 stycznia 2010 roku napastnik Fiorentiny – Adrian Mutu otrzymał pozytywny wynik testów dopingowych. W jego organizmie wykryto sibutraminę, którą zawierają leki odchudzające. Testy zostały przeprowadzone po ligowym pojedynku z Bari oraz rewanżowym spotkaniu Pucharu Włoch z Lazio. W dwumeczu z rzymskim zespołem Rumun strzelił 2 gole, a Fiorentina zwyciężyła 3:2. Włoski Trybunał Antydopingowy nałożył na zawodnika karę 9–miesięcznej dyskwalifikacji[92][93][94][95]. Fiorentina rozgrywki Serie A 2009/2010 zakończyła na 11. pozycji i nie uzyskała awansu do europejskich pucharów. W Lidze Mistrzów dotarli do 1/8 finału, w którym zostali wyeliminowani przez Bayern Monachium różnicą goli strzelonych na wyjeździe. W pierwszym spotkaniu wygranym przez niemiecką drużynę 2:1, zwycięskiego gola z pozycji spalonej (w 89 minucie spotkania) zdobył Miroslav Klose. Postawę sędziego skrytykował wówczas między innymi kapitan Fiorentiny – Riccardo Montolivo oraz sam szef FIFA Sepp Blatter[96]. W sezon 2010/11 Fiorentina pozyskała m.in. Artura Boruca, Harisa Seferovicia, Alessio Cerciego oraz Adema Ljajicia. W czerwcu 2010 roku ogłoszono następcę Cesare Prandelliego. Nowym trenerem zespołu został Serb Siniša Mihajlović. Rozgrywki ligowe Viola zakończyła na dziewiątym miejscu. W kolejnym sezonie 2011/12 do klubu przybyli: Valon Behrami, Matija Nastasić, Mattia Cassani i Andrea Lazzari. Natomiast zespół opuścili: Sebastien Frey, Adrian Mutu, Gaetano D'Agostino oraz Matthias Lepiller. W grudniu ze stanowiska trenera zwolniono Mihajlovicia i zatrudniono Delio Rossiego. Pod wodzą nowego trenera Fiorentina zakończyła sezon na 13 miejscu. W 2012 roku po raz kolejny zmieniono trenera kluby. Nowym szkoleniowcem został Vincenzo Montella. Do klubu zostali sprowadzeni: Amauri, Ruben Olivera, Mounir El Hamdaoui, Emiliano Viviano, Alberto Aquilani, David Pizarro, Stefan Savić oraz Luca Toni. Klub opuścili wtedy m.in. : Alessandro Gamberini, Valon Behrami, Alessio Cerci, Riccardo Montolivo oraz Haris Seferović. W zimowym okienku transferowym klub pozyskał hiszpańskiego napastnika Villarreal CF Giuseppe Rossiego oraz polskiego pomocnika Legii Warszawa Rafała Wolskiego. Ponadto klub zasilił na zasadzie wypożyczenia Mohamed Sissoko. Fiorentina zakończyła sezon na czwartym miejscu i tym samym po kilku latach zapewniła sobie baraże o Ligę Europejską.

Stevan Jovetić przybył do Fiorentiny w 2008 roku. W barwach Violi rozegrał 116 spotkań strzelając 35 goli

W letnim okienku transferym uprzedzającym sezon 2012/13 Viola dokonała wiele ciekawych transferów. Pozyskała: Joaquína, Massimo Ambrosiniego oraz niemieckiego super strzelca Mario Gomeza. Do Manchesteru City został sprzedany najlepszy snajper drużyny Stevan Jovetić, zaś do AS Romy odszedł Adem Ljajić.

Sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Krajowe[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Poszczególne sezony[edytuj | edytuj kod]

Wyniki ze wszystkich sezonów Fiorentiny

Źródło: RSSSF

Obecny skład[edytuj | edytuj kod]

Stan na 26 stycznia 2014[97].
Nr Poz. Piłkarz
1 BR Brazylia Neto
2 OB Argentyna Gonzalo Rodríguez
4 OB Argentyna Facundo Roncaglia
5 OB Niemcy Marvin Compper
6 OB Egipt Ahmad Hidżazi
7 PO Chile David Pizarro
8 PO Czarnogóra Marko Bakić
9 NA Chorwacja Ante Rebić
10 PO Włochy Alberto Aquilani
11 PO Kolumbia Juan Cuadrado
12 BR Włochy Cristiano Lupatelli
14 PO Chile Matías Fernández
15 OB Czarnogóra Stefan Savić
17 PO Hiszpania Joaquín
18 PO Urugwaj Matías Vecino
Nr Poz. Piłkarz
20 PO Hiszpania Borja Valero
21 PO Włochy Massimo Ambrosini
23 OB Włochy Manuel Pasqual (kapitan)
25 BR Włochy Antonio Rosati (wypożyczony z Napoli)
27 PO Polska Rafał Wolski
30 NA Brazylia Ryder Matos
31 PO Włochy Leonardo Capezzi
32 NA Włochy Alessandro Matri (wypożyczony z Milanu)
33 NA Niemcy Mario Gomez
40 OB Serbia Nenad Tomović
49 NA Włochy Giuseppe Rossi
66 PO Peru Juan Manuel Vargas
72 PO Słowenia Josip Iličič
83 PO Urugwaj Rubén Olivera
88 OB Brazylia Anderson (wypożyczony z Manchesteru United)

Piłkarze[edytuj | edytuj kod]

Zwycięzcy mistrzostw świata

Zwycięzcy mistrzostw Europy

Mistrzowie olimpijscy

Królowie strzelców Serie A[98]

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

Chronologiczna lista prezesów klubu od 1926 roku:[101]
 
Prezes Lata
markiz Luigi Ridolfi 1926–1942
Scipione Picchi 1942–1945
Arrigo Paganelli 1945–1946
Igino Cassi 1946–1947
Ardelio Allori 1947–1948
Carlo Antonini 1948–1951
Enrico Befani 1951–1961
 
Prezes Lata
Enrico Longinotti 1961–1965
Nello Baglini 1965–1971
Ugolino Ugolini 1971–1977
Rodolfo Melloni 1977–1979
Enrico Martellini 1979–1980
Ranieri Pontello 1980–1986
Pier Cesare Baretti 1986–1987
 
Prezes Lata
Lorenzo Righetti 1987–1990
Mario Cecchi Gori 1990–1993
Vittorio Cecchi Gori 1993–2002
Ugo Poggi 2002
Ottavio Bianchi 2002
Gino Salica 2002–2004
Andrea Della Valle 2004–2009
 
Prezes Lata
Mario Cognigni 2009–2010
Andrea Della Valle 2010–

Trenerzy[edytuj | edytuj kod]

Chronologiczna lista trenerów klubu od 1926 roku:[102]
Claudio Ranieri zdobył z Fiorentiną dwa Puchary Włoch
Roberto Mancini pracował w klubie przez niecały rok
Cesare Prandelli – prowadził klub przez pięć sezonów (2005-2010)
 
Trener Lata
Węgry Károly Csapkay 1926–1928
Węgry Károly Csapkay 1928–1930
Węgry Gyula Feldmann
Węgry Gyula Feldmann 1930–1931
Austria Hermann Felsner 1931–1933
Węgry William Rady 1933
Węgry Ferenc Ging 1933–1934
Włochy Guido Ara 1934–1937
Włochy Ottavio Baccani 1937–1938
Węgry Ferenc Molnar 1938
Austria Rudolf Soutschek 1938–1939
Włochy Giuseppe Galluzzi 1939–1945
Włochy Guido Ara 1946
Włochy Renzo Magli 1946–1947
Węgry Imre Senkey 1947
Włochy Luigi Ferrero 1947–1951
Włochy Renzo Magli 1951–1953
Włochy Fulvio Bernardini 1953–1958
Węgry Lajos Czeizler 1958–1959
Włochy Luigi Ferrero 1959
Argentyna Luis Carniglia 1959–1960
Włochy Giuseppe Chiappella 1960
Węgry Nándor Hidegkuti 1960–1962
Włochy Ferruccio Valcareggi 1962–1964
Włochy Giuseppe Chiappella 1964–1967
Włochy Luigi Ferrero 1967–1968
Włochy Andrea Bassi 1968
Argentyna Bruno Pesaola 1968–1971
Włochy Oronzo Pugliese 1971
Szwecja Nils Liedholm 1971–1973
Włochy Luigi Radice 1973–1974
Włochy Nereo Rocco 1974–1975
Włochy Carlo Mazzone 1975–1977
 
Trener Lata
Włochy Mario Mazzoni 1977–1978
Włochy Giuseppe Chiappella 1978
Włochy Paolo Carosi 1978–1981
Włochy Giancarlo De Sisti 1981–1985
Włochy Ferruccio Valcareggi 1985
Włochy Aldo Agroppi 1985–1986
Włochy Eugenio Bersellini 1986–1987
Szwecja Sven-Göran Eriksson 1987–1989
Włochy Bruno Giorgi 1989–1990
Włochy Francesco Graziani 1990
Brazylia Sebastião Lazaroni 1990–1991
Włochy Luigi Radice 1991–1993
Włochy Aldo Agroppi 1993
Włochy Luciano Chiarugi 1993
Włochy Claudio Ranieri 1993–1997
Włochy Alberto Malesani 1997–1998
Włochy Giovanni Trapattoni 1998–2000
Turcja Fatih Terim 2000–2001
Włochy Luciano Chiarugi 2001
Włochy Roberto Mancini 2001
Włochy Ottavio Bianchi 2001–2002
Włochy Luciano Chiarugi 2002
Włochy Eugenio Fascetti 2002
Włochy Pietro Vierchowod 2002
Włochy Alberto Cavasin 2002–2003
Włochy Emiliano Mondonico 2003–2004
Włochy Sergio Buso 2004–2005
Włochy Dino Zoff 2005
Włochy Cesare Prandelli 2005–2010
Serbia Siniša Mihajlović 2010–2011
Włochy Delio Rossi 2011-2012
Włochy Vincenzo Montella 2012-

Stadion[edytuj | edytuj kod]

Stadio Artemio Franchi

Fiorentina swoje domowe mecze rozgrywa na Stadio Artemio Franchi. Obiekt był budowany od 1930 roku i oddany do użytku w 1931 roku, natomiast pierwszy mecz rozegrano na nim 13 września. Projektantem obiektu był Pier Luigi Nervi. Stadion mieści się we Florencji, niecałe pięć kilometrów od zjazdu z autostrady A1 Mediolan–Neapol. Obiekt może pomieścić 47 495 widzów i jest podzielony na pięć trybun – Fiesole, Ferrovia, Maraton, trybuna główna i trybuna honorowa. Stadion liczy łącznie 145 miejsc prasowych, 32 556 odkrytych i 13 932 zadaszonych. Wymiary boiska piłkarskiego to 105 × 68 metrów. Najwięcej kibiców było obecnych na spotkaniu Fiorentiny z Interem, które odbyło się 25 listopada 1984 roku. Wówczas na trybunach znajdowało się 58 271 osób. Stadio Artemio Franchi było jedną z aren Mistrzostw Świata 1990. W przeszłości obiekt był wielokrotnie przebudowywany, między innymi bieżnię lekkoatletyczną zastąpiono dodatkową trybuną. Do 1991 roku stadion nosił nazwę "Stadio Comunale", później nazwano go imieniem Artemia Franchiego – byłego prezesa klubu i Włoskiego Związku Piłki Nożnej[103].

Kibice[edytuj | edytuj kod]

Kibice z ugrupowania Curva Fiesole

Fani Fiorentiny podzieleni są na dwie główne grupy kibicowskie – Curva Fiesole i Curva Marione[104]. Grupy te nie współpracują ze sobą, obie dopingują swoją drużynę oddzielnie[104]. Początkowo kibice "Violi" byli zjednoczeni w grupie Curva Fiesole, jednak ze względu na zamieszanie z meczowymi karnetami w 1994 roku została utworzone Curva Ferrovia[104]. Fani klubu są apolityczni, wcześniej wyznawali poglądy lewicowe[104]. W skład ugrupowania Curva Fiesole wchodzą między innymi licząca najwięcej członków Colletivo Autonomo Viola, a także Settebello i Vieusseux[104]. Curva Ferrovia to takie organizacje jak Onda d'urto (poprzednio Alcool Camp) i Direttivo[104].

Za największych wrogów kibice Fiorentiny uważają takie kluby jak Juventus, AS Roma, Inter Mediolan i SSC Napoli[104]. Fani zespołu nie lubią się również ze zwolennikami Milanu, Lazio Rzym, Bologni, Salernitany Calcio, Genoi, Sieny, Pisy Calcio i US Palermo[104]. Większość tych konfliktów spowodowanych jest różnicą poglądów, zwłaszcza politycznych, bowiem kibice "Fioletowych" na ogół nie tolerują między innymi drużyn, których fani wyznają poglądy prawicowe.

Kibice Fiorentiny znajdują się w dobrych stosunkach z kilkoma innymi włoskimi klubami. Wśród nich są między innymi Torino FC i Hellas Werona, fani których podobnie jak kibice "Violi" są w konflikcie ze zwolennikami Juventusu[104]. Oprócz tego fani Fiorentiny mają zgodę z AS Livorno Calcio[104], Modeną i mniej znanymi US Catanzaro i Valdelsa FC. Fani "Fioletowych" są także w dobrych stosunkach z wielokrotnym mistrzem PortugaliiSportingiem Lizbona[105].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Fiorentina pod wodzą trenera Belliniego (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  2. Italy 1931/32 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  3. Italy – Serie A Top Scorers (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  4. Italy 1933/34 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  5. Italy 1934/35 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  6. Italy 1935/36 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  7. Italy 1936/37 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  8. Italy 1937/38 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  9. Italy 1938/39 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  10. 10,0 10,1 Powrót do Serie A i pierwszy puchar Włoch 1939/1940 (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  11. Italy – Coppa Italia History (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  12. Italy 1940/41 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  13. Italy 1941/42 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  14. Italy 1942/43 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  15. Italy 1945/46 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  16. Italy 1946/47 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  17. Italy 1951/52 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  18. Italy 1953/54 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  19. 19,0 19,1 Pierwsze mistrzostwo Włoch (sezon 1955/1956) (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  20. Italy 1955/56 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  21. Campionato 1955 – 56 (wł.). atf-firenze.it. [dostęp 17.03.2009].
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 Złote 10-lecie, zdobycie drugiego mistrzostwa oraz 4 innych pucharów (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  23. Champions' Cup 1956-57 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  24. Coppa Italia 1958 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  25. Coppa Italia 1960 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  26. Italy 1960/61 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  27. Coppa Italia 1961 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  28. 28,0 28,1 Cup Winners' Cup 1960-61 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  29. 29,0 29,1 Italy 1964/65 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  30. Mitropa Cup 1965 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  31. Coppa Italia 1966 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  32. Mitropa Cup 1966 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  33. Italy 1968/69 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  34. 34,0 34,1 Italy 1964/65 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  35. Italy 1969/70 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  36. Champions' Cup 1969-70 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  37. Antognoni, Giancarlo (ang.). nationalfootballteams.com. [dostęp 17.03.2009].
  38. Mitropa Cup 1971/72 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  39. Anglo-Italian Cup 1973 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  40. Italy 1974/75 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  41. Coppa Italia 1974/75 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  42. Anglo-Italian League Cup (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  43. Italy 1976/77 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  44. Italy 1977/78 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  45. Italy 1978/79 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 46,4 46,5 46,6 Lata osiemdziesiąte (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  47. Italy 1981/82 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  48. Italy 1982/83 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  49. Italy 1983/84 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  50. Italy 1989/90 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  51. UEFA Cup 1989-90 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  52. 52,00 52,01 52,02 52,03 52,04 52,05 52,06 52,07 52,08 52,09 52,10 52,11 52,12 52,13 52,14 52,15 Spadek do Serii B i odrodzenie (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  53. Italy 1990/91 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  54. Italy 1991/92 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  55. Stadio Artemio Franchi (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  56. Italy 1992/93 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  57. Italy 1993/94 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  58. Italy 1994/95 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  59. Italy 1995/96 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  60. Coppa Italia 1995/96 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  61. Cup Winners' Cup 1996-97 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  62. Italy 1997/98 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  63. Italy 1998/99 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  64. UEFA Champions League 1999-2000 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  65. Italy 1999/2000 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  66. 66,0 66,1 66,2 66,3 66,4 66,5 66,6 Schyłek ery Vittorio Cecchi oraz bankructwo klubu 4 sierpnia 2002 (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  67. Italy 2000/01 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  68. Italy Cup 2000/01 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  69. Italy 2001/02 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  70. 70,0 70,1 70,2 70,3 70,4 70,5 Nadchodzi era Della Valle. Od Serie C2 do A (2002-2004) (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  71. Serie B a 24 squadre. C'è anche la Fiorentina (wł.). repubblica.it. [dostęp 17.03.2009].
  72. Italy 2003/04 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  73. 73,00 73,01 73,02 73,03 73,04 73,05 73,06 73,07 73,08 73,09 73,10 73,11 Seria A- utrzymanie i dwukrotne zakwalifikowanie się do Ligi Mistrzów (2004/2005) (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  74. Italy 2004/05 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  75. Italy 2005/06 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  76. Italy 2006/07 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  77. UEFA Cup 2007-08 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  78. Italy 2007/08 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  79. 79,0 79,1 79,2 Czwarte miejsce. Półfinał Pucharu UEFA oraz Fair Play Viola (2007/2008) (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 17.03.2009].
  80. Vargas and Comotto firm up Fiorentina (ang.). uefa.com. [dostęp 17.03.2009].
  81. Fiorentina finalise Jovetić switch (ang.). uefa.com. [dostęp 17.03.2009].
  82. Gilardino quits Milan for Fiorentina (ang.). fifa.com. [dostęp 17.03.2009].
  83. Giocatori – Gol segnati (wł.). corrieredellosport.it. [dostęp 17.03.2009].
  84. Liverani joins Palermo (ang.). skysports.com. [dostęp 17.03.2009].
  85. Mercato Nerazzurro (wł.). atalanta.it. [dostęp 17.03.2009].
  86. Ujfalusi clinches Atletico move (ang.). skysports.com. [dostęp 17.03.2009].
  87. UEFA Champions League 2008-09 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  88. UEFA Cup 2008-09 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  89. Italy 2008/09 (ang.). rsssf.com. [dostęp 17.03.2009].
  90. Łukasz Koszewski: Fiorentina bez prezydenta (pol.). igol.pl, 2009-09-24. [dostęp 2011-08-07].
  91. Ciążąca opaska kapitana (pol.). igol.pl. [dostęp 19.05.2010].
  92. Italian authorities demand one-year ban for Mutu (ang.). soccernet.espn.go.com. [dostęp 19.05.2010].
  93. Gwiazdor Serie A zawieszony za doping (pol.). sports.pl. [dostęp 19.05.2010].
  94. Mutu się "odchudzał". Nie zagra przez 9 miesięcy (pol.). tvn24.pl. [dostęp 19.05.2010].
  95. Mutu zawieszony na 9 miesięcy! (pol.). pilka.pl. [dostęp 19.05.2010].
  96. Montolivo: Zostaliśmy oszukani! (pol.). pilka.pl. [dostęp 19.05.2010].
  97. Players (ang.). violachannel.tv. [dostęp 2011-08-07].
  98. Italy – Serie A Top Scorers (ang.). rsssf.com. [dostęp 16.03.2009].
  99. Tyle samo goli uzyskał José Altafini
  100. Tyle samo goli uzyskał Sandro Mazzola
  101. I Presidenti della Fiorentina (wł.). geocities.com. [dostęp 16.03.2009].
  102. Gli allenatori della Fiorentina (wł.). geocities.com. [dostęp 16.03.2009].
  103. Stadio Artemio Franchi (pol.). acffiorentina.pl. [dostęp 16.03.2009].
  104. 104,0 104,1 104,2 104,3 104,4 104,5 104,6 104,7 104,8 104,9 Informacje na temat kibiców z Italii (pol.). fcinter.pl. [dostęp 16.03.2009].
  105. La storia del 7B (wł.). settebello.org. [dostęp 16.03.2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]