32 Dywizja Piechoty (III Rzesza)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 32 Dywizji Piechoty okresu III Rzeszy. Zobacz też: 32 Dywizja Piechoty – stronę ujednoznaczniającą.

32 Dywizja Piechoty (32 DP) – związek taktyczny piechoty Wehrmachtu.

32 Dywizja Piechoty
32. Infanterie-Division
Historia
Państwo  Niemcy
Sformowanie 1 października 1936 w garnizonie Koszalin
Rozformowanie 1945
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość OKH
Skład patrz tekst

Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu z 1 października 1936 w garnizonie Koszalin (II Okręg Wojskowy).

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

  • Struktura organizacyjna w sierpniu 1939 roku:
    • 4. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, II. i III. batalionu – Kołobrzeg, I. batalionu – Trzebiatów, rezerwowego batalionu – Dobiegniew;
    • 94. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, II. i III. batalionu – Koszalin, I. i II. rezerwowego batalionu – Szczecinek, I. batalionu zapasowego – Sławno;
    • 96. pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I. i III. batalionu – Piła, II., I. i II. rezerwowego batalionu – Wałcz;
    • 32. pułk artylerii: miejsce postoju sztabu, II. dywizjonu – Wałcz, I. dywizjonu – Koszalin, III. dywizjonu – Szczecinek;
    • I. dywizjon 68. pułku artylerii ciężkiej: miejsce postoju – Białogard;
    • 2. batalion saperów: miejsce postoju – Szczecin Podjuchy;
    • 32. dywizjon przeciwpancerny: miejsce postoju – Kołobrzeg;
    • 32. dywizjon łączności: miejsce postoju – Gryfice;
    • 32. dywizjon pomiarowy: miejsce postoju – Białogard;
  • Struktura organizacyjna w styczniu 1940 roku:

4., 94. i 96. pułk piechoty, 32. pułk artylerii, I./68. pułk artylerii ciężkiej, 32. batalion saperów, 32. dywizjon rozpoznawczy, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

  • Struktura organizacyjna we wrześniu 1943 roku:

4., 94., 96. pułk grenadierów, 32. pułk artylerii, I./68. pułku artylerii ciężkiej, 32. batalion saperów, 32. batalion fizylierów, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

  • Struktura organizacyjna w grudniu 1944 roku:

4., 94., 96. pułk grenadierów, 32. pułk artylerii, 32. batalion saperów, 32. dywizjon przeciwpancerny, 32. dywizjon łączności, 32. polowy batalion zapasowy;

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

  • Generalleutnant Nikolaus von Falkenhorst (6 X 1936 – 19 VII 1938)
  • Generalleutnant Franz Böhme 19.VII.1938 – 1.X.1939
  • Generalmajor Eccard Freiherr von Gablenz 1.X.1939 – 1.XII.1939
  • Generalleutnant Franz Böhme 1.XII.1939 – 1.VI.1940
  • Generalleutnant Wilhelm Bohnstedt 15.VII.1940 – 1.III.1942
  • Generalleutnant Karl Herenkamp 1.III.1942 – 1.VI.1942
  • Generalleutnant Wilhelm Wegener 1.VI.1942 – 27.VI.1943
  • Generalmajor Alfred Thielmann 27.VI.1943 – 16.VIII.1943
  • Generalleutnant Wilhelm Wegener 16.VIII.1943 – 12.IX.1943
  • Generalleutnant Hans Boeckh-Behrens 12.IX.1943 – 1.II.1944
  • Generalmajor Franz Schliper 1.II.1944 – 1.VI.1944
  • Generalleutnant Hans Boeckh-Behrens 1.VI.1944 – VIII.1944
  • Generalmajor Georg Kroßmala VIII.1944 – VIII.1944
  • Generalleutnant Hans Böckh – Behrens VIII.1944 – 8.V.1945

Szlak bojowy[edytuj | edytuj kod]

Obrona modlina 1939.png

Dywizja weszła w skład 4 Armii dowodzonej przez generała artylerii Günthera von Kluge i została przydzielona do II Korpusu Armijnego generała piechoty Adolfa Straussa. Pomorscy piechurzy mieli nacierać na prawym skrzydle korpusu, na ich odcinku znajdował się punkt ciężkości natarcia. 31 sierpnia 1939 roku, około godziny 20.00 do sztabu dywizji dotarł rozkaz nakazujący zająć pozycje w rejonie Zakrzewo - Lipka. Atak na Polskę wyznaczono 1 września 1939 roku o godzinie 4.45. Dywizja do natarcia ruszyła w dwóch kolumnach, 96 pułk piechoty atakował po trasie Wiśniewa - Świdwie - Przepałkowo, natomiast 4 pułk piechoty przez Lutowo - Sępólno Krajeńskie - Mąkowarsko. Natarcie piechurów poprzedzał 32 oddział rozpoznawczy. W odwodzie pozostawał 94 pułk piechoty, maszerujący w drugim rzucie. Około godziny 10.00 32. Dywizja Piechoty nie napotykając większego oporu dotarła do Sępólna. W następnych dniach prowadziła walki w Korytarzu Pomorskim. Po pokonaniu polskich sił w Borach Tucholskich przeszła przez Wisłę na południe od Chełmży i rozpoczęła pościg prawym brzegiem Wisły w stronę Modlina i Warszawy. Przeprawiła się przez Drwęcę pod Golubiem, a przez Narew w rejonie m. Dębe. Uczestniczyła w ataku na Pragę. Przez dwa miesiące pełniła rolę oddziału okupacyjnego w Generalnym Gubernatorstwie i w grudniu została przerzucona na front zachodni w obszar Eifel.

Nacierała z obszaru na południe od Prüm i przełamała belgijskie umocnienia w Ardenach. Mozę przeszła w rejonie Give. Dalej prowadziła walki przez Ohain w stronę Cambrai. Walczyła w rejonie La Basse i Lille. Po krótkim odpoczynku uczestniczyła w drugiej fazie ataku. Przełamała w bitwie nad Sommą front francuski pod Bary i prowadziła walki pościgowe w stronę Sekwany, którą sforsowała w rejonie Roven i dalej nacierała w stronę Loary, którą osiągnęła w rejonie Nantes. Tu dywizję zastało zawieszenie broni. Po zakończeniu walk, w ramach przygotowań do operacji Lew Morski (niem. Unternehmen Seelöwe), rozpoczęła służbę okupacyjną na wybrzeżu Kanału na półwyspie Cotentin.

W październiku 1940 roku została przerzucona do Prus Wschodnich. Pełniła tam funkcję sił osłonowych. 22 czerwca 1941 roku z rejonu Gołdapi o godzinie 3.05 artyleria dywizyjna rozpoczęła krótkie, ale bardzo intensywne wsparcie ogniowe. Grupy szturmowe złożone z saperów i piechurów przełamały sowieckie graniczne umocnienia. O godzinie 6 do sztabu Grupy Armii Północ (niem. Heeresgruppe Nord) dotarł meldunek od dowódcy pomorskiej dywizji informujący o włamaniu się w nieprzyjacielski teren, dywizja znajdowała się w lesie 5 kilometrów na wschód od Vistytis. Nacierała w stronę Niemna, który pokonała w rejonie Kowna. Dalej w niemiłosiernym upale i w kurzu pomorscy piechurzy nacierali w stronę Wilii i Dźwiny. Dywizja była skrzydłową jednostką 16. Armii i całej Grupy Armii. Już w pierwszych dniach lipca zarysowała się duża luka między II. KA 16. Armii a V. KA z 3. Gr.Panc. W tę lukę Niemcy wprowadzili 206. wschodniopruską, 251. wirtembersko-turyńską oraz 253. nadreńską Dywizję Piechoty. Dywizja w bardzo trudnym terenie nacierała w ogólnym kierunku (północny wschód) na Chomel. W sierpniu podczas bitwy o Starą Russę po raz pierwszy toczyła walki obronne. Ostatnim wysiłkiem żołnierze podejmują natarcie na wschód przez Molwotitzy i Diemiańsk docierają do jeziora Welje i Seliger. Tu dywizja zajęła na Wyżynie Wałdajskiej pozycje obronne. Do końca roku prowadziła walki pozycyjne. W styczniu 1942, roku Rosjanie rozpoczęli ofensywę, która doprowadziła do zamknięcia w kotle demianskim znacznych niemieckich sił (12., 30., 32., 123. i 290. Dywizji Piechoty oraz Dywizji Piechoty zmotoryzowanej SS Totenkopf). W kotle, mimo fatalnych warunków pogodowych, niedoboru w zaopatrzeniu, braku ciepłej odzieży, żołnierze 32 DP cały czas znajdują się na pierwszej linii walk, zajmując wschodni rant oparty o zachodni brzeg jeziora Welje. Wiosną 1942 od strony Starej Russy rozpoczęła się deblokada kotła (operacja Sznurowa drabinka), która przyniosła zamierzony skutek. Ale wycofanie wycieńczonych oddziałów nie nastąpiło i 32. Dywizja Piechoty na swoich pozycjach trwała jeszcze do końca lutego 1943 roku, kiedy wreszcie rozpoczęła się operacja opuszczenia występu demianskiego. Dywizja została odświeżona i prowadziła walki pozycyjne nad rzeką Łować. Na początku listopada 1943 Rosjanie rozpoczęli ofensywę w rejonie Newla, w wyniku niekorzystnej sytuacji, przerzucono tam 32. Dywizję Piechoty. W styczniu 1944 roku rozpoczyna się ogólny odwrót Grupy Armii Północ, który pomorskich grenadierów prowadzi przez Połock, Kowalki w obszar na południe od Pskowa. Dywizja została wycofana z pierwszej linii w celu odświeżenia i została rezerwą Grupy Armii Północ w rejonie Ostrowa.

W lipcu 1944 roku Armia Czerwona rozpoczęła wielką ofensywę przeciwko Grupie Armii Północ, grenadierzy pomorscy toczyli ciężkie, uporczywe walki odwrotowe i w sierpniu osiągnęli Madohn oraz Walk. Angażowali się w walki obronne na linii Segewold, ale ulegli czerwonoarmistom i wycofując się przez Rygę dotarli do Kurlandii. W obronie ziemi kurlandzkiej 32. Dywizja Piechoty uczestniczyła we wszystkich trzech bitwach kurlandzkich. W styczniu 1945 roku została zluzowana i przeniesiona do Lipawy, z której statkami została ewakuowana do Gdańska. Pośpiesznie odświeżona została skierowana na odcinek między Jastrowiem (Jastrow) a Kamieniem Pomorskim (Cammin). W zawziętych walkach wycofała się na północ przez linię kolejową Bińcze (Bärenwalde) – Chojnice (Konitz), a dalej odwrót prowadziła przez niemiecko-polską granicę w stronę Gdyni. W trakcie walk o Gdynię, dywizja jako zwarta jednostka przestała istnieć, poszczególne grupy walczyły na Kępie Oksywskiej. Cześć żołnierzy ewakuowała się na Hel. Tam zastało ich zawieszenie broni, a później informacja, że 9 maja 1945 roku Wehrmacht skapitulował.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Kampania polska 1939 roku, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2005, ISBN 83-7399-169-7, OCLC 830817444.
  • Haupt Werner, Die deutchen Infanterie Division b.m.w i b.d.w; ​ISBN 3-89555-274-7​;
  • Werner Haupt, Kurlandia. Die vergessene Heeresgruppe 1944/45., Eggolsheim: Dörfler-Verl, [2007?], ISBN 978-3-89555-527-5, OCLC 220420282.
  • Werner Haupt, Demjansk 1942. Ein Bollwerk im Osten, Eggolsheim: Dörfler-Verl, [2007?], ISBN 978-3-89555-525-1, OCLC 220420263.
  • Tadeusz Jurga, Obrona Polski 1939, Waldemar Strzałkowski (oprac.), Warszawa: „Pax”, 1990, ISBN 83-211-1096-7, OCLC 830078818.
  • Stahl Friedrich, Heereseinteilung 1939. Gliderung, Standorte und Kommandeure sämtlicher Einheiten des Friedensheeres am 3.1.1939 und die Kriegsliederung vom 1.9.1939; ​ISBN 978-3-89555-338-7​, ​ISBN 3-89555-338-7​;
  • Tadeusz Sawicki, Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim czerwiec 1944-maj 1945 (struktura), Warszawa: Państ. Wydaw. Naukowe, 1987, ISBN 83-01-06556-7, OCLC 834793737.
  • Schramm Percy Ernst, Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 8 vol.; ​ISBN 3-8289-0525-0​;