Józef Oleksy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Oleksy
JKRUK 20090524 JÓZEF OLEKSY BUSKO IMG 7314.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1946
Nowy Sącz
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 2015
Warszawa
Prezes Rady Ministrów
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 7 marca 1995
do 26 stycznia 1996
Poprzednik Waldemar Pawlak
Następca Włodzimierz Cimoszewicz
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 14 października 1993
do 3 marca 1995
Poprzednik Wiesław Chrzanowski
Następca Józef Zych
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 21 kwietnia 2004
do 5 stycznia 2005
Poprzednik Marek Borowski
Następca Włodzimierz Cimoszewicz
Wiceprezes Rady Ministrów, minister spraw wewnętrznych i administracji
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 21 stycznia 2004
do 21 kwietnia 2004
Poprzednik Krzysztof Janik
Następca Jerzy Szmajdziński (p.o.)
Przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej
Przynależność polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej
Okres urzędowania od 18 grudnia 2004
do 21 maja 2005
Poprzednik Krzysztof Janik
Następca Wojciech Olejniczak
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Brązowy Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Medal Komisji Edukacji Narodowej Wielki Krzyż Komandorski Orderu "Za Zasługi dla Litwy" Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą i Wstęgą Orderu Zasługi RFN
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Józef Oleksy (ur. 22 czerwca 1946 w Nowym Sączu, zm. 9 stycznia 2015 w Warszawie) – polski polityk.

W okresie PRL działacz PZPR i pierwszy sekretarz Komitetu Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej. Marszałek Sejmu w latach 1993–1995 i 2004–2005, premier Polski w latach 1995–1996, w 2004 wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w rządzie Leszka Millera, poseł na Sejm w latach 1989–2005 (X, I, II, III i IV kadencji), przewodniczący Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej (1996–1997) i Sojuszu Lewicy Demokratycznej (2004–2005), wiceprzewodniczący SLD w latach 2003–2004 i 2012–2015.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W młodości mieszkał w Nowym Sączu, był też ministrantem w parafii św. Małgorzaty w tym mieście[1]. Był absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie[2]. Ukończył studia na Wydziale Handlu Zagranicznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie. Uzyskał następnie stopień naukowy doktora nauk ekonomicznych.

Był dziekanem i wykładowcą na Wydziale Stosunków Międzynarodowych Akademii Finansów, wykładowcą Szkoły Głównej Handlowej. Zasiadał w radach nadzorczych KSP Polonia Warszawa SSA[3], J.W. Construction[4], J.W. Biochemical[5].

Działalność polityczna w PRL[edytuj | edytuj kod]

Od 1969 do 1990 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[6]. Zasiadał w prezydium zarządu głównego Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. W latach 1970–1978 był tajnym współpracownikiem wojskowego Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego. Przewodniczył Ogólnopolskiej Radzie Młodych Naukowców. Pełnił funkcję sekretarza komitetu uczelnianego PZPR w SGPiS. W 1977 przeszedł do pracy w aparacie partyjnym w Wydziale Pracy Ideowo-Wychowawczej KC PZPR. Od 1981 do X Zjazdu kierował biurem Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. W latach 1987–1989 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Białej Podlaskiej. W 1989 zajmował stanowisko ministra – członka Rady Ministrów ds. współpracy ze związkami zawodowymi. W tym samym roku po stronie rządowej uczestniczył w rozmowach okrągłego stołu.

Działalność polityczna w III RP[edytuj | edytuj kod]

W 1990 był jednym z założycieli powstałej na bazie PZPR Socjaldemokracji RP (m.in. zajmował funkcję przewodniczącego tego ugrupowania – od 28 stycznia 1996 do 6 grudnia 1997), w 1999 przystąpił do Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W latach 1989–1991 sprawował mandat posła na Sejm kontraktowy z ramienia PZPR, następnie do 2005 posła na Sejm I, II, III i IV kadencji wybieranego z listy SLD w okręgu siedleckim. Od maja do lipca 2004 był posłem do Parlamentu Europejskiego. W wyborach parlamentarnych w 2005 bezskutecznie kandydował do Senatu.

W latach 1993–1995 pełnił funkcję Marszałka Sejmu II kadencji. Od 7 marca 1995 do 7 lutego 1996 zajmował stanowisko prezesa Rady Ministrów. Ustąpił po oskarżeniu go przez ministra Spraw Wewnętrznych Andrzeja Milczanowskiego (zasiadającego w rządzie z ramienia prezydenta Lecha Wałęsy) o działalność szpiegowską na rzecz Rosji pod pseudonimem „Olin”[7]. Zarzuty te nie zostały potwierdzone.

Od stycznia do kwietnia 2004 zajmował stanowisko wicepremiera i ministra spraw wewnętrznych i administracji w rządzie Leszka Millera. Ponownie został wybrany na urząd Marszałka Sejmu IV kadencji 21 kwietnia 2004 po ustąpieniu Marka Borowskiego. Podał się do dymisji po niekorzystnym dla niego nieprawomocnym wyroku sądu lustracyjnego I instancji. 5 stycznia 2005 Sejm odwołał go z tej funkcji stosunkiem głosów 379 do 17 przy 48 wstrzymujących się.

Od 29 czerwca 2003 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego SLD, a 18 grudnia 2004 na III kongresie partii został wybrany na jej przewodniczącego, zastępując Krzysztofa Janika. Zrezygnował z tej funkcji 21 maja 2005. Od 29 marca 2007 do 1 lutego 2010 był bezpartyjny. 21 stycznia 2012 został powołany na przewodniczącego rady programowej SLD, a 28 kwietnia 2012 na V kongresie SLD został wybrany na wiceprzewodniczącego ugrupowania.

Należał także do Stowarzyszenia Ordynacka[8].

22 grudnia 2004 sąd lustracyjny pierwszej instancji orzekł, że Józef Oleksy, wbrew swojemu oświadczeniu, był w latach 1970–1978 tajnym współpracownikiem Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego. 21 października 2005 sąd II instancji podtrzymał zaskarżony wyrok. Józef Oleksy złożył kasację do Sądu Najwyższego, który 31 stycznia 2007 umorzył sprawę, uznając, że Józef Oleksy nie wpisując do oświadczenia lustracyjnego swojej współpracy z Agenturalnym Wywiadem Operacyjnym działał „w wyniku błędu”. Sąd Najwyższy uznał, że napisał on nieprawdę w oświadczeniu lustracyjnym, ale nie skłamał, gdyż przy wypełnianiu oświadczenia lustracyjnego miał być wprowadzony w błąd przez ówczesnego szefa Wojskowych Służb Informacyjnych kontradmirała Kazimierza Głowackiego, który w 1997 poinformował go (za pośrednictwem ministra obrony narodowej Stanisława Dobrzańskiego), że służba w tym wywiadzie nie podlega ujawnieniu w oświadczeniu[9].

W marcu 2007 portal internetowy tygodnika „Wprost[10] opublikował fragmenty stenogramu nagrań prywatnych wypowiedzi Józefa Oleksego z września 2006, dokonanych w biurze Aleksandra Gudzowatego. Były premier zarzucał w nich Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, iż w sposób nielegalny uzyskał składniki swojego majątku i nie będzie w stanie wyjaśnić źródeł jego pochodzenia. Wypowiadał się także negatywnie o innych liderach SLD Wojciechu Olejniczaku (nazwanym „narcyzem”) i Jerzym Szmajdzińskim (nazwanym „bucem nadętym”). Po ujawnieniu tej sprawy został zawieszony na 3 miesiące w SLD. 29 marca 2007 zrezygnował z członkostwa w partii[11].

Do SLD ponownie przyjęty został 1 lutego 2010[12]. 12 maja 2012 został wiceprzewodniczącym tej partii.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Grób Józefa Oleksego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (styczeń 2015)

Józef Oleksy był żonaty z Marią Oleksy. Miał dwoje dzieci: syna Michała i córkę Julię[13]. Był bratem Wacława Oleksego, konsula w Tallinnie[14].

Od 2005 zmagał się z nowotworem. Zmarł 9 stycznia 2015 po tygodniowym pobycie w warszawskim Centrum Onkologii[15]. Uroczystości pogrzebowe z udziałem przedstawicieli władz państwowych w tym prezydenta Bronisława Komorowskiego odbyły się 16 stycznia 2015 w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie[16][17]. Józef Oleksy został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[18].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Do osoby Józefa Oleksego odnosił się bezpośrednio tekst utworu „Łysy jedzie do Moskwy”[21], opublikowany na albumie Oddalenie (1995) Kazika oraz Las Maquinas de la Muerte (1999) grupy Kazik na Żywo[22], a konkretnie jego wizyty w Moskwie w 1995 na oficjalnych obchodach 50. rocznicy zakończenia II wojny światowej (Józef Oleksy zdecydował się na udział w nich wbrew woli prezydenta Lecha Wałęsy, w tym samym czasie trwała tzw. I wojna czeczeńska)[23]. Kazik Staszewski w jednym z wywiadów określił tę wizytę jako skandal[24].

Innym bezpośrednim odniesieniem do osoby Józefa Oleksego jest tekst piosenki „Krótki list do Józefa O.” (1997) autorstwa Leszka Czajkowskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pożegnanie Krajana. dts24.pl, 9 stycznia 2015. [dostęp 15 stycznia 2015].
  2. Nie każdemu było dane kończyć liceum o takiej tradycji. i-lo.tarnow.pl. [dostęp 9 stycznia 2015].
  3. Informacje na stronie KSP Polonia Warszawa. [dostęp 8 czerwca 2010].
  4. Informacje na stronie J.W. Construction. [dostęp 8 czerwca 2010].
  5. Józef Oleksy w radzie J.W. Construction. businessman.pl, 23 października 2008. [dostęp 8 czerwca 2010].
  6. Byłem zwykłym chłopakiem. magiel.waw.pl, 14 grudnia 2011. [dostęp 14 grudnia 2011].
  7. Premier Józef Oleksy złożył rezygnację. rp.pl, 25 stycznia 1996. [dostęp 4 marca 2011].
  8. Rzeczpospolita towarzyska. onet.pl, 29 listopada 2006. [dostęp 28 grudnia 2010].
  9. Wojciech Czuchnowski: Koniec sprawy lustracyjnej Józefa Oleksego. wyborcza.pl, 1 lutego 2007. [dostęp 8 czerwca 2010].
  10. Zapis rozmowy Oleksego z Gudzowatym. dziennik.pl, 23 marca 2007. [dostęp 12 lipca 2010].
  11. Józef Oleksy złożył legitymację SLD. wp.pl, 29 marca 2007. [dostęp 4 marca 2011].
  12. Józef Oleksy ponownie członkiem SLD. interia.pl, 1 lutego 2010. [dostęp 8 czerwca 2010].
  13. Józef Oleksy. wyborczy.pl. [dostęp 8 czerwca 2010].
  14. Znamy datę i miejsce pogrzebu Oleksego. Rodzina załatwiła formalności. fakt.pl, 10 stycznia 2015. [dostęp 11 stycznia 2015].
  15. Józef Oleksy nie żyje. Miał 68 lat. interia.pl, 9 stycznia 2015. [dostęp 9 stycznia 2015].
  16. Warszawa: Józef Oleksy został następnie pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. onet.pl, 16 stycznia 2015. [dostęp 16 stycznia 2015].
  17. „Ceniłem go za otwarcie na dialog i za ogromne poczucie humoru”. Pożegnanie premiera Oleksego. tvp.info, 16 stycznia 2015. [dostęp 16 stycznia 2015].
  18. Pogrzeb Józefa Oleksego: Były premier odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. polskatimes.pl, 16 stycznia 2015. [dostęp 16 stycznia 2015].
  19. Józef Oleksy pośmiertnie uhonorowany Krzyżem Wielkim OOP. prezydent.pl, 16 stycznia 2015. [dostęp 16 stycznia 2015].
  20. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 9 stycznia 2005].
  21. Łysy jedzie do Moskwy. staszewski.art.pl. [dostęp 8 czerwca 2010].
  22. Lewy rockowy. wprost.pl. [dostęp 8 czerwca 2010].
  23. Łysy jedzie do Moskwy. polskieradio.pl, 31 marca 2010. [dostęp 8 czerwca 2010].
  24. Moja publiczność jest mądra. kazik.pl. [dostęp 3 września 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]